“Bir cismin değişmeyen madde miktarına ne ad verilir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Kütle). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Kütle Tanımı' ünitesi kazanımlarına göre; Kütle değişmeyen madde miktarıdır ve konuma bağlı değildir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kütle' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Ağırlık) ve C şıkkı (Kuvvet) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Bir cisme etki eden yer çekimi kuvvetine ne ad verilir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Ağırlık). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Ağırlık Tanımı' ünitesi kazanımlarına göre; Ağırlık bir kuvvettir ve yer çekimi etkisidir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Ağırlık' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Kütle) ve B şıkkı (Yoğunluk) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kütle hangi aletle ölçülür?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Eşit kollu terazi). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Ölçüm Aleti' ünitesi kazanımlarına göre; Kütle eşit kollu terazi ile ölçülür. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Eşit kollu terazi' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Dinamometre) ve C şıkkı (Barometre) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Ağırlık hangi aletle ölçülür ve birimi nedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Dinamometre ile ölçülür, birimi Newton'dur (N).). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Ağırlık Ölçümü' ünitesi kazanımlarına göre; Ağırlık kuvvet olduğu için dinamometre ile ölçülür, birimi N'dir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Dinamometre ile ölçülür, birimi Newton'dur (N).' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Eşit kollu terazi ile ölçülür, birimi kilogramdır.) ve C şıkkı (Cetvel ile ölçülür, birimi metredir.) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Dünya'da kütlesi 60 kg olan bir astronotun Ay'daki kütlesi kaç kg'dır?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (60 kg). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Kütlenin Korunumu' ünitesi kazanımlarına göre; Kütle değişmeyen madde miktarıdır; evrenin her yerinde aynıdır (60 kg). Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı '60 kg' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (10 kg) ve C şıkkı (360 kg) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Ay'ın yer çekimi kuvveti Dünya'nın yaklaşık kaçta kaçı kadardır?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (1/6'sı). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Ay Yer Çekimi' ünitesi kazanımlarına göre; Ay çekimi Dünya çekiminin yaklaşık altıda biridir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı '1/6'sı' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (1/2'si) ve C şıkkı (6 katı) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Dünya'da ağırlığı 600 N olan bir cismin Ay'daki ağırlığı yaklaşık kaç N olur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (100 N). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Ağırlık Hesaplama' ünitesi kazanımlarına göre; 600 / 6 = 100 N. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı '100 N' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (600 N) ve B şıkkı (3600 N) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Dünya'nın şekli geoit (kutuplardan basık, ekvatordan şişkin) olduğu için yer çekimi nerede EN BÜYÜKTÜR?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Kutuplarda). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Geoit Şekil Etkisi' ünitesi kazanımlarına göre; Kutuplar yerin merkezine daha yakın olduğu için yer çekimi kutuplarda daha fazladır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kutuplarda' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Ekvatorda) ve B şıkkı (Her yerde tamamen eşittir) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Bir cisim deniz seviyesinden dağın zirvesine doğru çıkarıldıkça kütlesi ve ağırlığı nasıl değişir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Kütlesi değişmez, ağırlığı azalır.). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Yükseklik Etkisi' ünitesi kazanımlarına göre; Merkezden uzaklaştıkça yer çekimi azalır, dolayısıyla ağırlık azalır; kütle sabit kalır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kütlesi değişmez, ağırlığı azalır.' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Kütlesi azalır, ağırlığı artar.) ve C şıkkı (Her ikisi de artar.) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Aşağıdaki ifadelerden hangisi 'kütle' ile 'ağırlık' arasındaki temel farklardan biridir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Kütle skaler bir büyüklüktür ve yönü yoktur; ağırlık yerin merkezine doğru yönlü bir kuvvettir.). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Farklar' ünitesi kazanımlarına göre; Ağırlık vektörel (yönlü bir kuvvet), kütle skaler büyüklüktür. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kütle skaler bir büyüklüktür ve yönü yoktur; ağırlık yerin merkezine doğru yönlü bir kuvvettir.' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Kütle dinamometre ile, ağırlık teraziyle ölçülür.) ve C şıkkı (Kütle uzayda sıfır olur, ağırlık değişmez.) