kpss • turkce 5 dk okuma süresi 23 Ekim 2026

KPSS Türkçe Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı

KPSS Türkçe Yazım Kuralları ve Noktalama konusunda büyük harflerin kullanımı, birleşik sözcüklerin yazımı, bağlaçların ve eklerin doğru yazılışı, sayıların yazımı ve kısaltmaların kuralları açıklanmaktadır. Nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, kesme işareti ve diğer noktalama işaretlerinin görevleri özgün örnekler ve çözümlü sorularla ele alınmaktadır.

TestAkademisi Türkçe Zümresi

Akademik İçerik ve Müfredat Kurulu

Yazım Kuralları ve Noktalama, KPSS Lisans Genel Yetenek Türkçe testinde sözcüklerin doğru yazılışını ve cümlelerin noktalama işaretleriyle doğru yapılandırılmasını ölçen konular arasındadır. Yazım kuralları; büyük harflerin kullanımı, birleşik sözcükler, bağlaç olan de ve ki, soru eki mi, sayıların yazımı, kısaltmalar ve özel adlara getirilen ekler gibi alt başlıklardan oluşur. Noktalama bölümünde ise nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, soru işareti, ünlem, tırnak işareti, yay ayraç ve kesme işaretinin görevleri incelenir. Sınavlarda bu konuların soru sayısı ve dağılımı yıllara göre değişebilir. Doğru değerlendirme için Türk Dil Kurumunun yazım ve noktalama kuralları esas alınmalı; sözcüğün anlamı, cümledeki görevi ve özel ad olup olmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Bağlaç Olan de, ki ve Soru Eki mi Nasıl Yazılır?

Bağlaç olan de ve da ayrı yazılır; bulunma hâli eki olan -de ve -da ise sözcüğe bitişik yazılır. Bağlaç olan de cümleye genellikle ekleme anlamı katar: “Ben de sınava katılacağım.” Bulunma hâli eki ise yer veya durum bildirir: “Kitap masada duruyor.” Bağlaç olan de, te veya ta biçimine dönüşmez; “Ben de” yazılır, “Ben te” yazılmaz. Bağlaç olan ki genellikle ayrı yazılır: “Biliyorum ki başaracaksın.” Buna karşılık bazı kalıplaşmış sözcüklerdeki -ki bitişiktir: “bugünkü”, “dünkü”, “sanki”, “belki”, “hâlbuki”. Soru eki mı, mi, mu, mü kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır ve kendisinden sonra gelen kişi ekleri soru ekine bitişir: “Gelecek misin?”, “Hazır mıyız?” Soru eki, cümleye soru anlamı katmasa bile ayrı yazılma kuralını korur.

Bağlaç: “Sen de bizimle gel.” Bulunma hâli eki: “Sende benim kitabım var.” İlk cümlede ekleme, ikincisinde bulunma anlamı vardır.
Bağlaç: “Duydum ki taşınmışsınız.” İlgi zamiri veya sıfat yapan -ki: “Seninki daha yeni.”
Soru eki: “Bu soruyu çözebilir misin?” Kişi eki soru ekine bitişir; çözebilir sözcüğüne bitişik yazılmaz.
Bağlaç olan de, da önceki sözcükten ayrı yazılır; “evde”, “okulda” gibi bulunma hâli eki alan sözcüklerde ek bitişiktir.

de ve ki İçin Görev Kontrolü

de/da sözcüğüne “dahi” anlamı verilebiliyorsa çoğunlukla bağlaçtır ve ayrı yazılır: “Ayşe de geldi.” Bulunma hâli eki yer veya durum bildirir: “Ayşe evde.” ki içinse sözcüğün kalıplaşmış bir yazımı olup olmadığı ve cümledeki görevi incelenmelidir; her ki bitişik veya her ki ayrı yazılmaz.

