YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) Osmanlı Kültür ve Medeniyeti (Divan & Toprak) #5

Osmanlı Devleti'nde Divanıhümayun'da alınan kararların şeriata ve örfi hukuka uygunluğunu denetleyen, aynı zamanda kadı ve müderrislerin atama ve terfi işlerinden sorumlu olan Divan üyesi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde dirlik toprakları gelirlerine göre has, zeamet ve tımar olarak üçe ayrılmıştır. Buna göre, yıllık geliri 20.000 ile 100.000 akçe arasında olan ve genellikle orta düzey devlet memurlarına (subaşı, sancak beylerinin kethüdaları vb.) tahsis edilen dirlik türü aşağıdakilerden hangisidir?

Fatih Sultan Mehmed Dönemi'ne kadar Divanıhümayun toplantılarına padişahlar doğrudan başkanlık ederken, bu dönemden itibaren Divan başkanlığı sadrazamlara bırakılmıştır. Padişah ise toplantıları 'Kasr-ı Adl' adı verilen kafesli pencerenin arkasından takip etmeye başlamıştır. Bu uygulamanın Osmanlı devlet teşkilatına getirdiği en önemli sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde mülkiyeti devlete ait olan (miri) topraklar arasında yer alan ve sınır boylarındaki güvenliği sağlayan beylere veya kale muhafızlarına gelirleri bırakılan toprak çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde fethedilen bölgelerin tahrir kayıtlarını tutan, tapu kadastro defterlerini düzenleyen ve padişah adına yazılan ferman ve berahlara tuğra çeken Divan üyesi aşağıdakilerden hangisidir?

Tımar sisteminde dirlik sahibi (tımar beyi), köylünün toprağını nedensiz olarak terk etmesini veya üç yıl üst üste boş bırakmasını engellemek amacıyla belirli yaptırımlar uygulardı. Toprağını terk eden köylüden alınan vergiye 'çiftbozan' denilmesi ve toprağın başkasına devredilebilmesi, sistemin öncelikle hangi amacına hizmet etmektedir?

Osmanlı Devleti'nde yönetenler (askeri) sınıfı; seyfiye (ehli kılıç), ilmiye (ehli ilim) ve kalemiye (ehli kalem) olmak üzere üç ana gruba ayrılırdı. Buna göre, aşağıda verilen görevli ve ait olduğu zümre eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Geliri doğrudan doğruya devlet hazinesine (Hazine-i Amire) aktarılan, genellikle iltizam usulüyle mültezimler aracılığıyla peşin olarak kiralanan miri toprak türü aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde uygulanan tımar sisteminin; I. Taşrada devlet otoritesinin ve asayişin korunması, II. Hazineden para çıkmadan savaşa hazır devasa bir 'cebelü' ordusunun beslenmesi, III. Vergilerin doğrudan tahsil edilerek vergide kayıp ve kaçağın önlenmesi kazanımlarından hangilerini sağladığı söylenebilir?

Osmanlı Devleti'nde gelirleri cami, medrese, kervansaray, imarethane, hastane (darüşşifa) ve köprü gibi kamu hizmetlerinin giderlerine ayrılan topraklara 'vakıf toprakları' denirdi. Bu topraklar satılamaz, bağışlanamaz ve miras bırakılamazdı. Vakıf sisteminin bu özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Osmanlı Devleti'nde olağanüstü durumlarda, doğal afetlerde, savaş kararlarında veya yeniçeri isyanları gibi buhranlı zamanlarda padişahın saray avlusunda (Babüssaade önünde) devlet erkanı ve askerleri ayakta kabul ederek yaptığı toplantıya ne ad verilir?

Osmanlı Devleti'nde miri arazinin kuru mülkiyeti (rakabe) devlete, tasarruf hakkı (işletme) köylüye, vergisini toplama hakkı ise dirlik sahibine aitti. Köylü toprağını satamaz, devredemez veya hibe edemezdi. Osmanlı Devleti'nin bu katı toprak mülkiyeti politikasıyla ulaşmak istediği temel siyasi amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde Şeyhülislam, ilmiye sınıfının en üst yetkilisi olmasına rağmen Klasik Dönem'de Divanıhümayun'un sürekli ve asli bir üyesi sayılmazdı. Ancak önemli devlet meselelerinde, savaşa girilirken veya barış yapılırken görüşüne başvurulur ve ondan fetva alınırdı. Şeyhülislamın bu konumu dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Osmanlı Devleti'nde topraklar miri ve mülk olarak ikiye ayrılırdı. Mülk topraklar kişilerin kendi tasarrufundaki mülkleri olup satılabilir, hibe edilebilir ve miras bırakılabilirdi. Buna göre, mülkiyeti gayrimüslim tebaaya ait olan ve karşılığında devlete 'harac' ile 'cizye' vergisi ödenen mülk arazi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik Dönem'de Nişancı'ya bağlı olarak çalışan ve Divan katiplerinin başı olan görevli, XVII. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti'nin dış ilişkilerinin yoğunlaşması ve diplomasinin önem kazanmasıyla hariciye nazırlığına (dışişleri bakanlığına) eşdeğer bir konuma yükselmiştir. Bahsedilen bu Osmanlı devlet görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde miri arazide bir çift öküzle işlenebilecek büyüklükteki toprağa 'çiftlik' denirdi. Buna göre, Müslüman bir reayanın tasarrufundaki bu çiftlik arazisi için devlete ödediği arazi/toprak vergisine ne ad verilirdi?

Osmanlı Devleti'nde kadıların verdiği hükümlerden memnun olmayan veya haksızlığa uğradığını düşünen tebaa (Müslim veya gayrimüslim ayrımı olmaksızın) doğrudan Divanıhümayun'a başvurarak davasının yeniden incelenmesini talep edebilirdi. Bu uygulama Divanıhümayun'un günümüzdeki hangi kurum gibi çalıştığının bir göstergesidir?

Osmanlı Devleti'nde miri arazilerden biri olan ve geliri padişahın annesine, kız kardeşlerine ve eşlerine tahsis edilen arazi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde devlet görevlilerinin yetişme usulleri incelendiğinde; seyfiye ve kalemiye sınıflarında devşirme kökenli devlet adamları veziriazamlığa veya defterdarlığa kadar yükselebilirken, ilmiye sınıfında yer alan makamlara kesinlikle devşirmeler tayin edilmez, yalnızca doğuştan Müslüman olan ve medreseden yetişenler atanırdı. Bu durumun temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

XVI. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı Devleti'nde tımar sisteminin bozulmasıyla birlikte tımar toprakları parça parça mukataa haline getirilmiş ve iltizam usulüyle kiralanmaya başlanmıştır. Bu dönüşümün doğrudan bir sonucu olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?