YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) Felsefeyi Tanıma ve Bilgi Felsefesi #1

Felsefe, bilginin peşinde koşmak, yolda olmak ve evreni, insanı eleştirel bir akılla sorgulamaktır. Felsefi düşüncenin en temel niteliklerinden biri 'bitmemişlik' ve 'soruların yanıtlardan daha önemli olmasıdır'. Bu parçaya göre felsefi düşünce için aşağıdakilerden kesinlikle hangisi söylenebilir?

Bir filozof, çevresinde olup bitenleri olduğu gibi kabul etmek yerine 'Neden böyle?', 'Gerçeklik nedir?' gibi sorular sorarak olayların ardındaki özü anlamaya çalışır. Bu tutum felsefenin hangi temel özelliğini vurgulamaktadır?

Bilgi felsefesinin (epistemolojinin) temel problemini oluşturan 'Doğru bilgiye ulaşılabilir mi?' sorusuna karşılık, bilginin imkansız olduğunu savunan septikler (şüpheciler) her türlü yargıdan kaçınmak gerektiğini öne sürmüşlerdir. Septisizmin bu tutumu aşağıdakilerden hangisini amaçlar?

Rasyonalist filozoflara göre doğru ve kesin bilgiye sadece akıl aracılığıyla ulaşılabilir; duyular ise bizi yanıltır. Aşağıdaki filozoflardan hangisi rasyonalizm geleneğinin en önemli temsilcileri arasında yer almaz?

John Locke, insan zihninin doğuştan boş bir levha (tabula rasa) olduğunu ve zihindeki tüm içeriklerin deney yoluyla kazandığını savunur. Bu görüşü savunan empirizm akımı bilgi konusunda neyi savunmaktadır?

Immanuel Kant, rasyonalizm ile empirizmi sentezleyerek 'Algısız kavramlar boş, kavramsız algılar kördür' demiştir. Kant'ın kurucusu olduğu 'Kritisizm' (Eleştiricilik) akımı bilgi problemine nasıl yaklaşır?

Henri Bergson'a göre akıl, hayatı ve değişimi tam olarak kavrayamaz; çünkü akıl durgun kavramlarla çalışır. Gerçek ve doğru bilgiye dolaysız ve doğrudan bir kavrayış olan sezgiyle ulaşılabilir. Bu yaklaşım aşağıdaki epistemolojik akımlardan hangisidir?

William James ve John Dewey gibi pragmatist filozoflara göre bir düşüncenin, teorinin veya bilginin değeri onun pratik hayatta işe yaramasına ve fayda üretmesine bağlıdır. Fayda sağlayan bilgi doğrudur. Bu anlayış aşağıdakilerden hangisini vurgulamaktadır?

Edmund Husserl'in kurucusu olduğu fenomenolojiye göre doğru bilgiye ulaşmak için nesnelerin arkasındaki görünmeyen özleri bulmak gerekir. Bunun yolu ise ön yargılardan, bilimsel varsayımlardan ve günlük kanaatlerden sıyrılarak 'öz'e yönelmektir. Bu yöntemsel askıya alma işlemine ne ad verilir?

Pozitivizm (olguculuk) ve analitik felsefe, metafiziksel ve soyut tartışmaları reddederek bilginin ancak gözlemlenebilir olgulara veya dilin mantıksal analizine dayanılabileceğini savunur. Bu anlayışın temel ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Felsefi düşünce yığılmlü (kümülatif) ilerler; yani filozoflar kendilerinden önceki düşünceleri eleştirerek yeni fikirler üretirler ve felsefe birikerek büyür. Aşağıdakilerden hangisi felsefi düşüncenin bu kümülatif yapısının bir sonucudur?

Felsefenin en temel niteliklerinden biri 'refleksif' olmasıdır. Refleksiflik ne anlama gelmektedir?

Felsefe ile bilim arasında hem benzerlikler hem de farklılıklar vardır. Aşağıdakilerden hangisi felsefeyi bilimden ayıran temel özelliklerden biridir?

Felsefede 'gerçeklik' (realite) dış dünyada nesnel olarak var olan durumları ifade ederken, 'doğruluk' (hakikat) bir yargının gerçeğe uygunluğunu ifade eder. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir 'doğruluk' (hakikat) örneğidir?

Bir önermenin doğruluğunu test ederken onun daha önceden kabul edilmiş doğru önermelerle çelişmemesine bakılması hangi doğruluk ölçütünü ifade eder?

Sokrates, insan zihninde bilginin doğuştan var olduğunu, ancak unutulduğunu savunur. Öğretmenin görevi yeni bilgi vermek değil, sorduğu ustaca sorularla (ironi ve maiotik yöntemiyle) bu bilgileri kişinin zihninden ortaya çıkarmaktır. Sokrates bu yöntemine ne ad vermektedir?

Descartes, doğru bilgiye ulaşmak için her şeyden şüphe etmeye başlar; duyulardan, rüyalardan ve hatta matematiksel doğrulardan bile şüphe eder. Ancak şüphe ettiği gerçeğinden şüphe edemez; buradan hareketle 'Düşünüyorum, o halde varım' (Cogito, ergo sum) diyerek kesin bilgiye ulaşır. Descartes'ın kullandığı bu şüphe türü nedir?

Nihilizm (hiççilik), her türlü değeri, otoriteyi, kuralı ve varlığı reddeden felsefi bir görüştür. Epistemolojik nihilizm ise bilginin kesinlikle var olmadığını ve hiçbir şeyin bilinemeyeceğini savunur. Aşağıdaki filozoflardan hangisi nihilist görüşün antik çağdaki en önemli temsilcisidir?

Felsefi sorular, günlük hayattaki pratik sorulara veya bilimsel olgusal sorulara benzemez. Felsefi soruların en belirgin ayırt edici özelliği nedir?

Bilgi felsefesinde 'özne' (bilen) ile 'nesne' (bilinen) arasında kurulan bağ sonucunda ortaya çıkan ürüne ne ad verilir?