YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) 19. ve 20. Yüzyıl Islahatları & Meşrutiyet #4

1808 yılında Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa'nın girişimiyle Padişah II. Mahmut ve ayanlar arasında Sened-i İttifak imzalanmıştır. Bu belge ile Osmanlı padişahı kendi yetkilerini ilk kez sınırlandırmış ve ayanların varlığını resmen tanımıştır. Buna göre Sened-i İttifak'ın Osmanlı devlet yapısında ortaya çıkardığı etki aşağıdakilerden hangisiyle benzerlik gösterir?

II. Mahmut Dönemi'nde 1826 yılında Yeniçeri Ocağı kaldırılarak yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adıyla yeni ve modern bir ordu kurulmuştur. Osmanlı tarihinde 'Vaka-i Hayriye' olarak adlandırılan bu gelişmenin en önemli siyasi sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

II. Mahmut Dönemi'nde gerçekleştirilen; - Divanıhümayun kaldırılarak yerine Nazırlıkların (Bakanlıklar) kurulması, - Müsadere usulünün büyük ölçüde kaldırılarak memurlara maaş bağlanması, - Köy ve mahalle muhtarlıklarının teşkil edilmesi uygulamalarının ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı'nda yer alan 'Hiç kimse yargılanmadan cezalandırılmayacak; herkesin can, mal ve namus güvenliği devlet garantisi altında olacak; herkesten gelirine göre adil vergi alınacaktır' hükümleri bulunmaktadır. Padişah Sultan Abdülmecid de bu kurallara uyacağına yemin etmiştir. Bu bilgilere göre Tanzimat Fermanı'nın Osmanlı tarihindeki en temel ayırt edici niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

1856 yılında Paris Barış Konferansı sürecinde Avrupalı devletlerin baskısıyla ilan edilen Islahat Fermanı'nda şu kararlar yer almıştır: - Gayrimüslimleri aşağılayıcı 'gavur' gibi sözler resmi ve gayriresmi olarak yasaklanacaktır. - Gayrimüslimler devlet memurluklarına, askeri ve sivil okullara kabul edilecektir. - Cizye vergisi kaldırılarak yerine bedel-i askeri uygulaması getirilecektir. - İl genel meclislerine gayrimüslim üyeler de seçilebilecektir. Bu maddeler göz önüne alındığında Islahat Fermanı'nın öncelikli hedef kitlesi ve amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Tanzimat Dönemi'nde Şeriye mahkemelerinin yanında gayrimüslim davalarına bakan cemaat mahkemeleri, yabancıların ticari davaları için konsolosluk mahkemeleri ve Müslüman-gayrimüslim uyuşmazlıkları için Nizamiye ile Ticaret mahkemeleri faaliyet göstermiştir. Eğitim alanında ise medreselerin varlığı sürerken Batı tarzı rüştiye, idadi ve sultani gibi modern okullar açılmıştır. Bu tablonun Tanzimat Dönemi Osmanlı toplumu ve hukuk sistemi üzerinde yarattığı temel sorun aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir heyet tarafından İslam'ın Hanefi fıkhına dayanılarak hazırlanan ve 1868-1876 yılları arasında yürürlüğe giren 'Mecelle-i Ahkam-ı Adliye', Osmanlı Devleti'nin ilk medeni kanunu niteliğindedir. Mecelle ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Namık Kemal, Ziya Paşa, Şinasi ve Ali Suavi gibi aydınların öncülük ettiği Genç Osmanlılar (Jön Türkler) hareketinin savunduğu temel tez aşağıdakilerden hangisidir?

1876 yılında ilan edilen Kanun-i Esasi ile Osmanlı Devleti meşruti monarşi yönetimine geçmiştir. Meclis-i Umumi adı verilen parlamento iki kanattan oluşmuştur: - Üyeleri halk tarafından seçilen Meclis-i Mebusan, - Üyeleri padişah tarafından ömür boyu seçilip atanan Meclis-i Ayan. Kanun-i Esasi'nin ilk metninde yer alan aşağıdaki maddelerden hangisi 'padişahın mutlak otoritesinin' meclis üzerinde hala korunduğunun en açık kanıtıdır?

Sultan II. Abdülhamit, Kanun-i Esasi'nin kendisine tanıdığı yetkiye dayanarak 1878 yılında Meclis-i Mebusan'ı süresiz tatil etmiş ve anayasanın bazı maddelerini askıya almıştır. II. Abdülhamit'in meclisi tatil etmesinde öne sürdüğü somut ve gerekçeli dış gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

II. Abdülhamit Dönemi'nde (1876-1909) izlenen devlet politikaları değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi bu dönemin karakteristik özelliklerinden biri değildir?

