“Temas halindeki iki yüzey arasında hareketi zorlaştıran veya engelleyen kuvvete ne denir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Sürtünme kuvveti). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Sürtünme Kuvveti' ünitesi kazanımlarına göre; Hareketi engelleyici yönde yüzeyler arasında oluşan kuvvete sürtünme kuvveti denir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Sürtünme kuvveti' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Yer çekimi) ve C şıkkı (Manyetik kuvvet) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Sürtünme kuvvetinin yönü genellikle cismin hareket yönüne göre nasıldır?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Zıt yöndedir). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Sürtünme Yönü' ünitesi kazanımlarına göre; Sürtünme kuvveti hareketi engelleyici olduğu için hareket yönüne daima zıttır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Zıt yöndedir' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Aynı yöndedir) ve C şıkkı (Yukarı doğrudur) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Aşağıdaki yüzeylerden hangisinde sürtünme kuvveti EN AZDIR (cisimler en kolay kayar)?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Buz pisti). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Yüzey Cinsi' ünitesi kazanımlarına göre; Pürüzsüz ve kaygan yüzeylerde (buz, cam) sürtünme kuvveti çok azdır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Buz pisti' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Çakıllı yol) ve B şıkkı (Zımpara kâğıdı) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kış aylarında karlı ve buzlu yollara kum ve tuz dökülmesinin sebebi nedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Yolu pürüzlendirerek sürtünmeyi artırmak ve araçların kaymasını önlemek). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Sürtünmeyi Artırma' ünitesi kazanımlarına göre; Tuz ve kum pürüzlülüğü ve erimeyi sağlayarak sürtünmeyi artırır ve kaymayı önler. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Yolu pürüzlendirerek sürtünmeyi artırmak ve araçların kaymasını önlemek' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Sürtünmeyi azaltmak) ve B şıkkı (Arabaların daha hızlı gitmesini sağlamak) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Hava ortamında hareket eden cisimlerin hareketini zorlaştıran sürtünme kuvvetine ne ad verilir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Hava direnci). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Hava Direnci' ünitesi kazanımlarına göre; Havanın cisimlere uyguladığı sürtünmeye hava sürtünmesi veya hava direnci denir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Hava direnci' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Su direnci) ve B şıkkı (Yer çekimi) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Su içerisinde hareket eden cisimlere su molekülleri tarafından uygulanan sürtünme kuvvetine ne denir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Su direnci). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Su Direnci' ünitesi kazanımlarına göre; Suyun cisimlerin hareketine karşı gösterdiği direnç su direncidir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Su direnci' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Hava direnci) ve C şıkkı (Kaldırma kuvveti) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Paraşütlerin geniş kumaş yüzeyine sahip olmasının sebebi nedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Hava direncini artırarak paraşütçünün yere güvenle ve yavaş inmesini sağlamak). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Hava Direnci' ünitesi kazanımlarına göre; Yüzey alanı büyüdükçe hava direnci artar, bu sayede paraşütçü yavaş ve yumuşak iner. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Hava direncini artırarak paraşütçünün yere güvenle ve yavaş inmesini sağlamak' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Hava direncini azaltmak) ve C şıkkı (Paraşütçüyü yukarı fırlatmak) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Gemilerin ve denizaltıların ön kısımlarının 'V' şeklinde sivri tasarlanmasının amacı nedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Su direncini azaltarak suda daha hızlı ve az yakıtla ilerlemek). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Su Direnci' ünitesi kazanımlarına göre; Sivri burun su direncini azaltır (aerodinamik / hidrodinamik tasarım). Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Su direncini azaltarak suda daha hızlı ve az yakıtla ilerlemek' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Su direncini artırmak) ve B şıkkı (Daha fazla yolcu taşımak) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Aşağıdakilerden hangisi sürtünme kuvvetini AZALTMAYA yönelik bir uygulamadır?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Makine parçalarının ve kapı menteşelerinin yağlanması). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Sürtünmeyi Azaltma' ünitesi kazanımlarına göre; Yağlama yapmak yüzey pürüzlerini doldurarak sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Makine parçalarının ve kapı menteşelerinin yağlanması' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Ayakkabıların altına tırtık yapılması) ve B şıkkı (Kışlık araç lastiklerine zincir takılması) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Yazı yazarken kalemin kâğıt üzerinde iz bırakabilmesi hangi kuvvet sayesindedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Sürtünme kuvveti). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Sürtünmenin Faydaları' ünitesi kazanımlarına göre; Sürtünme olmasaydı kalem kâğıt üzerinde kayar ve grafiti bırakamazdı. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Sürtünme kuvveti' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Yer çekimi) ve C şıkkı (Manyetik çekim) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Aşağıdakilerden hangisi sürtünme kuvvetinin OLUMSUZ bir sonucudur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Makine dişlilerinin zamanla aşınması ve ısınarak bozulması). