KPSS KPSS Lisans (Genel Yetenek & Genel Kültür) Paragrafta Anlam Testi #1

Gerçek bir edebi eser, okuruna hazır reçeteler sunmaz; aksine onu zihnindeki rahat koltuğundan kaldırıp huzursuz eder. Okur, anlatılan hikâyede kendi zaaflarıyla, ertelediği korkularıyla ve yüzleşmekten kaçındığı gerçeklerle baş başa kalır. Yazarın vazifesi bir ahlak hocası gibi parmak sallamak değil, hayatın karmaşık labirentine bir fener tutmaktır. O fenerin aydınlattığı yolda nereye sapacağına, hangi kapıyı açacağına ancak okurun kendisi karar verir. Dolayısıyla bir romanı 'faydalı' kılan şey, verdiği öğütlerin çokluğu değil, okurda başlattığı içsel sorgulamanın derinliğidir. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Geleneksel Türk ev mimarisinde sokak ile ev arasındaki ilişki, mahremiyet ve sosyallik dengesi gözetilerek kurulmuştur. Cumbalar, sokağı evin içine taşırken dışarıdan evin içinin görünmesini engelleyen ahşap kafeslerle donatılmıştır. Zemin katlar genellikle kör duvarlarla örülmüş, yaşam alanları üst katlara taşınmıştır. Yapıda kullanılan taş, ahşap ve kerpiç gibi doğal malzemeler, yapının içinde bulunduğu çevreyle organik bir bağ kurmasını sağlamıştır. Bu evler, hem iklim koşullarına kolayca uyum sağlamış hem de komşuluk ilişkilerinin gelişmesine olanak tanıyan bir mahalle dokusu üretmiştir. Bu parçada geleneksel Türk evleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

(I) Çeviri eylemi, yalnızca iki dil arasında kelime değiş tokuşu yapmak değil, iki farklı kültürel evreni birbirine yaklaştırmaktır. (II) Bir metni başka bir dile aktaran çevirmen, kaynak dilin mecazlarını, deyimlerini ve alt metinlerini hedef dilin duyarlık alanına taşımak zorundadır. (III) Bu durum, çevirmenin sadece kaynak dile değil, kendi anadiline de mükemmel düzeyde hâkim olmasını gerektirir. (IV) Son yıllarda yayımlanan çeviri eserlerin sayısında geçmişe kıyasla belirgin bir artış görülmektedir. (V) Nitekim iyi bir çeviri, asıl metnin ruhunu zedelemeden onu hedef dilde yeniden ve aynı güçle var edebilen çalışmadır. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

(I) İnsanoğlu tarih boyunca doğayı gözlemlemiş ve hayatta kalma stratejilerini doğanın sunduğu çözümlerden ilham alarak geliştirmiştir. (II) Kuşların kanat yapısından esinlenerek uçaklar tasarlanmış, balıkların aerodinamik gövdeleri denizaltı modellerine kaynaklık etmiştir. (III) Doğadaki bu kusursuz mekanizmaları taklit etme yaklaşımı günümüzde 'biyomimikri' adıyla disiplinler arası bir bilim dalı haline gelmiştir. (IV) Günümüzde biyomimikri yalnızca ulaşım sektöründe değil; tıp, mimarlık ve enerji gibi pek çok alanda devrim niteliğinde buluşlara öncülük etmektedir. (V) Örneğin nilüfer çiçeğinin kendi kendini temizleyen yaprak yüzeyi, leke tutmayan dış cephe boyalarının üretilmesinde kullanılmıştır. (VI) Benzer şekilde köpekbalığı derisinin pürüzlü dokusu incelenerek hastanelerde bakteri tutunmasını önleyen özel yüzeyler geliştirilmiştir. Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Eleştirmenin temel görevi, bir eseri sadece kendi şahsi beğenilerinin dar kalıpları içine hapsetmek değildir. 'Ben bu kitabı sevmedim' veya 'Bu şiir bende bir coşku uyandırmadı' türünden ifadeler, bir okur izlenimi olabilir ama nesnel bir eleştiri sayılamaz. Nitelikli bir eleştirmen, eserin kendi iç tutarlılığına, dil işçiliğine ve edebi gelenek içindeki yerine odaklanmalıdır. Kendi öznel yargılarını bir kenara bırakıp eseri kendi estetik kuralları çerçevesinde tartabilmelidir. Kısacası eleştirmen, esere yaklaşırken ----. Bu parçanın sonuna düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Aslında her gün bir iki sayfa da olsa masaya oturup iç dünyamı kâğıda dökmek benim için vazgeçilmez bir zihinsel temizlik biçimidir. Fakat bu yazdıklarım doğrudan yeni bir romanın ya da hikâyenin taslağı anlamına gelmez. Onlar daha ziyade belleğimi taze tutan, dilimi paslanmaktan koruyan birer antrenmandır. Zihnimde biriken tortuları orada bırakır, yazacağım edebi metinlere öyle başlarım. Dolayısıyla o sayfalar bir amaç değil, asıl yaratım sürecine hazırlayan bir basamaktır. Bu parça aşağıdaki sorulardan hangisine karşılık söylenmiş olabilir?

