“Katı bir maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmesine ne ad verilir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Erime). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Hâl Değişimi' ünitesi kazanımlarına göre; Katıdan sıvıya geçiş olayına erime denir (buzun suya dönüşmesi gibi). Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Erime' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Donma) ve C şıkkı (Buharlaşma) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Sıvı bir maddenin ısı vererek katı hâle geçmesi olayına ne denir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Donma). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Donma' ünitesi kazanımlarına göre; Sıvıdan katıya geçiş olayına donma denir (suyun buza dönüşmesi). Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Donma' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Erime) ve B şıkkı (Buharlaşma) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Sıvı bir maddenin ısı alarak gaz hâle geçmesi olayına ne ad verilir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Buharlaşma). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Buharlaşma' ünitesi kazanımlarına göre; Sıvının gaz fazına geçmesine buharlaşma denir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Buharlaşma' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Yoğuşma) ve B şıkkı (Donma) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Gaz hâlindeki bir maddenin ısı vererek sıvı hâle geçmesine ne ad verilir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Yoğuşma (Yoğunlaşma)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Yoğuşma' ünitesi kazanımlarına göre; Gazdan sıvıya geçişe yoğuşma denir (banyoda aynanın buğulanması). Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Yoğuşma (Yoğunlaşma)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Buharlaşma) ve C şıkkı (Erime) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Katı bir maddenin sıvı hâle geçmeden doğrudan gaz hâline geçmesine ne denir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Süblimleşme). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Süblimleşme' ünitesi kazanımlarına göre; Katıdan doğrudan gaza geçişe süblimleşme denir (naftalin veya kuru buz). Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Süblimleşme' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Kırağılaşma) ve C şıkkı (Erime) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Gaz hâlindeki bir maddenin sıvılaşmadan doğrudan katı hâle geçmesine ne ad verilir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Kırağılaşma). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Kırağılaşma' ünitesi kazanımlarına göre; Gazdan doğrudan katıya geçişe kırağılaşma denir (soğuk sabahlar çimlerdeki kırağı). Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kırağılaşma' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Süblimleşme) ve B şıkkı (Donma) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Buharlaşma ile kaynama arasındaki farklar hakkında hangisi DOĞRUDUR?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Buharlaşma her sıcaklıkta gerçekleşirken, kaynama belirli bir sıcaklıkta olur). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Buharlaşma ve Kaynama' ünitesi kazanımlarına göre; Buharlaşma sıvının yüzeyinde her sıcaklıkta olur; kaynama ise sıvının her yerinde belirli sabit sıcaklıkta fokurdayarak gerçekleşir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Buharlaşma her sıcaklıkta gerçekleşirken, kaynama belirli bir sıcaklıkta olur' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Buharlaşma sadece sıvının dibinde olur) ve C şıkkı (Kaynama sessizce gerçekleşir) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Elbiselerimize dökülen kolonyanın elimizi serinletmesinin sebebi nedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Kolonyanın buharlaşırken elimizden ısı alması). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Isı Alışverişi' ünitesi kazanımlarına göre; Buharlaşan sıvılar temas ettiği yüzeyden ısı çeker, bu da serinlik hissi verir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Kolonyanın buharlaşırken elimizden ısı alması' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Kolonyanın donması) ve C şıkkı (Kolonyanın kimyasal reaksiyona girmesi) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Yazın denizden çıkınca üşümemizin temel sebebi nedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Tenimizdeki su damlacıklarının buharlaşırken vücudumuzdan ısı alması). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Buharlaşma' ünitesi kazanımlarına göre; Vücuttaki su buharlaşırken vücuttan ısı alır ve üşüme hissi oluşur. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Tenimizdeki su damlacıklarının buharlaşırken vücudumuzdan ısı alması' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Rüzgârın sıcak esmesi) ve B şıkkı (Güneşin aniden batması) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Saf suyun 1 atmosfer basınç altında donma noktası kaç santigrat derecedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (0 °C). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Donma Noktası' ünitesi kazanımlarına göre; Saf su 0 °C'de donar ve erir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı '0 °C' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (100 °C) ve C şıkkı (-10 °C) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Saf suyun 1 atmosfer basınç altında kaynama noktası kaç santigrat derecedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (100 °C). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Kaynama Noktası' ünitesi kazanımlarına göre; Saf su deniz seviyesinde 100 °C'de kaynar. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı '100 °C' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (0 °C) ve C şıkkı (50 °C) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Hâl değişimi sırasında (erime veya kaynama süresince) saf maddelerin sıcaklığı nasıl değişir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Sabit kalır (değişmez)). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Hâl Değişim Grafiği' ünitesi kazanımlarına göre; Saf maddeler hâl değiştirirken aldıkları ısıyı faz değişimine harcadıkları için sıcaklıkları sabit kalır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Sabit kalır (değişmez)' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Sürekli artar) ve B şıkkı (Sürekli azalır) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kışın soğuk günlerde pencere camlarının iç yüzeyinde su damlacıklarının oluşması hangi hâl değişimidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Yoğuşma). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Yoğuşma' ünitesi kazanımlarına göre; Odadaki su buharı soğuk cama çarpınca yoğuşarak sıvı su damlalarına dönüşür. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Yoğuşma' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Erime) ve B şıkkı (Buharlaşma) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Dolaptan çıkarılan buz kalıbının oda sıcaklığında erimesi sırasında buz ortamdan ne alır?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Isı alır). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Isı Değişimi' ünitesi kazanımlarına göre; Erime ısı alan (endotermik) bir olaydır. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Isı alır' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Isı verir) ve B şıkkı (Soğukluk üretir) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Karpuzun kesilip güneşe konulduğunda bir süre soğumasının nedeni nedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: A seçeneğidir (Yüzeyindeki suyun buharlaşırken karpuzdan ısı alması). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Günlük Hayat' ünitesi kazanımlarına göre; Buharlaşma ortamdan ısı çektiği için kesik karpuzun yüzeyi serinler. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Yüzeyindeki suyun buharlaşırken karpuzdan ısı alması' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan B şıkkı (Güneşin karpuzu dondurması) ve C şıkkı (Karpuzun içine hava dolması) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Toprak testideki suyun plastik şişedeki sudan daha soğuk kalmasının sebebi nedir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Testinin gözeneklerinden sızan suyun buharlaşırken testiyi soğutması). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Buharlaşma Örneği' ünitesi kazanımlarına göre; Testinin mikro gözeneklerinden buharlaşan su testiden ısı çeker. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Testinin gözeneklerinden sızan suyun buharlaşırken testiyi soğutması' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Toprağın soğukluk yayması) ve C şıkkı (Plastik şişenin suyu kaynatması) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Kışın göllerin donması yüzeyden dibe doğru gerçekleşir. Bu durum sudaki canlılar için neden hayati öneme sahiptir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Buz tabakasının altındaki suyun +4 °C'de sıvı kalarak balıkların yaşamasını sağlaması). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Suyun Önemi' ünitesi kazanımlarına göre; Buz sudan hafif olup yüzeyde kalır ve yalıtım sağlayarak dipteki canlı hayatını korur. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Buz tabakasının altındaki suyun +4 °C'de sıvı kalarak balıkların yaşamasını sağlaması' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Balıkların buzun üzerinde uyuması) ve B şıkkı (Göldeki suyun tamamen bitmesini önlemesi) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Aşağıdaki olaylardan hangisinde madde çevresine ISI VERİR?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: B seçeneğidir (Suyun donarak buza dönüşmesi). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Isı Veren Olaylar' ünitesi kazanımlarına göre; Donma ve yoğuşma olaylarında madde çevreye ısı verir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Suyun donarak buza dönüşmesi' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Buzun erimesi) ve C şıkkı (Çorbanın kaynaması) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Naftalinin lavabolara konduğunda sıvılaşmadan doğrudan kokusunu yayarak küçülmesi hangi olaydır?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: C seçeneğidir (Süblimleşme). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Süblimleşme' ünitesi kazanımlarına göre; Naftalin katıdan doğrudan gaza geçer yani süblimleşir. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Süblimleşme' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Kırağılaşma) ve B şıkkı (Yoğuşma) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.

“Bulutlardan yere düşen yağmur damlaları hangi hâl değişimi sonucu oluşur?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Doğru Cevap: D seçeneğidir (Su buharının soğuk hava katmanında yoğuşması). Bilimsel Açıklama ve Kavram Analizi: Fen Bilimleri 'Yağmurun Oluşumu' ünitesi kazanımlarına göre; Gökyüzündeki su buharı soğuk hava ile karşılaşınca yoğuşarak su damlacıklarına dönüşür. Bilimsel deney, gözlem ilkeleri ve doğa kanunları çerçevesinde doğruluğu kanıtlanan bilimsel yargı 'Su buharının soğuk hava katmanında yoğuşması' seçeneğidir. Çeldirici Değerlendirmesi: Diğer seçeneklerde yer alan A şıkkı (Suyun buharlaşması) ve B şıkkı (Buzun süblimleşmesi) ifadeleri soruda aranan temel kazanımla uyuşmamakta veya kavram yanılgısına işaret etmektedir.