Birleşik Sözcüklerde Bitişik ve Ayrı Yazım Kuralları

Birleşik sözcüklerin yazımında sözcüklerin anlam ilişkisi, ses değişimi ve Türkçede yerleşmiş yazım biçimi belirleyicidir. Birleşme sırasında sözcüklerden biri veya ikisi anlam değişikliğine uğrayabilir. Ses düşmesi, ses türemesi veya ses değişimiyle oluşan birçok birleşik sözcük bitişik yazılır: “kaybolmak”, “hissetmek”, “affetmek”. Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa sözcükler ayrı yazılır: “fark etmek”, “yardım etmek”, “terk etmek”. Ancak her birleşik sözcük yalnızca ses olayına bakılarak belirlenemez; gelenekleşmiş yazımlar ve TDK sözlüğündeki madde başları da önemlidir. “Birçok”, “birkaç”, “herhangi” bitişik yazılırken “bir şey”, “her şey”, “pek çok” ayrı yazılır. Birleşik sözcüklerin yazımında yalnızca sözcüklerin yan yana gelmesi yeterli bir ölçüt değildir.

Ses olayıyla oluşan birleşik fiiller: “affetmek”, “reddetmek”, “hissetmek”.
Ses olayı olmadan kurulan yardımcı fiilli yapılar: “fark etmek”, “arz etmek”, “yok olmak”.
Bitişik yazılan belirsizlik bildiren sözcükler: “birkaç”, “birçok”, “herhangi”.
Ayrı yazılan kalıplar: “bir şey”, “her şey”, “pek çok”, “ya da”.

Örnek Soru Analizi: Birleşik Sözcüklerin Yazımı

İnteraktif Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır? A) Bu konuda birçok kaynak inceledim. B) Söylediklerini fark ettim. C) Arkadaşım bana birşey anlatmak istedi. D) Öğretmen öğrencilerine yardım etti. E) Bu olayın nedenini hiçbirimiz bilmiyoruz.

Tahminin:

Büyük Harfler, Özel Adlar, Tarihler ve Kısaltmalar

Cümleler büyük harfle başlar. Kişi adları ve soyadları, yer adları, kurum ve kuruluş adları, belirli tarihî olayların adları ve eser adlarının temel sözcükleri özel ad yazımına göre değerlendirilir. Kurum adlarında her sözcüğün büyük harfle başlaması, adın tam ve resmî biçimiyle kullanıldığı durumlarda geçerlidir: “Türk Dil Kurumu”, “Ankara Üniversitesi”. Kitap, dergi ve gazete adlarında sözcüklerin yazımı eserin resmî adına göre yapılır. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar: “29 Ekim 1923”, “Pazartesi günü görüşeceğiz.” Belirli tarih bildirmeyen ay ve gün adları küçük harfle yazılır: “ekim ayında”, “pazartesi günleri”. Kısaltmalarda büyük harflerden oluşan kısaltmalar genellikle noktasız yazılır: “TDK”, “TBMM”. Gelenekleşmiş kısaltmaların yazımı farklılık gösterebildiğinden sözlük ve kılavuz esas alınmalıdır.

Her Ay ve Gün Adı Büyük Harfle Başlamaz

Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar: “23 Nisan 2026 Perşembe günü”. Genel zaman bildiren kullanımlarda ise küçük harf tercih edilir: “nisan ayında”, “her perşembe”. Buradaki belirleyici özellik, sözcüğün takvimdeki belirli bir günü mü yoksa genel bir zamanı mı karşıladığıdır.