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Sürtünmenin Zararları' ünitesi kazanımlarına göre; Aşınma ve gereksiz enerji kaybı sürtünmenin olumsuz yönlerindendir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Makine dişlilerinin zamanla aşınması ve ısınarak bozulması' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Yürürken kayıp düşmemizi engellemesi) ve C şıkkı (Araçların fren yapınca durabilmesi) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Hızlı trenlerin ve yarış arabalarının burun kısımlarının sivri ve basık yapılmasının sebebi nedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Hava sürtünmesini azaltmak). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Hava Direnci' ünitesi kazanımlarına göre; Aerodinamik yapı hava direncini minimuma indirir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Hava sürtünmesini azaltmak' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Hava direncini artırmak) ve B şıkkı (Yolcu sayısını artırmak) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Aynı maddeden yapılmış eşit kütleli iki cisimden biri düz kâğıt, diğeri buruşturulup top yapılmış kâğıttır. Aynı yükseklikten bırakıldıkları...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Top yapılmış kâğıt (yüzey alanı küçük olduğu için hava direnci daha azdır)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Hava Direnci Deneyi' ünitesi kazanımlarına göre; Yüzeyi dar olan cisme daha az hava direnci etki eder ve daha çabuk düşer. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Top yapılmış kâğıt (yüzey alanı küçük olduğu için hava direnci daha azdır)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Düz kâğıt) ve B şıkkı (İkisi aynı anda düşer) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Aşağıdaki ortamlardan hangisinde sürtünme kuvveti EN FAZLADIR?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Çakıllı ve ziftli toprak yol). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Pürüzlülük' ünitesi kazanımlarına göre; Pürüzlülük arttıkça sürtünme kuvveti artar. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Çakıllı ve ziftli toprak yol' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Yağ dökülmüş fayans) ve B şıkkı (Cilalı parke) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Balıkların pullu ve kaygan bir vücuda sahip olması neye yardımcı olur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Su direncini azaltarak kolay yüzmelerine). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Biyolojik Uyum' ünitesi kazanımlarına göre; Kaygan pul tabakası su direncini azaltan doğal bir adaptasyondur. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Su direncini azaltarak kolay yüzmelerine' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Su direncini artırmalarına) ve C şıkkı (Suyun dibine batmalarına) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Karlı yolda ilerleyen bir aracın tekerleklerine zincir takılması neyi amaçlar?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Sürtünmeyi artırarak tekerleğin kaymasını önlemeyi). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Sürtünmeyi Artırma' ünitesi kazanımlarına göre; Zincir tekerlek ile buz arasındaki sürtünmeyi artırarak tutunmayı sağlar. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Sürtünmeyi artırarak tekerleğin kaymasını önlemeyi' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Sürtünmeyi azaltmayı) ve B şıkkı (Arabayı hafifletmeyi) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Hangisi sürtünme kuvvetinin etkisiyle açığa çıkan bir enerjidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Isı enerjisi (ellerimizi birbirine sürttüğümüzde ısınması)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Isı Enerjisi' ünitesi kazanımlarına göre; Sürtünen yüzeylerde mekanik enerjinin bir kısmı ısı enerjisine dönüşür. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Isı enerjisi (ellerimizi birbirine sürttüğümüzde ısınması)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Nükleer enerji) ve C şıkkı (Işık enerjisi) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Uçakların gökyüzünde çok yüksekten (stratosfer tabakasına yakın) uçmayı tercih etmelerinin nedenlerinden biri nedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Yükseklerde havanın daha seyrek olması sebebiyle hava direncinin az olması ve yakıt tasarrufu). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Hava Direnci' ünitesi kazanımlarına göre; Havanın yoğunluğu azaldıkça hava direnci düşer ve uçak daha az yakıt yakar. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Yükseklerde havanın daha seyrek olması sebebiyle hava direncinin az olması ve yakıt tasarrufu' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Yükseklerde yer çekiminin sıfır olması) ve C şıkkı (Bulutların üzerinde Güneş olmaması) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Fren balataları aşınan bir bisiklet veya arabada ne gibi bir sorun yaşanır?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Sürtünme azaldığı için araç durmakta zorlanır ve fren mesafesi uzar). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Fren Sistemi' ünitesi kazanımlarına göre; Fren balatası aşınınca sürtünme yetersiz kalır ve durma mesafesi tehlikeli biçimde uzar. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Sürtünme azaldığı için araç durmakta zorlanır ve fren mesafesi uzar' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Araç kendi kendine hızlanır) ve C şıkkı (Yakıt tüketimi sıfıra iner) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Yüzücülerin pürüzsüz özel mayo ve bone takmalarının sebebi nedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Su direncini azaltarak daha hızlı yüzmek). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Su Direnci' ünitesi kazanımlarına göre; Özel mayolar ve boneler su sürtünmesini minimuma indirir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Su direncini azaltarak daha hızlı yüzmek' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Su direncini artırmak) ve B şıkkı (Üşümeyi engellemek) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.