kpss • tarih 3 dk okuma süresi 25 Eylül 2026
KPSS Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi: Kongreler, Genelgeler ve Milli Mücadele'nin Başlangıcı
KPSS Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi konusu; Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı, Havza Genelgesi, Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleri, Amasya Görüşmeleri ve Temsil Heyeti gibi Milli Mücadele'nin temel aşamalarını kapsar. Kongrelerin amaçlarını, alınan kararları ve kronolojik sıralamayı öğrenerek KPSS tarih sorularında sık karşılaşılan kavramları daha kolay ayırt edebilirsiniz.
T
TestAkademisi
ÖSYM Soru Analiz Masası
📢 Reklam AlanıAD_BLOG_SIDEBAR
Blog Yazı Detayı Sağ Kolon Reklam Alanı
Blog makalesi okunurken sağ sütunda veya sayfa altında yer alır.
Format: 728x90 Horizontal
Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi, Milli Mücadele'nin örgütlenme ve siyasi temelinin oluşturulduğu süreçtir. Mustafa Kemal'in 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmasıyla başlayan bu süreçte yayımlanan genelgeler, düzenlenen kongreler ve gerçekleştirilen görüşmeler, Milli Mücadele'nin bölgesel bir hareketten ulusal bir harekete dönüşmesinde önemli rol oynamıştır. KPSS'de bu konu özellikle kronoloji, kararların anlamı, kongrelerin özellikleri ve Temsil Heyeti'nin görevleri üzerinden sorulabilir.
Mustafa Kemal'in Samsun'a Çıkışı
Mustafa Kemal, 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirildikten sonra 16 Mayıs 1919'da İstanbul'dan hareket etmiş ve 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmıştır. Bu tarih, Milli Mücadele'nin fiilî başlangıcı kabul edilen önemli dönüm noktalarından biridir. Mustafa Kemal'in görevi bölgede asayişi sağlamak ve silahların toplanmasını denetlemek olsa da sonraki süreçte bağımsızlık mücadelesinin örgütlenmesine öncülük etmiştir.
KPSS İçin Kritik Tarih
19 Mayıs 1919 = Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı. Hazırlık Dönemi kronolojisinin başlangıç noktası olarak mutlaka bilinmelidir.
Havza Genelgesi
Mustafa Kemal'in Samsun'dan sonra Havza'ya geçmesiyle Milli Mücadele'nin halk tabanında örgütlenmesine yönelik çalışmalar hızlandı. 28 Mayıs 1919 tarihli Havza Genelgesi ile işgallere karşı mitingler düzenlenmesi ve protestolar yapılması istendi. Böylece halkın işgallere karşı tepki göstermesi ve ulusal bilincin güçlendirilmesi amaçlandı.
- İşgallere karşı protesto mitingleri düzenlenmesi istendi.
- İşgallerin protesto edilmesi ve tepkinin kamuoyuna duyurulması amaçlandı.
- Milli Mücadele'nin halk desteğiyle güçlendirilmesine yönelik önemli bir adım atıldı.
Amasya Genelgesi
22 Haziran 1919'da yayımlanan Amasya Genelgesi, Milli Mücadele'nin gerekçesini, amacını ve yöntemini ortaya koyması bakımından büyük önem taşır. Genelgede vatanın bütünlüğünün ve milletin bağımsızlığının tehlikede olduğu belirtilmiş, İstanbul Hükûmeti'nin sorumluluğunu yerine getiremediği ifade edilmiş ve milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararlılığının kurtaracağı vurgulanmıştır.
- Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı tehlikededir.
- İstanbul Hükûmeti üzerine düşen sorumluluğu yerine getirememektedir.
- Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
- Sivas'ta ulusal bir kongre toplanması kararlaştırılmıştır.
- Her ilden milletin güvenini kazanmış üç temsilcinin gönderilmesi istenmiştir.
KPSS'de Çok Önemli
Amasya Genelgesi, Milli Mücadele'nin gerekçesinin, amacının ve yönteminin açıklandığı belge olarak öne çıkar. 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' ifadesi milli egemenlik anlayışının temel göstergelerindendir.