Sayıların, Tarihlerin, Yönlerin ve Özel Adlara Gelen Eklerin Yazımı

Sayılar yazıyla veya rakamla gösterilebilir; seçim metnin türüne ve anlatımın gereğine bağlıdır. Saat, ölçü, istatistik ve bilimsel verilerde rakam kullanımı yaygındır. Sıra sayıları “5.” veya “5'inci” biçiminde yazılabilir; “5.” yazımında nokta sıra sayısı işlevi görür. Üleştirme sayıları rakamla yazıldığında “2'şer” değil, “2'şer” biçimi yaygın kullanılsa da standart yazım için TDK kılavuzundaki örnekler esas alınmalıdır; metinlerde belirsizliği önlemek için “ikişer” yazımı tercih edilebilir. Özel adlara getirilen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır: “Ankara'ya”, “Atatürk'ün”. Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler ise kurum adının tam kullanımı söz konusu olduğunda kesme işaretiyle ayrılmaz: “Türk Dil Kurumuna”. Yapım ekleri özel adlara geldiğinde de kesme işareti kullanılmaz: “Türkçe”, “Ankaralı”. Yön adları, coğrafi bölge veya özel adın parçası olduğunda büyük harfle yazılır; yön bildirirken küçük harf kullanılır.

Belirli tarih: “29 Ekim 1923”; genel kullanım: “ekim ayı”.
Özel adın çekim eki: “İstanbul'dan”, “Mehmet'e”. Kurum adı: “Türk Dil Kurumuna başvurdu.”
Yapım eki: “Türkçe”, “İstanbullu”; bu ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Coğrafi özel ad: “Kuzey Anadolu”; yön bildirimi: “Anadolu'nun kuzeyinde”.

Virgül, Noktalı Virgül, İki Nokta ve Noktanın Görevleri

Nokta, tamamlanmış cümlelerin sonunda ve bazı kısaltmalarda kullanılır; ancak büyük harfli kurum kısaltmalarının çoğu noktasız yazılır. Virgül, eş görevli sözcükleri ve söz gruplarını ayırır; sıralı cümlelerde kullanılabilir ve cümlede ara sözleri belirginleştirebilir. Bununla birlikte özne ile yüklem arasına yalnızca uzun olduğu için virgül konulmaz. Noktalı virgül, kendi içinde virgül bulunan grupları birbirinden ayırmak veya anlam bakımından ilişkili cümleleri belirginleştirmek için kullanılır. İki nokta, açıklama yapılacağını veya örnek verileceğini bildirir: “Çantasında üç şey vardı: defter, kalem ve kitap.” Üç nokta, tamamlanmamış cümlelerde, anlatımın devamını okuyucuya bırakan yapılarda veya bazı alıntı eksiltmelerinde kullanılır. Noktalama işaretinin doğru seçimi, cümledeki söz dizimi ve anlam ilişkisine bağlıdır.

Örnek Soru Analizi: Noktalama İşaretleri

İnteraktif Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün kullanımı yanlıştır? A) Pazardan elma, armut, kiraz aldık. B) Ankara, Türkiye'nin başkentidir. C) Genç, öğretmene sorusunu yöneltti. D) Kitabı bitirdi, ardından özetini yazdı. E) Çantamda kalem, silgi ve defter vardı.

Tahminin:

Kesme, Tırnak, Yay Ayraç, Kısa Çizgi ve Diğer İşaretler

Kesme işareti, özel adlara getirilen çekim eklerini ayırır: “İzmir'e”, “Türkiye'den”. Ancak kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler, ad tam olarak yazıldığında kesmeyle ayrılmaz: “Türkiye Büyük Millet Meclisine”. Tırnak işareti, doğrudan aktarılan sözleri veya eser adlarını belirtmek için kullanılabilir. Yay ayraç, cümleyle ilgili ek bilgileri ve açıklamaları gösterir. Kısa çizgi satır sonuna sığmayan sözcüklerin bölünmesinde, ara sözlerde veya bazı dil bilgisi gösterimlerinde kullanılır; uzun çizgi konuşmalarda konuşanın sözünü gösterebilir. Soru işareti, soru anlamı taşıyan cümlelerin sonunda kullanılır; dolaylı soru cümlelerinde ise soru işareti genellikle kullanılmaz: “Nereye gittiğini bilmiyorum.” Ünlem işareti duygu bildiren sözlerin sonunda yer alabilir. Noktalama işaretleri arasında görev benzerliği bulunsa da her birinin kullanım koşulu farklıdır.

