DUYURU⚡ 2026 KPSS & YKS Yeni Nesil Çözümlü Deneme Sınavları Eklendi!
kpss • tarih 8 dk okuma süresi 14 Ekim 2026

2026 KPSS Tarih: Kurtuluş Savaşı Hazırlık ve Muharebeler #1 Konu Anlatımı ve Çözüm Taktikleri

2026 KPSS Lisans Genel Yetenek & Genel Kültür sınavına hazırlanan adaylar için Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi ve Muharebeler #1 testine ait genelgeler, kongreler, cepheler, antlaşmalar ve çeldirici soru analizleriyle hazırlanan kapsamlı çalışma rehberi.

T
TestAkademisi TARIH Kurulu
2026 ÖSYM Soru Analiz Masası
KPSS Tarih testinde 27 sorunun yaklaşık 5 ila 7 tanesi doğrudan Milli Mücadele (Hazırlık Dönemi ve Muharebeler) ünitesinden gelmektedir. Bu alan, sınavın sayıca en ağırlıklı ve belirleyici bölümüdür. 2026 ÖSYM soru formatı incelendiğinde; genelgeler ile kongre kararlarının milli egemenlik ve bağımsızlık kavramlarıyla ilişkilendirilmesi, cephelerdeki askeri başarıların diplomatik antlaşmalara yansımaları ve kronolojik sebep-sonuç bağları belirleyici olmaktadır.

1. Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi: Genelgeler ve Kongreler Mantığı

Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışıyla başlayan teşkilatlanma sürecinde adımlar sistematik bir ihtilal ve milli şuur programına dayanır:
  • Havza Genelgesi (28-29 Mayıs 1919): İşgallere karşı ilk kitlesel uyanıştır; mitingler düzenlenmesi ve Hristiyan ahaliye taşkınlık yapılmaması istenmiştir.
  • Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919): Milli Mücadele'nin gerekçesi ('Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir'), amacı ve yöntemi ('Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır') ilk kez açıkça ilan edilmiştir. İlk kez milli egemenlik vurgusu yapılmış ve üstü kapalı bir ihtilal bildirisi niteliği taşımıştır.
  • Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919): Toplanış bakımından bölgesel, aldığı kararlar bakımından ulusaldır. 'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez' ilkesiyle Misakımilli'nin temeli atılmış, Manda ve Himaye ilk kez reddedilmiş ve Temsil Heyeti oluşturulmuştur.
  • Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919): Hem toplanış hem kararları bakımından ulusaldır. Tüm cemiyetler 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' adı altında birleştirilmiş, Manda ve Himaye kesin olarak reddedilmiş, Temsil Heyeti Ali Fuat Paşa'yı Batı Cephesi Komutanlığı'na atayarak ilk kez yürütme yetkisini kullanmıştır.
  • Amasya Görüşmeleri (20-22 Ekim 1919): İstanbul Hükümeti (Salih Paşa), Temsil Heyeti'ni ve Anadolu hareketinin varlığını ilk kez resmen ve hukuken tanımıştır.
Önemli Sınav İpucu: Manda ve Himaye Aşamaları
ÖSYM'nin en sevdiği çeldiricilerden biri Manda ve Himaye'nin reddedilme aşamalarıdır. Manda ve Himaye İLK KEZ Erzurum Kongresi'nde reddedilmiş; KESİN OLARAK ise Sivas Kongresi'nde gündemden tamamen çıkarılmıştır. Sorudaki 'ilk kez' ve 'kesin olarak' ibarelerine dikkat edin.