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“1 kg'lık kütleye Dünya yüzeyinde etki eden yer çekimi kuvveti yaklaşık kaç Newton'dur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Yaklaşık 9,8 N (veya 10 N)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Yer Çekimi İvmesi' ünitesi kazanımlarına göre; g = 9,8 N/kg (yaklaşık 10 N). Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Yaklaşık 9,8 N (veya 10 N)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (1 N) ve C şıkkı (100 N) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Gök cisimlerinin üzerindeki varlıklara uyguladığı çekim kuvvetine ne ad verilir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Kütle çekim kuvveti). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Kütle Çekimi' ünitesi kazanımlarına göre; Cisimlerin kütlelerinden dolayı birbirine uyguladığı kuvvettir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kütle çekim kuvveti' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Manyetik kuvvet) ve B şıkkı (Sürtünme kuvveti) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Güneş'in kütle çekim kuvveti Dünya'dan çok daha büyük olduğuna göre bir cismin Güneş'teki ağırlığı Dünya'dakine göre nasıl olur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Çok daha büyük olur.). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Gök Cisimlerinde Ağırlık' ünitesi kazanımlarına göre; Kütlesi büyük olan gök cisminin çekim kuvveti ve ağırlık etkisi de çok büyüktür. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Çok daha büyük olur.' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Çok daha küçük olur.) ve B şıkkı (Tamamen aynı kalır.) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Yer çekimi kuvvetinin yönü daima nereye doğrudur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Dünya'nın (yerin) merkezine doğru). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Çekim Yönü' ünitesi kazanımlarına göre; Yer çekimi kuvveti daima yerin geometrik merkezine yöneliktir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Dünya'nın (yerin) merkezine doğru' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Gökyüzüne doğru) ve C şıkkı (Ekvatora doğru) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Eşit kollu terazi ile Ay'da yapılan bir kütle ölçümünde sonuç ne olur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Dünya'daki ile tamamen aynı çıkar.). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Terazi Mantığı' ünitesi kazanımlarına göre; Her iki kefeye de aynı oranda Ay çekimi etki ettiği için terazi aynı kütleyi tartar. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Dünya'daki ile tamamen aynı çıkar.' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (6 kat küçük çıkar.) ve B şıkkı (6 kat büyük çıkar.) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kütlesi 5 kg olan bir taşın Dünya'daki ağırlığı (g = 10 N/kg alınırsa) kaç Newton'dur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (50 N). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Ağırlık Formülü' ünitesi kazanımlarına göre; G = m x g = 5 x 10 = 50 N. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı '50 N' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (5 N) ve B şıkkı (0,5 N) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Uzay boşluğunda, yer çekiminin ihmal edilebilecek kadar az olduğu ortamda bir cismin durumu ne olur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Ağırlıksızlık hissedilir (ağırlık sıfıra yaklaşır) ama kütlesi korunur.). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Ağırlıksızlık' ünitesi kazanımlarına göre; Yer çekimi yoksa ağırlık sıfırdır ama madde miktarı (kütle) mevcuttur. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Ağırlıksızlık hissedilir (ağırlık sıfıra yaklaşır) ama kütlesi korunur.' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Kütlesi sıfır olur.) ve C şıkkı (Hem kütlesi hem ağırlığı yok olur.) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Bir dinamometrenin yayı Dünya'da 3 cm uzuyorsa, aynı cisim asıldığında Ay'da kaç cm uzar?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (0,5 cm). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Dinamometre Uzaması' ünitesi kazanımlarına göre; Ay'da ağırlık 1/6'ya düşeceğinden yay da 6 kat az uzar: 3 / 6 = 0,5 cm. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı '0,5 cm' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (3 cm) ve B şıkkı (18 cm) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Ekvatordan Kutuplara doğru gidildikçe bir cismin ağırlığındaki değişim nasıl olur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Kutuplara yaklaştıkça ağırlığı artar.). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Ekvator-Kutup' ünitesi kazanımlarına göre; Kutuplar merkeze daha yakın olduğu için çekim artar ve ağırlık artar. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kutuplara yaklaştıkça ağırlığı artar.' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Kutuplara yaklaştıkça ağırlığı azalır.) ve B şıkkı (Hiç değişmez.) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Aşağıdaki birimlerden hangisi KÜTLE birimidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Kilogram (kg) ve Gram (g)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Birimler' ünitesi kazanımlarına göre; Kilogram ve gram kütle birimleridir; Newton kuvvet/ağırlık birimidir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kilogram (kg) ve Gram (g)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Newton (N)) ve B şıkkı (Joule (J)) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.