Kesme İşareti ile Kurum Adlarının Yazımını Karıştırmayın

Kişi ve yer adlarına gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılır: “Ahmet'in”, “Bursa'ya”. Kurum ve kuruluş adlarının tam biçimine gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: “Türk Dil Kurumundan”, “Ankara Üniversitesine”. Özel ada gelen yapım ekleri de kesmeyle ayrılmaz: “Türkçenin”, “İstanbullu”.

Örnek Soru Analizi: Yazım ve Noktalama Birlikte

İnteraktif Soru

I. Türk Dil Kurumu'na yeni bir başvuru yaptım. II. Yarın Ankara'ya gideceğiz. III. Öğretmen, “Ödevlerinizi yarın teslim edin.” dedi. Bu cümlelerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur? A) Yalnız I. cümlede yazım yanlışı vardır. B) Yalnız II. cümlede kesme işareti yanlıştır. C) I ve III. cümlelerde yazım yanlışı vardır. D) Üç cümlede de yanlışlık vardır. E) II ve III. cümlelerde noktalama yanlışı vardır.

Tahminin:

Yazım ve Noktalama Sorularında Birbirine Karıştırılan Kurallar

Yazım ve noktalama sorularında en önemli ayrımlardan biri, aynı görünen biçimlerin farklı görevlerle kullanılabilmesidir. “de” bağlaç olduğunda ayrı, bulunma hâli eki olduğunda bitişik yazılır. “ki” bağlaç olduğunda çoğunlukla ayrı, sıfat yapan veya ilgi zamiri olan ek görevinde kullanıldığında bitişik yazılır; kalıplaşmış sözcüklerin yazımı ayrıca öğrenilmelidir. Kesme işareti özel adlara gelen çekim eklerinde kullanılırken yapım eklerinde ve kurum adlarına gelen çekim eklerinde kullanılmaz. Virgül ise özne ile yüklemi ayırmak için otomatik olarak kullanılmamalıdır. Bir cümlede sıralama, açıklama, ara söz veya doğrudan alıntı bulunup bulunmadığı, noktalama işaretinin gerekliliğini belirler. Yazım yanlışı ile noktalama yanlışı da birbirinden ayrılmalıdır: “birşey” sözcüğün yazımına, özne ile yüklem arasına gereksiz virgül konulması ise noktalama kullanımına ilişkindir.

“Her şey” ayrı, “hiçbir” bitişik yazılır.
Bağlaç olan “de” ayrı, bulunma hâli eki “-de” bitişik yazılır.
Kurum adlarına gelen çekim ekleri kurumun tam adı yazıldığında kesme işaretiyle ayrılmaz.
Sıralı cümlelerde virgül kullanılabilir; ancak özne ile yüklem arasına gerekçesiz virgül konulmaz.

Yazım Kuralları ve Noktalama İçin Son Kontrol Ölçütleri

Bağlaç olan de/da ile bulunma hâli eki -de/-da arasındaki görev farkını cümle üzerinden belirleyin.
Birleşik sözcüklerde ses olayı, anlam değişmesi ve yerleşmiş sözlük yazımını birlikte değerlendirin.
Belirli tarih bildiren ay ve gün adlarını büyük, genel zaman bildirenleri küçük harfle yazın.
Özel adların çekim ekleri, kurum adları ve yapım eklerinde kesme işaretinin kullanım koşullarını ayırt edin.
Virgül, noktalı virgül ve iki noktanın görevlerini cümledeki sıralama ve açıklama ilişkisine göre belirleyin.

Öğrendiklerini Hemen Test Et

KPSS Lisans (Genel Yetenek & Genel Kültür) Yazım Kuralları ve Noktalama #1

Bu rehberdeki soru tiplerini pekiştirmek için 20 özgün soru ve adım adım açıklamalı çözümlerden oluşan ücretsiz deneme testine hemen başlayın.

