YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) Ekosistem ve Madde Döngüleri #1

Yıl boyunca sıcak ve nemli olan, geniş yapraklı ve yapraklarını dökmeyen orman örtüsüne sahip, katmanlı ağaç yapısı ve zengin sarılıcı sarmaşıkları ile biyolojik çeşitliliğin en yüksek olduğu karasal biyom aşağıdakilerden hangisidir?

Karbon döngüsünde karbonun atmosfer, litosfer, hidrosfer ve biyosfer arasındaki hareketi sürekli devam eder. Buna göre, aşağıda verilen süreçlerden hangisi atmosferdeki karbondioksit oranının doğrudan azalmasına (karbon tüketimine) neden olur?

Atmosferdeki serbest azot gazı (%78) canlıların büyük çoğunluğu tarafından doğrudan solunumla kullanılamaz. Azotun canlılar tarafından alınabilmesi için toprağa ve suya bağlanması (nitrifikasyon) gerekir. Aşağıdakilerden hangisi atmosferik azotun toprağa bağlanmasında doğrudan rol oynayan faktörlerden biridir?

Kuzey Yarımküre'de yaklaşık 60°-70° kuzey enlemleri çevresinde görülen, toprağın yılın büyük bölümünde donmuş halde (permafrost) bulunduğu, yazın toprağın sadece üst katmanının çözünmesiyle bataklıkların oluştuğu ve bitki örtüsünü liken, yosun ile cılız otların oluşturduğu biyom aşağıdakilerden hangisidir?

Karasal bir ekosistemdeki besin piramidinde üreticilerden (birinci trofik düzey) son tüketicilere (üst trofik düzeylere) doğru gidildikçe meydana gelen değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Deniz ekosistemlerinde biyolojik çeşitlilik ve canlı yoğunluğu kıyıya yakın sığ alanlarda ve suyun ilk 200 metrelik derinliğinde (fotik zon) çok yüksek iken, derin deniz çukurlarında belirgin biçimde azalmaktadır. Bu durum üzerinde aşağıdakilerden hangisinin etkisi en azdır?

Oksijen döngüsünde serbest oksijenin açığa çıkması (oksijen üretimi) ve tüketimi dengelidir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi atmosferdeki oksijen miktarının artmasına neden olan olaylardan biridir?

10°-20° kuzey ve güney enlemleri arasında görülen, yazları bol yağışlı ve kışları kurak geçen, boyları 1-2 metreyi bulan yüksek boylu ot toplulukları ile yer yer akasya ve baobab ağaçlarından oluşan biyomdur. Zürafa, zebra, antilop, aslan ve çita gibi büyük memelilerin göç hareketlerine sahne olur. Yukarıda özellikleri verilen biyom aşağıdakilerden hangisidir?

Akarsu ekosistemlerinde akarsuyun yukarı çığırından (kaynak kısmı) aşağı çığırına (ağız kısmı) doğru gidildikçe canlı çeşitliliği ve biyokütle genellikle belirgin bir artış gösterir. Aşağıdakilerden hangisi akarsuların ağız kısmında (aşağı çığır) biyoçeşitliliğin daha fazla olmasının temel nedenlerinden biri değildir?

Azot döngüsünde nitrat ve nitrit gibi toprakta ve suda bulunan azotlu bileşiklerin, oksijensiz ortamda yaşayan anaerobik bakteriler tarafından parçalanarak yeniden serbest azot gazı (N2) halinde atmosfere geri döndürülmesi sürecine ne ad verilir?

Farklı iki ekosistem veya komünite arasındaki geçiş kuşağına 'ekoton' adı verilir (örneğin orman ile çayır arasındaki sınır bölgesi veya kara ile suyun birleştiği kıyı şeritleri). Ekoton bölgeleriyle ilgili olarak aşağıda verilen yargılardan hangisi doğrudur?

Aşırı kuraklık ve yüksek sıcaklık koşullarının egemen olduğu çöl biyomunda canlılar bu zorlu koşullarda hayatta kalabilmek için çeşitli morfolojik ve fizyolojik adaptasyonlar geliştirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi çöl biyomunda yaşayan bitki veya hayvanların geliştirdiği adaptasyonlardan biri olamaz?

Hidrolojik döngü (su döngüsü), suyun litosfer, hidrosfer ve atmosfer arasındaki sürekli çevrimidir. İnsan faaliyetlerinin su döngüsüne olan müdahaleleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yeraltı su tablasının (akifer) seviyesinin düşmesine ve kuraklığın derinleşmesine doğrudan yol açar?

Sulak alanlar; su kuşlarının göç yolları üzerinde dinlenme, beslenme ve üreme alanı olmalarının yanı sıra su döngüsünü düzenleyen, taşkınları önleyen ve biyolojik çeşitliliği koruyan yeryüzünün en üretken ekosistemlerindendir. Uluslararası düzeyde özellikle su kuşları yaşama ortamı olarak uluslararası öneme sahip sulak alanların korunmasını amaçlayan sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?

Sibirya, Kanada ve İskandinavya'nın kuzey kesimlerinde geniş yer kaplayan, sert karasal iklim koşullarında yetişen, yaprakları reçineli ve iğne biçiminde olan köknar, ladin, çam ve karaçam gibi ağaçlardan oluşan orman biyomu aşağıdakilerden hangisidir?

Dalgaların çatlaması ve patlaması sonucu deniz ve okyanus yüzeyinden atmosfere fırlatılan mikroskobik tuz taneciklerine 'aerosol' adı verilir. Aerosollerin doğal çevre ve madde döngüleri üzerindeki en önemli işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen Akdeniz iklim sahalarında görülen çalı (maki) biyomunun florası incelendiğinde zeytin, defne, mersin, kocayemiş ve zakkum gibi bitkilerin yaygın olduğu görülür. Bu bitkilerin yapraklarının küçük, derimsi, cilalı ve tüylü bir yüzeye sahip olmasının temel çevresel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Ekosistemde yer alan bakteri ve mantar gibi ayrıştırıcı (saprofit) organizmaların faaliyetlerinin aniden durması durumunda ekosistemde meydana gelebilecek ilk ve en kritik aksaklık aşağıdakilerden hangisidir?

Göl ve gölet gibi durgun tatlı su ekosistemlerine tarımsal gübrelerden karışan azot ve fosfor bileşikleri ile evsel atıkların aşırı miktarda ulaşması sonucu suda alg ve plankton patlaması yaşanır. Bu olaya 'ötrofikasyon' denir. Ötrofikasyona uğrayan bir göl ekosisteminde aşağıdaki süreçlerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?

Sıcak, sığ, temiz ve tuzlu tropikal denizlerde yaşayan mercan adı verilen omurgasız canlıların kalkerli iskeletlerinin üst üste yığılmasıyla 'mercan resifleri' oluşur. Mercan resifleri denizlerin tropikal yağmur ormanları olarak adlandırılır. Mercan resifleri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?