2. Muharebeler Dönemi: Cepheler ve Askeri-Diplomatik Dönüşüm

Kurtuluş Savaşı üç temel cephede yürütülmüştür: Doğu (Ermenilere karşı, Kazım Karabekir - 15. Kolordu), Güney (Fransız ve Ermenilere karşı, Kuva-yı Milliye ve yerel direniş) ve Batı (Yunanistan'a karşı, düzenli ordu). Batı Cephesi'ndeki her askeri zafer doğrudan uluslararası bir diplomatik kazanıma zemin hazırlamıştır.
  • I. İnönü Zaferi Sonuçları (Şifre: MİLÂT): Moskova Antlaşması (Sovyet Rusya ile), İstiklal Marşı'nın kabulü, Londra Konferansı (İtilaf Devletleri TBMM'yi ilk kez hukuken tanıdı), Afganistan ile Dostluk Antlaşması, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası).
  • II. İnönü Zaferi: İtalya Anadolu'dan çekilmeye başlamış, Fransa TBMM ile temas kurmak üzere temsilci göndermiştir. Mustafa Kemal: 'Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz.'
  • Kütahya-Eskişehir Muharebeleri: Düzenli ordunun tek yenilgisidir. Afyon, Kütahya ve Eskişehir kaybedilmiş, ordu Sakarya'nın doğusuna çekilmiştir. Bu esnada I. Maarif Kongresi toplanmış, TBMM Mustafa Kemal'e Başkomutanlık yetkisini vermiş ve Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır.
  • Sakarya Meydan Muharebesi (Subaylar Savaşı / Melhame-i Kübra): 1683 II. Viyana Kuşatması'ndan beri süren Türk geri çekilişi son bulmuş, taarruz sırası Türk ordusuna geçmiştir. Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanarak Güney Cephesi kapanmış, Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanarak doğu sınırımız kesinleşmiştir.
  • Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi: Dumlupınar'da Yunan ordusu imha edilmiş, 9 Eylül'de İzmir kurtarılmıştır. Askeri safhayı bitiren Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalanmış; Doğu Trakya, Boğazlar ve İstanbul savaş yapılmadan diplomatik yolla kurtarılmıştır.
Örnek Soru & Adım Adım Çözüm
İnteraktif Soru
Örnek Soru: Kurtuluş Savaşı Muharebeler Dönemi'nde gerçekleşen aşağıdaki gelişmelerden hangisi, 'askeri bir başarı elde edilmeksizin diplomatik müzakereler sonucunda TBMM yönetimine bırakılan' bölgeler arasında yer alır? A) Batum B) Doğu Trakya C) Maraş D) Kars E) İzmir
Tahminin:

3. 2026 KPSS İçin Çeldiricileri Eleme ve Net Artırma Taktikleri

  • Taktik 1: 'Hukuken Tanıma' vs. 'Resmen Tanıma' ayrımına dikkat edin. İstanbul Hükümeti Temsil Heyeti'ni Amasya Görüşmeleri'nde tanıdı; İtilaf Devletleri TBMM'yi Londra Konferansı'nda tanıdı; TBMM'yi tanıyan ilk devlet Ermenistan (Gümrü), ilk büyük Avrupa/sosyalist devleti Rusya (Moskova), ilk Müslüman devlet Afganistan, ilk İtilaf devleti ise Fransa'dır (1921 Ankara Antlaşması).
  • Taktik 2: Misakımilli'den verilen tavizleri kronolojik sıralayın: 1. Taviz Batum (Moskova Antlaşması - 1921), 2. Taviz Hatay (1921 Ankara Antlaşması), 3. Taviz Musul (1926 Ankara Antlaşması).
  • Taktik 3: 'Kuva-yı Milliye mi Düzenli Ordu mu?' ayrımını unutmayın. Güney Cephesi'nde düzenli ordu savaşmamıştır; mücadeleyi tamamen Kuva-yı Milliye yürütmüştür.

Genelgelerden Kongrelere Kronolojik Karar Matrisi

Milli Mücadele'nin hazırlık evresinde genelge ve kongrelerin yayımlanış sırası ve aldıkları kritik kararlar KPSS'de her yıl en az 1-2 sorunun kaynağıdır. Havza'dan Sivas'a uzanan süreçte milli iradenin kurumsallaşması adım adım gerçekleşmiştir.
Belge / KongreTarihTarihsel ÖnemiEn Çok Sorulan Kilit Karar
Havza Genelgesi28-29 Mayıs 1919Milli bilincin ilk kez uyandırılmasıİşgallerin mitinglerle protesto edilmesi, azınlıklara kötü muamele yapılmaması
Amasya Genelgesi22 Haziran 1919Milli Mücadele'nin amaç, gerekçe ve yöntemi'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.' (İhtilal bildirisi)
Erzurum Kongresi23 Temmuz - 7 Ağustos 1919Toplanış bakımından bölgesel, kararları ulusal'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.' Manda ve himaye ilk kez reddedildi.
Sivas Kongresi4 - 11 Eylül 1919Hem toplanış hem kararlar bakımından ulusalTüm cemiyetler 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' altında birleştirildi. Manda kesin reddedildi.
Amasya Görüşmeleri20 - 22 Ekim 1919İstanbul Hükümeti Temsil Heyeti'ni resmen tanıdıMebusan Meclisi'nin toplanması kararlaştırıldı.

Muharebeler Dönemi Cepheler ve Antlaşmalar Özeti

Doğu Cephesi Gümrü Antlaşması ile; Güney Cephesi Ankara Antlaşması ile; Batı Cephesi ise Mudanya Ateşkes Antlaşması ile başarıyla sonuçlanmıştır. Batı Cephesi'nde I. İnönü, II. İnönü, Eskişehir-Kütahya, Sakarya ve Büyük Taarruz muharebeleri gerçekleşmiştir.
Dikkat: Eskişehir-Kütahya Muharebeleri
Kurtuluş Savaşı Batı Cephesi'nde Türk ordusunun kaybettiği tek muharebedir. Bu yenilgi sonrasında ordu Sakarya'nın doğusuna çekilmiş, Mustafa Kemal Paşa'ya 3 aylığına 'Başkomutanlık' yetkisi verilmiş ve Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır.