Teste Başla & Çözümleri Gör

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Yazım Kuralları ve Noktalama Hakkında Merak Edilenler

KPSS Türkçe sınavında de ve ki bağlaçlarının yazımı nasıl ayırt edilir?

Bağlaç olan de/da ayrı yazılır ve cümleye genellikle ekleme anlamı katar: “Ben de geleceğim.” Bulunma hâli eki -de/-da ise sözcüğe bitişiktir: “Evde bekliyorum.” Bağlaç olan ki çoğunlukla ayrı yazılır: “Biliyorum ki gelecek.” Ancak “bugünkü”, “dünkü”, “sanki” ve “belki” gibi bitişik yazılan örnekler vardır. Her iki durumda da sözcüğün cümledeki görevi belirleyicidir.

Kesme işareti özel adlarda ve kurum adlarında nasıl kullanılır?

Kişi ve yer adlarına gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır: “Mehmet'in”, “İzmir'e”. Kurum ve kuruluş adları tam biçimleriyle yazıldığında bunlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz: “Türk Dil Kurumuna”. Özel adlardan türetilen sözcüklerde de yapım ekleri kesmeyle ayrılmaz: “Türkçe”, “Ankaralı”. Kısaltmalara gelen eklerde ise kısaltmanın okunuşu dikkate alınır.

KPSS Türkçe yazım kuralları ve noktalama soruları hangi sırayla incelenmelidir?

Önce sözcüklerin doğru yazılışı, birleşik sözcükler, de/da ve ki kullanımı ile soru ekinin yazımı incelenmelidir. Ardından büyük harfler, sayıların yazımı, özel adlara gelen ekler ve kısaltmalar kontrol edilmelidir. Noktalama sorularında cümlenin yapısı belirlenerek virgül, noktalı virgül, iki nokta, kesme ve tırnak işaretlerinin görevleri değerlendirilmelidir. Özellikle özne ile yüklem arasındaki virgül kullanımı ve kurum adlarına gelen ekler, farklı kuralların birbirine karıştırılabildiği noktalardır.

İlgili Rehber & Makaleler

Tümünü Gör →

kpss

KPSS Türkçe Paragraf Tamamlama: Metin Dil Bilimsel Bağdaşıklık ve Boşluk Doldurma Kuralları

KPSS Türkçe testinin paragrafta yapı bölümünde yer alan paragraf tamamlama sorularını; bağdaşıklık (dil bilgisel referanslar), tutarlılık (mantıksal akış) ve boşluğun paragraftaki konumuna göre inceliyoruz. Giriş, gelişme ve sonuç cümlelerindeki bağlaç geçişleri ile zamir göndermelerinin metin tamirindeki belirleyici rollerini somut soru analizleriyle ele alıyoruz.

kpss

KPSS Türkçe Dil Bilgisi ve Cümle Bilgisi Konu Anlatımı

KPSS Türkçe Dil Bilgisi ve Cümle Bilgisi rehberinde sözcük türleri, ekler, fiilimsiler, cümlenin ögeleri, fiilde çatı ve cümle türleri arasındaki ilişkiler açıklanmaktadır. Yüklemin yapısı, anlamı ve cümledeki görevinden hareketle öge belirleme, birleşik cümleleri sınıflandırma ve dil bilgisi kurallarını uygulama becerileri özgün çözümlü sorularla ele alınmaktadır.

kpss

KPSS Türkçe Anlatım Bozuklukları: Dil Bilgisi Kuralları ve Çözümlü Sorular

KPSS Türkçe Anlatım Bozuklukları konusunda gereksiz sözcük kullanımı, anlamca çelişen ifadeler, sözcüğün yanlış anlamda kullanılması, mantık hataları ve dil bilgisine dayalı bozukluklar ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Özne-yüklem uyuşmazlığı, nesne eksikliği, çatı uyumsuzluğu ve tamlama yanlışlıkları özgün çözümlü sorularla açıklanmaktadır.