KPSS KPSS Ortaöğretim (Lise) Cümlede Anlam ve Anlatım Teknikleri Testi #1

(I) Yazarın son kitabı, 1950'li yılların kasaba hayatını merkezine alan beş uzun öyküden oluşuyor. (II) Kitaptaki öykülerde dönemin sosyal yapısı ve köyden kente göç olgusu kronolojik bir sırayla işlenmiş. (III) Yazar, karakterlerin gündelik konuşmalarında yöresel ağız özelliklerine ve deyimlere sıkça yer vermiş. (IV) Anlatımdaki bu doğallık ve samimiyet, öykülerin her satırını okur için adeta büyüleyici bir edebiyat şölenine dönüştürüyor. (V) Eserin son bölümünde ise öykülerde geçen tarihî ve coğrafi mekânlarla ilgili kısa açıklayıcı notlar bulunuyor. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisi kanıtlanabilirlik açısından diğerlerinden farklıdır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylem, gerekçesiyle (nedeniyle) birlikte verilmiştir?

Bir sanatçının eserinde 'neyi' anlattığı eserin içeriğini (konusunu), 'nasıl' anlattığı ise onun üslubunu (biçemini) oluşturur. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisi yazarın 'üslubuyla' ilgilidir?

Bir metinde anlatımın hiçbir gereksiz sözcük barındırmaması, cümleden tek bir sözcük çıkarıldığında dahi anlamın bozulması ya da daralması o anlatımın 'duruluk' özelliğini gösterir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'duruluk' ilkesine aykırı bir kullanım söz konusudur?

Güneş, vadinin ardındaki karlı tepelere doğru yavaşça süzülürken gökyüzü önce altın sarısına, ardından koyu erguvan rengine büründü. İki tarafı asırlık meşe ağaçlarıyla çevrili dar patika; kurumuş sarı yaprakların, çatırdayan meşe palamutlarının örttüğü yumuşak bir halıyı andırıyordu. Uzaktan derenin çağıltısı ve arada bir yaprakların arasından havalanan bir dağ kuşunun kanat çırpışları duyuluyordu. Akşamın serinliğiyle birlikte dağ kekiği kokusu nemli havaya karışıyor, insanı derin bir huzura davet ediyordu. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

(I) Şiir, sözcüklerin gündelik anlam kalıplarını kırarak insan ruhunda derin titreşimler oluşturan tinsel bir dildir. (II) Düz yazı insanı bilgilendirip aklına hitap ederken şiir doğrudan doğruya insanın sezgilerine ve duygu dünyasına seslenir. (III) Büyük şair Ahmet Hâşim de 'Şiir, nesre çevrilmesi kabil olmayan bir nazımdır.' diyerek bu gerçeği açıkça ortaya koymuştur. (IV) Nitekim Yahya Kemal, Cahit Sıtkı ve Necip Fazıl gibi usta isimler de mısralarında kelimeleri adeta birer kuyumcu titizliğiyle işlemişlerdir. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine başvurulmamıştır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hayıflanma' anlamı vardır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşmesi bir 'koşula (şarta)' bağlanmıştır?

Bir kişinin sözlerinin hiçbir değişikliğe uğratılmadan, olduğu gibi aktarılmasına 'doğrudan anlatım'; kişinin sözlerinin anlamı korunarak aktaranın kendi cümleleriyle ifade edilmesine ise 'dolaylı anlatım' denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı anlatım' yapılmıştır?

'1985 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dâhil edilen Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Anadolu Selçuklu döneminden günümüze kadar özgün taş işçiliğini ve mimari dengesini koruyarak ulaşabilmiş nadide anıtlardandır.' Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Efendi, dükkânın kepenklerini indirirken içindeki o tarifsiz huzursuzluğun sebebini bir türlü çözemiyordu. Kasadaki parayı saymış, defteri kapatmıştı ama aklı hâlâ yarın sabah gelecek olan toptancıdaydı; borcunu ödeyememe korkusu yüreğini bir mengene gibi sıkıyordu. Dışarı çıkınca rüzgârın şiddetlendiğini fark etti, paltosunun yakasını kaldırıp hızlı adımlarla eve doğru yürüdü. Bu parçanın anlatımında aşağıdaki anlatıcı ve bakış açısı türlerinden hangisi kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisi ayraç ( ) içinde verilen kavramla uyuşmamaktadır?

Bir durumun, olayın veya eylemin zaman içinde adım adım, derece derece değiştiğini belirten cümlelere 'aşamalı durum bildiren cümleler' denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde aşamalı bir durum söz konusudur?

Bir duyuya ait olan kavram veya algının başka bir duyuya aktarılmasına 'duyular arası aktarma' denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde duyular arası aktarmaya örnek olabilecek bir kullanım vardır?

Sık sık tekrarlanan, alışılmış veya olumsuz bir duruma karşı zamanla tepki gösteremez hâle gelmeye, o durumu normal karşılamaya 'kanıksama' denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'kanıksama' anlamı vardır?

(I) Klasik eserler, yazıldıkları çağın sınırlarını aşarak her dönemin insanına seslenebilen ölümsüz metinlerdir. (II) Bu eserler, insan ruhunun evrensel gerçeklerini derinlemesine işler ve her okunuşta yeni anlam kapıları aralar. (III) Günümüz insanının da geçmişin bu büyük yapıtlarına sığınması ve onlarda teselli araması asla bir tesadüf değildir. (IV) Çünkü modern hayatın getirdiği karmaşa ve yalnızlık, bireyi zamana meydan okumuş köklü değerlerle buluşmaya zorlamaktadır. (V) Nitekim son yıllarda yapılan araştırmalar, klasik yapıtların baskı sayılarının popüler romanları geride bıraktığını göstermektedir. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisi, kendinden önceki cümlenin 'gerekçesi (nedeni)' durumundadır?

Köyün yaşlı değirmeni, zamanın acımasız dişlileri arasında sessizce inleyen yorgun bir derviş gibiydi. Yılların yıprattığı ahşap oluklardan dökülen sular, taşların üzerinde çağıl çağıl köpürüyordu. Değirmenin küçük penceresinden süzülen solgun gün ışığı, un çuvallarının üzerine serpilmiş bembeyaz bir tülü andırıyordu. Çevrede çıt çıkmıyor; yalnızca derenin uğultusu duyuluyordu. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine yer verilmemiştir?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'öz eleştiri' yapılmıştır?

Bazı eleştirmenler, roman sanatının artık altın çağını geride bıraktığını ve günümüz insanının hızlı tüketim alışkanlıkları yüzünden uzun soluklu eserler okumadığını iddia ediyor. Bu iddiaya katılmak mümkün mü? Elbette hayır! İnsan ruhunun derinliklerine inen, bireyin açmazlarını sahici bir dille yansıtan hangi roman bugüne kadar sahipsiz kalmış ki? Asıl mesele romanın tür olarak tükenmesi değil, bugünkü kimi yazarların insanı derinden kavrayacak güçte eserler ortaya koyamamasıdır. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

'Gerçek bir düşünür, toplumun genel kabullerine körü körüne teslim olmak yerine, en sarsılmaz görünen doğruları bile şüphe süzgecinden geçirmeyi ilke edinen kişidir.' Aşağıdaki cümlelerin hangisi bu cümlede anlatılmak istenen düşünceyle anlamca çelişir?