Osmanlı Devleti, Kırım Savaşı sırasında 1854 yılında İngiltere'den ilk dış borcunu almış; zamanla borçlarını ödeyemez hale gelince 1881 yılında Muharrem Kararnamesi'ni ilan etmiştir. Bu kararname sonucunda alacaklı devletlerin temsilcilerinden oluşan Düyun-ı Umumiye İdaresi (Genel Borçlar İdaresi) kurulmuştur. Düyun-ı Umumiye İdaresi'nin tuz, tütün, ipek, damga pulu ve içki gibi 'Rüsum-ı Sitte' (altı vergi) gelirlerine doğrudan el koyması Osmanlı Devleti açısından en çok hangisinin zedelendiğini gösterir?

1908 yılında İngiltere Kralı VII. Edward ile Rus Çarı II. Nikola arasında gerçekleşen Reval Görüşmeleri'nde Makedonya meselesi ve Osmanlı topraklarının paylaşımı gündeme gelmiştir. Bu görüşmelerin Osmanlı Devleti'ni parçalamaya yönelik olduğunu düşünen İttihat ve Terakki Cemiyeti mensuplarının Rumeli'de çıkardığı isyanlar sonucunda gerçekleşen temel tarihi olay aşağıdakilerden hangisidir?

1908 yılında II. Meşrutiyet'in ilanı sırasında meydana gelen siyasi kargaşa ve otorite boşluğundan yararlanan komşu ve muhatap devletler Osmanlı aleyhine hızlı adımlar atmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet'in ilanı sürecinde (1908) yaşanan kayıplardan biri değildir?

Osmanlı Devleti'nde 13 Nisan 1909 (Rumi 31 Mart 1325) tarihinde Meşrutiyet yönetimine ve anayasaya karşı başlatılan 31 Mart İsyanı, Selanik'ten gelen Mahmut Şevket Paşa komutasındaki Hareket Ordusu tarafından bastırılmıştır. 31 Mart Vakası'nın Türk demokrasi ve siyasi tarihindeki en temel ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

31 Mart İsyanı'nın bastırılmasından sonra II. Abdülhamit tahttan indirilmiş, yerine V. Mehmet Reşat tahta çıkarılmıştır. Hemen ardından 1876 Kanun-i Esasi'sinde 1909 yılında çok köklü değişiklikler yapılmıştır. 1909 anayasa değişiklikleri ile; I. Hükümetin (Heyet-i Vükela) padişaha değil Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu kılınması, II. Padişahın meclisi feshetme ve sürgüne gönderme yetkilerinin zorlaştırılması veya kaldırılması, III. Siyasi parti ve cemiyet kurma hakkının anayasal güvenceye kavuşturulması gelişmelerinden hangileri meclis üstünlüğü ve demokratikleşme yönünde atılmış adımlardır?

II. Meşrutiyet Dönemi Türk siyasi hayatında modern anlamda ilk siyasi partilerin kurulduğu dönemdir. Bu dönemde İttihat ve Terakki Fırkası'na karşı muhalefetin en güçlü odağı haline gelen, özellikle ademimerkeziyetçilik (yerinden yönetim) ve liberal iktisat ilkelerini savunan siyasi fırka aşağıdakilerden hangisidir?

1913 yılında I. Balkan Savaşı yenilgisinin getirdiği siyasi kriz sırasında Enver Paşa ve beraberindeki İttihatçıların hükümet binasını basarak Sadrazam Kamil Paşa'yı istifaya zorladığı ve yerine Mahmut Şevket Paşa'yı getirdiği hükümet darbesine 'Babıali Baskını' denir. Babıali Baskını ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Osmanlı Devleti'nin son döneminde dağılmayı önlemek amacıyla çeşitli fikir akımları ileri sürülmüştür: - Dil, din, ırk ayrımı gözetmeksizin tüm tebaayı eşit kabul eden: Osmanlıcılık - Hilafet makamı etrafında tüm Müslümanları birleştirmeyi hedefleyen: İslamcılık - Dili, soyu ve kültürü bir olan Türkleri tek çatı altında toplamayı amaçlayan: Türkçülük - Batı'nın bilim, teknik ve idari kurumlarını örnek almayı savunan: Batıcılık Balkan Savaşları sonucunda Rumeli'deki Hristiyan ve Müslüman halkların büyük ölçüde Osmanlı'dan ayrılması ve ardından Arnavutluk'un bağımsız olması, özellikle hangi iki fikir akımının imparatorluğu kurtarma iddiasını sırasıyla zayıflatmış ve Türkçülüğün güçlenmesine yol açmıştır?

İttihat ve Terakki yönetimi, II. Meşrutiyet Dönemi'nde ve özellikle I. Dünya Savaşı yıllarında 'Milli İktisat' politikası uygulamaya koymuştur. Bu politika doğrultusunda hayata geçirilen; - 1914 yılında tek taraflı olarak kapitülasyonların kaldırılması, - Yerli ve Müslüman tüccarları desteklemek amacıyla Milli İtibar Bankası'nın kurulması, - Yabancı şirketlerde resmi yazışmaların ve muhasebe kayıtlarının Türkçe tutulması zorunluluğu gelişmelerinin temel gayesi aşağıdakilerden hangisidir?