Erzurum Kongresi
Erzurum Kongresi 23 Temmuz-7 Ağustos 1919 tarihleri arasında toplanmıştır. Kongre başlangıçta Doğu Anadolu'daki gelişmelerle ilgili bölgesel bir kongre niteliğinde olsa da alınan kararların önemli bir bölümü bütün vatanı ilgilendirmiştir. Mustafa Kemal kongreye katılmış ve kongre sonunda oluşturulan Temsil Heyeti'nin başkanlığına seçilmiştir.
- Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.
- Her türlü yabancı işgal ve müdahalesine karşı millet birlikte direnecektir.
- İstanbul Hükûmeti vatanın bağımsızlığını koruyamazsa geçici bir hükûmet kurulacaktır.
- Kuvayımilliye'yi etkin, milli iradeyi hâkim kılmak esastır.
- Manda ve himaye kabul olunamaz.
- Temsil Heyeti oluşturulmuştur.
Erzurum Kongresi Hafıza Notu
Erzurum Kongresi bölgesel toplanmasına rağmen milli kararlar almıştır. Temsil Heyeti ilk kez burada oluşturulmuş ve başkanlığına Mustafa Kemal getirilmiştir.
Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri
Batı Anadolu'daki Yunan işgaline karşı direnişi örgütlemek amacıyla Balıkesir ve Alaşehir'de kongreler düzenlenmiştir. Bu kongrelerde bölgesel savunmanın güçlendirilmesi ve Kuvayımilliye birliklerinin daha düzenli hâle getirilmesi yönünde kararlar alınmıştır. Bu kongreler özellikle Batı Anadolu'daki direniş açısından önem taşır.
Sivas Kongresi
Sivas Kongresi 4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında toplanmıştır. Amasya Genelgesi'nde toplanması kararlaştırılan ulusal kongredir. Sivas Kongresi'ne farklı bölgelerden temsilciler katılmış ve Milli Mücadele'nin bütün ülkeyi kapsayan ortak bir teşkilat altında birleştirilmesi yönünde önemli adımlar atılmıştır.
- Milli cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirildi.
- Manda ve himaye kesin olarak reddedildi.
- Temsil Heyeti'nin üye sayısı artırıldı.
- Temsil Heyeti bütün vatanı temsil eder hâle geldi.
- İrade-i Milliye gazetesi çıkarılmasına karar verildi.
- Milli Mücadele'nin merkezi ve teşkilat yapısı güçlendirildi.
Erzurum - Sivas Ayrımı
Erzurum Kongresi bölgesel toplanmış ancak milli kararlar almıştır. Sivas Kongresi ise doğrudan ulusal nitelikte toplanmış ve milli cemiyetleri tek çatı altında birleştirmiştir.
Amasya Görüşmeleri
20-22 Ekim 1919 tarihlerinde Mustafa Kemal ile İstanbul Hükûmeti temsilcisi Salih Paşa arasında Amasya Görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler, İstanbul Hükûmeti'nin Temsil Heyeti'ni resmen muhatap alması açısından önemlidir. Seçimlerin yenilenmesi ve Mebusan Meclisi'nin yeniden toplanması gibi konular üzerinde görüşülmüştür.
Temsil Heyeti'nin Ankara'ya Gelmesi
Temsil Heyeti, 27 Aralık 1919'da Ankara'ya gelmiştir. Ankara'nın ulaşım ve haberleşme açısından elverişli konumu, Batı Cephesi'ne yakınlığı ve Anadolu'nun merkezinde bulunması gibi faktörler bu tercihte etkili olmuştur. Ankara daha sonra TBMM'nin açılmasıyla Milli Mücadele'nin siyasi merkezi hâline gelmiştir.
Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Milli
Son Osmanlı Mebusan Meclisi 12 Ocak 1920'de İstanbul'da açılmıştır. Mecliste Milli Mücadele yanlısı milletvekilleri tarafından oluşturulan Felah-ı Vatan Grubu etkili olmuş ve Misak-ı Milli kararları 28 Ocak 1920'de kabul edilmiştir. Kararlar 17 Şubat 1920'de kamuoyuna açıklanmıştır.
- Milli sınırlar içinde vatanın bölünmez bütünlüğü esas alındı.
- Türk ve Müslüman çoğunluğun bulunduğu bölgelerin bütünlüğü savunuldu.
- Kapitülasyonların kabul edilemeyeceği vurgulandı.
- Boğazların güvenliği ve statüsünün ilgili devletlerle birlikte belirlenmesi öngörüldü.
- Bazı sınır ve bölge meselelerinin halkoyuna başvurularak çözülmesi ilkesi benimsendi.