Güneş henüz Pokut Yaylası'nın sisli eteklerini ısıtmamıştı. Çam ağaçlarının iğne yapraklarında asılı kalan çiy damlaları, hafif rüzgârla birlikte gümüş pırıltılar saçarak toprağa düşüyordu. Vadinin derinliklerinden gelen hırçın dere şırıltısı, sabahın sessizliğini narin bir tül gibi yırtıyordu. Karadeniz'in bu bakir coğrafyasında doğa, insana adeta kollarını açmış bir bilge gibi fısıldıyordu. Burası, kalabalık kentlerin gürültülü caddelerinden çok daha huzurlu, çok daha canlıydı. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

(I) İnsanlık, bilgiyi kalıcı kılmak ve gelecek nesillere aktarmak için binlerce yıl boyunca taş tabletlerden parşömene kadar pek çok araç kullandı. (II) Ancak bu yöntemlerin hiçbiri, bilginin geniş halk kitlelerine hızla yayılmasını sağlayacak pratikliğe sahip değildi. (III) Matbaanın sunduğu bu seri üretim imkânı, bilimsel ve kültürel metinlerin ucuzlamasına ve kütüphanelerin çoğalmasına yol açtı. (IV) İşte bu darboğaz, 15. yüzyılın ortalarında hareketli harflerle çalışan matbaanın icat edilmesiyle kökünden aşıldı. (V) Böylece bilgi, ayrıcalıklı bir zümrenin tekelinden çıkarak tüm insanlığın ortak mirası haline geldi. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangileri birbiriyle yer değiştirirse parçanın anlam akışı düzelmiş olur?