Genelgelerden Kongrelere Kronolojik Karar Matrisi

Milli Mücadele'nin hazırlık evresinde genelge ve kongrelerin yayımlanış sırası ve aldıkları kritik kararlar KPSS'de her yıl en az 1-2 sorunun kaynağıdır. Havza'dan Sivas'a uzanan süreçte milli iradenin kurumsallaşması adım adım gerçekleşmiştir.
Belge / KongreTarihTarihsel ÖnemiEn Çok Sorulan Kilit Karar
Havza Genelgesi28-29 Mayıs 1919Milli bilincin ilk kez uyandırılmasıİşgallerin mitinglerle protesto edilmesi, azınlıklara kötü muamele yapılmaması
Amasya Genelgesi22 Haziran 1919Milli Mücadele'nin amaç, gerekçe ve yöntemi'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.' (İhtilal bildirisi)
Erzurum Kongresi23 Temmuz - 7 Ağustos 1919Toplanış bakımından bölgesel, kararları ulusal'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.' Manda ve himaye ilk kez reddedildi.
Sivas Kongresi4 - 11 Eylül 1919Hem toplanış hem kararlar bakımından ulusalTüm cemiyetler 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' altında birleştirildi. Manda kesin reddedildi.
Amasya Görüşmeleri20 - 22 Ekim 1919İstanbul Hükümeti Temsil Heyeti'ni resmen tanıdıMebusan Meclisi'nin toplanması kararlaştırıldı.

Muharebeler Dönemi Cepheler ve Antlaşmalar Özeti

Doğu Cephesi Gümrü Antlaşması ile; Güney Cephesi Ankara Antlaşması ile; Batı Cephesi ise Mudanya Ateşkes Antlaşması ile başarıyla sonuçlanmıştır. Batı Cephesi'nde I. İnönü, II. İnönü, Eskişehir-Kütahya, Sakarya ve Büyük Taarruz muharebeleri gerçekleşmiştir.
Dikkat: Eskişehir-Kütahya Muharebeleri
Kurtuluş Savaşı Batı Cephesi'nde Türk ordusunun kaybettiği tek muharebedir. Bu yenilgi sonrasında ordu Sakarya'nın doğusuna çekilmiş, Mustafa Kemal Paşa'ya 3 aylığına 'Başkomutanlık' yetkisi verilmiş ve Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır.
Öğrendiklerini Hemen Test Et

KPSS Lisans (Genel Yetenek & Genel Kültür) Kurtuluş Savaşı Hazırlık ve Muharebeler #1

Bu rehberdeki soru tiplerini pekiştirmek için 20 özgün soru ve adım adım açıklamalı çözümlerden oluşan ücretsiz deneme testine hemen başlayın.

Teste Başla & Çözümleri Gör
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Kurtuluş Savaşı Hazırlık ve Muharebeler Hakkında Merak Edilenler

2026 KPSS sınavında Kurtuluş Savaşı konusundan kaç soru gelir?
Milli Mücadele Hazırlık ve Muharebeler Dönemi, KPSS Tarih testinin en yoğun alanıdır. Her yıl Hazırlık Dönemi'nden 2-3 soru, Muharebeler ve Antlaşmalar Dönemi'nden ise 3-4 soru olmak üzere toplamda 5 ila 7 soru doğrudan bu konulardan gelmektedir.
Kurtuluş Savaşı Muharebeler testinde adayların en çok karıştırdığı antlaşmalar hangileridir?
Adaylar çoğunlukla Doğu sınırının aşamalarını karıştırmaktadır: Gümrü Antlaşması ile ilk kapanan cephe Doğu Cephesi'dir; Moskova Antlaşması ile doğu sınırı büyük oranda çizilmiş; Kars Antlaşması (Sakarya zaferi sonrası) ile doğu sınırımız kesinleşmiştir.
Mustafa Kemal Paşa hangi savaşlarda ordunun bizzat başında Başkomutan olarak yer almıştır?
Mustafa Kemal Paşa; Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz (Başkomutanlık Meydan Muharebesi) savaşlarında bizzat Başkomutan sıfatıyla ordunun başında bulunmuştur. I. ve II. İnönü ile Kütahya-Eskişehir muharebelerinde cephe komutanı İsmet Paşa'dır.

İlgili Rehber & Makaleler

Tümünü Gör →

Çerez Tercihleriniz

Sitemizin düzgün çalışması, oturum güvenliğiniz ve performans ölçümleri için çerezler kullanıyoruz. Çerez Politikamız ve Gizlilik Politikamız.