Kronoloji Taktiği
Samsun → Havza → Amasya → Erzurum → Sivas → Amasya Görüşmeleri → Ankara → Son Osmanlı Mebusan Meclisi → Misak-ı Milli sıralamasını öğrenmek, kronoloji sorularında büyük kolaylık sağlar.
İstanbul'un İşgali ve TBMM'ye Giden Süreç
Misak-ı Milli kararlarının kabul edilmesinden sonra İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etti. Son Osmanlı Mebusan Meclisi dağıtıldı ve bazı milletvekilleri tutuklandı. Bu gelişmeler Ankara'da yeni bir meclisin açılması sürecini hızlandırdı. TBMM 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı.
Kurtuluş Savaşı Hazırlık Döneminde Önemli İlkler
- Milli Mücadele'nin gerekçesi ve yöntemi → Amasya Genelgesi
- İlk bölgesel kongre → Erzurum Kongresi
- İlk ulusal kongre → Sivas Kongresi
- Temsil Heyeti'nin oluşturulması → Erzurum Kongresi
- Temsil Heyeti'nin tüm vatanı temsil eder hâle gelmesi → Sivas Kongresi
- Milli cemiyetlerin tek çatı altında birleştirilmesi → Sivas Kongresi
- İstanbul Hükûmeti'nin Temsil Heyeti'ni muhatap alması → Amasya Görüşmeleri
- Milli sınırların siyasi belge hâline gelmesi → Misak-ı Milli
KPSS'de Soru Çözme Taktikleri
Bu konuda soruları çözerken belgelerin ve kongrelerin yalnızca tarihlerini değil, Milli Mücadele'nin örgütlenmesindeki işlevlerini de bilmek gerekir. Soruda 'milli irade', 'milletin azim ve kararı', 'manda ve himaye', 'cemiyetlerin birleştirilmesi' veya 'Temsil Heyeti' gibi anahtar ifadeler kullanılıyorsa ilgili gelişmeyi belirlemek kolaylaşır.
KPSS Tipi Örnek Soru
Soru: 'Milli cemiyetlerin tek çatı altında birleştirilmesi, manda ve himayenin kesin olarak reddedilmesi ve Temsil Heyeti'nin bütün vatanı temsil eder hâle gelmesi' kararları hangi gelişmede alınmıştır? Çözüm: Bu üç ifade birlikte değerlendirildiğinde cevap Sivas Kongresi'dir. Erzurum Kongresi'nde milli kararlar alınmış olsa da milli cemiyetlerin Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adıyla birleştirilmesi Sivas Kongresi'nde gerçekleştirilmiştir.
Sık Karıştırılan Kavramlar
- Havza Genelgesi ile Amasya Genelgesi'ni karıştırmayın.
- Erzurum Kongresi'nin bölgesel toplanmasına rağmen milli kararlar aldığını unutmayın.
- Sivas Kongresi'nin ulusal nitelikte olduğunu ve cemiyetleri birleştirdiğini bilin.
- Amasya Görüşmeleri ile Amasya Genelgesi aynı olay değildir.
- Misak-ı Milli'nin Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edildiğini unutmayın.
- İstanbul'un resmen işgali 16 Mart 1920, TBMM'nin açılması ise 23 Nisan 1920'dir.
Hızlı Tekrar: 1919-1920 Kronolojisi
- 19 Mayıs 1919 → Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı
- 28 Mayıs 1919 → Havza Genelgesi
- 22 Haziran 1919 → Amasya Genelgesi
- 23 Temmuz-7 Ağustos 1919 → Erzurum Kongresi
- 4-11 Eylül 1919 → Sivas Kongresi
- 20-22 Ekim 1919 → Amasya Görüşmeleri
- 27 Aralık 1919 → Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelişi
- 12 Ocak 1920 → Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin açılması
- 28 Ocak 1920 → Misak-ı Milli kararlarının kabul edilmesi
- 16 Mart 1920 → İstanbul'un resmen işgali
- 23 Nisan 1920 → TBMM'nin açılması
Son Tekrar Formülü
Samsun = başlangıç, Havza = protesto, Amasya = gerekçe-amaç-yöntem, Erzurum = bölgesel kongre ve Temsil Heyeti, Sivas = ulusal birlik, Amasya Görüşmeleri = İstanbul Hükûmeti ile temas, Misak-ı Milli = milli sınırlar, TBMM = milli iradenin merkezi.
Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi Testi
Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi'ndeki bilgilerinizi pekiştirmek için TestAkademisi üzerindeki KPSS Lisans Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi Testi #1'i çözebilirsiniz. Özellikle kronoloji, kongrelerin özellikleri, genelgelerin amaçları ve Misak-ı Milli ile ilgili sorularda anahtar kavramları belirleyerek ilerlemeye çalışın.
📢 Reklam AlanıAD_BLOG_INLINE_CONTENT
Blog Makale İçi Reklam Alanı
Blog makale içeriğinde paragraflar arasında doğal olarak yer alır.
Format: Fluid In-Article
Öğrendiklerini Hemen Test Et
KPSS Lisans (Genel Yetenek & Genel Kültür) Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi #1
Bu rehberdeki soru tiplerini pekiştirmek için 20 özgün soru ve adım adım açıklamalı çözümlerden oluşan ücretsiz deneme testine hemen başlayın.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi Hakkında Merak Edilenler
Kurtuluş Savaşı hazırlık dönemi hangi olayla başlar?
Mustafa Kemal'in 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışı, Milli Mücadele'nin fiilî başlangıcı kabul edilen önemli dönüm noktasıdır.
Amasya Genelgesi'nin en önemli özelliği nedir?
Amasya Genelgesi, Milli Mücadele'nin gerekçesini, amacını ve yöntemini ortaya koyması bakımından önemlidir. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararlılığının kurtaracağı belirtilmiştir.
Erzurum Kongresi bölgesel mi ulusal mı?
Erzurum Kongresi toplanış amacı ve katılımı bakımından bölgesel niteliktedir; ancak aldığı kararların önemli bir bölümü milli niteliktedir.
Sivas Kongresi'nin en önemli sonuçlarından biri nedir?
Milli cemiyetlerin Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmesi Sivas Kongresi'nin önemli sonuçlarından biridir.
Temsil Heyeti ne zaman oluşturuldu?
Temsil Heyeti ilk kez Erzurum Kongresi'nde oluşturuldu. Sivas Kongresi'nden sonra bütün vatanı temsil eden bir yapıya dönüştü.
Amasya Görüşmeleri neden önemlidir?
Amasya Görüşmeleri, İstanbul Hükûmeti temsilcisinin Temsil Heyeti ile görüşmesi ve Temsil Heyeti'nin siyasi açıdan muhatap alınması bakımından önemlidir.
Misak-ı Milli ne zaman kabul edildi?
Misak-ı Milli kararları Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından 28 Ocak 1920'de kabul edilmiş ve 17 Şubat 1920'de kamuoyuna açıklanmıştır.
İlgili Rehber & Makaleler
Tümünü Gör →kpss
KPSS Osmanlı Devleti Kuruluş ve Yükselme: Osman Gazi'den Kanuni'ye Kronoloji ve Önemli Gelişmeler
KPSS Osmanlı Devleti Kuruluş ve Yükselme konusu için Osman Gazi'den Kanuni Sultan Süleyman'a kadar hükümdarlar, savaşlar, fetihler, devlet teşkilatı ve sınavlarda öne çıkan gelişmeleri kronolojik ve kolay tekrar edilebilir şekilde öğrenin.
kpssKPSS Büyük Selçuklu Devleti: Tuğrul Bey, Alparslan, Melikşah ve Önemli Gelişmeler
KPSS Büyük Selçuklu konusu için Tuğrul Bey, Dandanakan, Pasinler, Bağdat Seferi, Alparslan, Malazgirt, Melikşah, Nizamülmülk, Nizamiye Medreseleri ve devletin yıkılış sürecini kronolojik ve sınav odaklı şekilde öğrenin.
kpssKPSS Türk-İslam Devletleri: Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklu
KPSS Türk-İslam Devletleri konusu için Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklu Devleti'nin siyasi, kültürel ve askerî özelliklerini öğrenin. Talas Savaşı, Karahanlıların İslamiyet'i kabul süreci, Kutadgu Bilig, Gazneli Mahmut, Hindistan seferleri, Dandanakan, Tuğrul Bey, Alparslan, Malazgirt ve Nizamiye Medreseleri gibi sınavlarda öne çıkan bilgileri kronolojik ve karşılaştırmalı şekilde inceleyin.