Akıllı telefonların ve bildirim yağmurlarının kuşattığı modern çağda, derinlemesine odaklanabilme becerisi giderek nadir bir meziyete dönüşüyor. İnsanlar aynı anda birden çok işi yaptıklarını sansalar da nörobilimsel araştırmalar, beynin aslında görevler arasında hızlıca geçiş yaptığını ve her geçişte ciddi bir enerji kaybettiğini gösteriyor. Bu durum, yalnızca bireylerin zihinsel verimliliğini düşürmekle kalmıyor; yaratıcı düşünme, empati kurma ve okuduğunu anlama derinliğini de baltalıyor. 'Dijital detoks' uygulamaları bireylere geçici bir nefes alma alanı sunsa da kalıcı bir odaklanma kültürü oluşturulmadığı sürece bu bölünmüş dikkat sorunu çözülecek gibi görünmüyor. Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Bir hedefe giden yolda karşılaşılan tökezlemeleri çoğu insan bir 'son' veya 'yetersizlik belgesi' olarak algılar. Oysa bilim ve sanat tarihi, en büyük buluşların ve şaheserlerin daha önce yapılmış yüzlerce yanlış denemenin küllerinden doğduğunu gösterir. Thomas Edison'un ampulü icat edene kadar denediği ve çalışmayan binlerce yolu birer başarısızlık değil, 'çalışmayan yöntemlerin tespiti' olarak görmesi bundandır. Yanılmaktan korkan bir zihin, güvenli kıyılardan ayrılamaz; yeni rotalar keşfetmek ise ancak fırtınalarda yön bulmayı göze alanlara mahsustur. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Genç şairlerin ilk kitaplarında sıkça rastlanan bir yanılgı vardır: Kendilerinden önce yazılmış bütün şiir birikimini yok sayıp 'ben sıfırdan bir şiir kuruyorum' hevesine kapılmak. Oysa edebiyat, yüzyıllardır gürül gürül akan ve binlerce koldan beslenen koca bir nehirdir. Bu nehrin yatağını hiçe sayarak bir kuyu kazmaya kalkanlar, eninde sonunda kendi kazdıkları kuyunun içinde çamurlaşmaya mahkûmdur. Gerçek bir sanatçı, geleneği taklit etmek için değil; o köklü ırmağa kendi suyunu katabilmek için geçmiş ustaların sesine kulak verir. Bu parçadaki 'o köklü ırmağa kendi suyunu katabilmek' sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Kütüphaneler artık sadece tozlu raflarda sıralanmış kitapların korunduğu ve çıt çıkmayan sessiz mekânlar olmaktan hızla uzaklaşıyor. Günümüz kütüphanecilik anlayışı; bu kurumları sergilerin açıldığı, atölye çalışmalarının yürütüldüğü ve toplumun her kesiminin bir araya gelerek sosyalleştiği canlı kültür merkezlerine dönüştürüyor. Dijital arşivleme sistemleri sayesinde nadir eserlere dünyanın herhangi bir noktasından tek tıkla ulaşılabiliyor. Ayrıca çocuk ve gençlere yönelik özel etkinlik alanları, kütüphaneyi erken yaşlarda bir yaşam alışkanlığı haline getirmeyi hedefliyor. Bu parçaya göre kütüphanelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

----. Çünkü insan, adlandıramadığı bir duyguyu tam olarak hissedemez; kavramlaştıramadığı bir düşünceyi başkalarına aktaramaz. Sözcük dağarcığı dar olan bir bireyin dünyası da kaçınılmaz olarak o sözcüklerin çizdiği sınırların içinde hapsolur. Zihnimizdeki pencerelerin sayısı ve genişliği, sahip olduğumuz dilin zenginliğiyle doğru orantılıdır. Bir toplum dilini geliştirdikçe, felsefede, bilimde ve sanatta derinleşme imkânı bulur. Bu parçanın başına düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Bir biyografi yazarı olarak incelediğim tarihsel şahsiyete ne tapınırım ne de onu yerin dibine batırırım. Benim işim onu bir heykel gibi kaideye oturtup seyrettirmek ya da kusurlarını büyüteçle teşhir etmek değildir. Masamdaki belgeler, mektuplar ve tanıklıklar ne söylüyorsa ona sadık kalırım. Karakterimin zayıflıklarını gizlemediğim gibi, başarılarını da gölgede bırakmam. Okura yargı dağıtmak yerine, dönemin şartları içinde o insanın neden öyle davrandığını anlamaya ve anlatmaya çalışırım. Bu parçanın yazarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

