“Vücutta besin ve oksijeni hücrelere taşıyan, atık maddeleri uzaklaştıran sisteme ne denir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Dolaşım sistemi). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Dolaşım Sistemi' ünitesi kazanımlarına göre; Kalp, kan ve damarlardan oluşan taşınma ağı dolaşım sistemidir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Dolaşım sistemi' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Sindirim sistemi) ve C şıkkı (Solunum sistemi) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kalbin yapısı kaç odacıktan oluşur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (4 (2 kulakçık, 2 karıncık)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Kalbin Odacıkları' ünitesi kazanımlarına göre; Üstte iki kulakçık, altta iki karıncık olmak üzere toplam 4 odacıktır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı '4 (2 kulakçık, 2 karıncık)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (2) ve B şıkkı (3) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kalbin sol tarafında ve sağ tarafında hangi tür kan bulunur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Sol tarafında temiz (oksijence zengin), sağ tarafında kirli kan). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Kalpteki Kan' ünitesi kazanımlarına göre; Kalbin solu daima temiz kan, sağı ise daima kirli kan taşır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Sol tarafında temiz (oksijence zengin), sağ tarafında kirli kan' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Sol tarafında kirli, sağ tarafında temiz kan) ve B şıkkı (Her yerinde karışık kan) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kalpten çıkan kanı organlara taşıyan, kan basıncının en yüksek olduğu damar hangisidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Atardamar). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Atardamar' ünitesi kazanımlarına göre; Kanı kalpten götüren damarlar atardamardır (basıncı ve akış hızı en yüksektir). Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Atardamar' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Toplardamar) ve B şıkkı (Kılcal damar) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Vücuttaki kanı toplayıp kalbe geri getiren damarlara ne ad verilir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Toplardamar). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Toplardamar' ünitesi kazanımlarına göre; Kanı kalbe getiren damarlar toplardamardır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Toplardamar' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Atardamar) ve C şıkkı (Kılcal damar) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Hücreler ile kan arasında madde ve gaz alışverişini sağlayan tek katlı ince damarlara ne denir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Kılcal damar). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Kılcal Damar' ünitesi kazanımlarına göre; Dokularda madde alışverişi kılcal damarlar aracılığıyla gerçekleşir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kılcal damar' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Aort) ve C şıkkı (Ana toplardamar) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Bütün atardamarlar temiz kan taşırken İSTİSNA olarak kirli kan taşıyan tek atardamar hangisidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Akciğer atardamarı). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Akciğer Atardamarı' ünitesi kazanımlarına göre; Akciğer atardamarı kalpteki kirli kanı temizlenmek üzere akciğere götürür. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Akciğer atardamarı' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Aort) ve C şıkkı (Şah damarı) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Bütün toplardamarlar kirli kan taşırken İSTİSNA olarak temiz kan taşıyan tek toplardamar hangisidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Akciğer toplardamarı). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Akciğer Toplardamarı' ünitesi kazanımlarına göre; Akciğerde temizlenen kanı kalbe getiren akciğer toplardamarı temiz kan taşır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Akciğer toplardamarı' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Alt ana toplardamar) ve C şıkkı (Üst ana toplardamar) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Vücudun en büyük atardamarı aşağıdakilerden hangisidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Aort). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Aort' ünitesi kazanımlarına göre; Sol karıncıktan çıkıp tüm vücuda temiz kan dağıtan ana damar Aort'tur. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Aort' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Vena kava) ve C şıkkı (Akciğer atarı) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kalp ile akciğerler arasında gerçekleşen, kanın oksijence zenginleşmesini (temizlenmesini) sağlayan dolaşım hangisidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Küçük kan dolaşımı). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Küçük Kan Dolaşımı' ünitesi kazanımlarına göre; Sağ karıncık -> Akciğer -> Sol kulakçık yolu küçük kan dolaşımıdır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Küçük kan dolaşımı' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Büyük kan dolaşımı) ve B şıkkı (Lenf dolaşımı) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kalp ile tüm vücut arasında gerçekleşen, hücrelere besin/oksijen götürüp atıkları toplayan dolaşım hangisidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Büyük kan dolaşımı). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Büyük Kan Dolaşımı' ünitesi kazanımlarına göre; Sol karıncık -> Bütün vücut -> Sağ kulakçık yolu büyük kan dolaşımıdır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Büyük kan dolaşımı' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Küçük kan dolaşımı) ve B şıkkı (Akciğer dolaşımı) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kanda oksijen ve karbondioksit gazlarını taşıyan, kana kırmızı rengini veren hücre hangisidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Alyuvar (Eritrosit)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Alyuvar' ünitesi kazanımlarına göre; Hemoglobin içeren alyuvarlar gaz taşır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Alyuvar (Eritrosit)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Akyuvar) ve B şıkkı (Kan pulcuğu) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Vücudu mikroplara ve hastalıklara karşı savunan, antikor üreten beyaz kan hücresi hangisidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Akyuvar (Lökosit)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Akyuvar' ünitesi kazanımlarına göre; Bağışıklık askerlerimiz akyuvarlardır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Akyuvar (Lökosit)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Alyuvar) ve C şıkkı (Trombosit) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Yaralanma ve kanamalarda kanın pıhtılaşmasını sağlayarak kan kaybını önleyen hücre parçacıkları hangisidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Kan pulcukları (Trombositler)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Kan Pulcukları' ünitesi kazanımlarına göre; Kan pulcukları pıhtı tıkacı oluşturarak kanamayı durdurur. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kan pulcukları (Trombositler)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Alyuvarlar) ve B şıkkı (Akyuvarlar) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kanın sıvı kısmına ne ad verilir ve içeriğinde en çok ne bulunur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Kan plazması (%90'ı su)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Plazma' ünitesi kazanımlarına göre; Kanın yaklaşık %55'i plazmadır ve plazmanın çoğu sudur. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kan plazması (%90'ı su)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Serum) ve C şıkkı (Kemik iliği) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“İnsanlarda kaç temel kan grubu vardır?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (4 (A, B, AB, 0)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Kan Grupları' ünitesi kazanımlarına göre; AB0 sistemine göre A, B, AB ve 0 olmak üzere 4 temel kan grubu vardır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı '4 (A, B, AB, 0)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (2) ve C şıkkı (3) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kan nakillerinde kural olarak en güvenli yöntem hangisidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Herkesin sadece kendi kan grubundan kan alıp vermesi). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Kan Nakli' ünitesi kazanımlarına göre; Modern tıpta çökelme ve reaksiyon riskine karşı aynı gruptan nakil esastır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Herkesin sadece kendi kan grubundan kan alıp vermesi' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Rastgele kan verilmesi) ve B şıkkı (Sadece hayvan kanı kullanılması) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kandaki Rh faktörü pozitif (+) veya negatif (-) olarak neye göre belirlenir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Alyuvar yüzeyinde Rh proteininin bulunup bulunmamasına göre). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Rh Faktörü' ünitesi kazanımlarına göre; Rh antikoru ve proteini varsa Rh(+), yoksa Rh(-)'dir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Alyuvar yüzeyinde Rh proteininin bulunup bulunmamasına göre' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Kanın rengine göre) ve B şıkkı (Kalp atışına göre) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kalbin her kasılıp gevşemesinde atardamarlarda hissedilen ritmik vuruya ne denir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Nabız). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Nabız' ünitesi kazanımlarına göre; Bilekten veya boyundan sayılan vuruş nabızdır (dakikada ~70-80). Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Nabız' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Tansiyon) ve C şıkkı (Refleks) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kanın damar duvarına yaptığı basınca ne ad verilir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Tansiyon (Kan basıncı)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Tansiyon' ünitesi kazanımlarına göre; Kanın atardamar çeperine uyguladığı basınca tansiyon denir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Tansiyon (Kan basıncı)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Nabız) ve B şıkkı (Kalp atışı) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.