(I) Çay, Anadolu insanının günlük yaşamında yalnızca sıcak bir içecek değil, aynı zamanda dostluğun ve sohbetin simgesidir. (II) Sabah kahvaltısından gece yarılarına kadar demliklerin ocakta tütmesi, bu topraklara özgü bir paylaşım ritüelidir. (III) Bir esnaf dükkânına adım attığınızda veya bir eve misafir olduğunuzda önünüze konan ince belli bardak, samimiyetin sessiz bir davetidir. (IV) Çay bitkisinin yaprakları hasat edildikten sonra soldurma, kıvırma ve fermantasyon gibi karmaşık aşamalardan geçer. (V) Dolayısıyla birine 'çay ikram etmek', aslında ona zaman ayırmak ve onunla hemhâl olmak demektir. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Çocuk edebiyatında uzun yıllar boyunca hâkim olan yaklaşım, her hikâyenin sonuna yapıştırılan ve çocuğa parmak sallayan katı ahlaki öğütlerdi. Bu anlayış, çocuğu kendi başına düşünebilen bir birey olarak değil, şekil verilmesi gereken edilgen bir alıcı olarak görüyordu. Oysa çağdaş çocuk edebiyatı, çocuğu metnin merkezine bir ortak gibi yerleştirir. Ona ne hissetmesi ya da nasıl davranması gerektiğini dikte etmez; çocuğun merakını uyandırır, düş gücünü kanatlandırır ve empati yeteneğini geliştirir. Bu parçadan çocuk edebiyatıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

(I) Plastik atıkların doğada yüzlerce yıl boyunca çözünmeden kalması, çevre kirliliğinin en tehlikeli boyutlarından birini oluşturmaktadır. (II) Özellikle okyanuslara karışan mikroplastikler, deniz canlılarının besin zincirine girerek ekosistemi derinden sarsmaktadır. (III) Balıklar ve diğer deniz canlıları bu minik parçacıkları besin sanarak tüketmektedir. (IV) Deniz ürünleri tüketen insanlar da farkında olmadan bu zehirli maddeleri kendi bedenlerine almış olurlar. (V) Günümüzde pek çok ülke, tek kullanımlık plastiklerin üretimini ve tüketimini sınırlandıran yasal düzenlemeleri hayata geçirmektedir. 'Bu durum, kirliliğin yalnızca deniz ekosistemini değil, doğrudan insan sağlığını da tehdit ettiğini açıkça gösterir.' cümlesi parçadaki numaralanmış yerlerden hangisine getirilirse parçanın anlam bütünlüğü sağlanmış olur?

Ahşap ustası İbrahim Amca, yılların nasırlaştırdığı elleriyle ceviz kütüğünü usulca okşadı. Atölyenin içine yayılan taze talaş kokusu, insana huzur veren bir yağmur sonrası toprağını andırıyordu. Tezgâhın üzerindeki oyma kalemleri, boy boy keskiler ve zımpara kâğıtları bir düzen içinde dizilmişti. Usta, elindeki keskiyi tahtaya her vuruşunda sanki sert ağaç dile geliyor, asırlık bir masalı fısıldıyordu. Bir yanda talaş tozları uçuşuyor, diğer yanda pencereden süzülen solgun öğle güneşi ustanın terli alnında parıldıyordu. Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Küresel ölçekte fosil yakıtların sera gazı salınımındaki payı %70'in üzerindedir. Bu durum karşısında rüzgâr ve güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına yapılan yatırımlar son on yılda üç katına çıkmıştır. Ancak rüzgâr türbinlerinin kurulacağı alanların göçmen kuşların uçuş güzergâhları üzerinde bulunması, yerel biyoçeşitlilik üzerinde beklenmedik riskler doğurabilmektedir. Bu nedenle uzmanlar, temiz enerji tesisleri inşa edilirken yalnızca enerji verimliliğinin değil, bölgedeki ekolojik dengenin de titizlikle analiz edilmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu parçadan kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kitabın klasik sayılabilmesi için aradan asırlar geçmiş olması tek başına yeterli bir ölçüt değildir. Asıl belirleyici olan, o eserin yazıldığı dönemin sınırlarını aşıp bugünün okuruna da taze bir şeyler fısıldayabilmesidir. Dostoyevski'yi veya Shakespeare'i bugün hâlâ aynı heyecanla okuyorsak bunun sebebi, onların insan ruhunun değişmeyen labirentlerini, tutkularını, çelişkilerini ve zaaflarını zamanın yıpratamayacağı bir güçle dile getirmiş olmalarıdır. Zamanın süzgecinden geçip her çağda kendine yeni muhataplar bulabilen eserler, eskimeden yaşamaya devam eder. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?