YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) Fizik Bilimine Giriş & Madde ve Özellikleri #1

Termodinamik ısı, sıcaklık, iç enerji ve bunların maddelerle etkileşimini inceler. Otomobil motorlarının verimi, yalıtım malzemelerinin ısı iletkenliği ve hal değişimi olayları termodinamiğin konusudur. Ancak fiber optik kablolarda ışığın iletimi optik ve elektromanyetizma alt dallarının konusudur. Sonuç: B şıkkı.

Temel büyüklükler: Kütle, Işık şiddeti, Sıcaklık, Akım şiddeti, Madde miktarı, Uzunluk, Zaman (KISA KIZAM). Bunlardan kütle, sıcaklık, zaman, ışık şiddeti, madde miktarı skalerdir. Akım şiddeti temel ve skalerdir ancak seçeneklerdeki sıcaklık da temel ve skalerdir. Kuvvet türetilmiş ve vektörel; hız türetilmiş ve vektörel; yer değiştirme türetilmiş/temel değil, uzunluk tabanlı vektörel; kütle temel ve skalerdir. Sonuç: E şıkkı.

Eşit hacimde karıştırılan iki sıvının karışım özkütlesi, sıvıların özkütlelerinin aritmetik ortalamasına eşittir. Yani $d_{karisim} = \frac{d_K + d_L}{2}$ bağıntısı ile bulunur. Bu değer $d_K$ ile $d_L$ arasındadır ve büyük olan değere yaklaşamaz, tam ortadadır. Sonuç: C şıkkı.

Dayanıklılık düzgün geometrik cisimlerde $D = \frac{1}{h}$ bağıntısı ile boy yüksekliğine bağlı olarak değişir. K'nin boyu $h$, L'ninki $2h$, M'ninki $h$'dır. Yükseklikleri aynı olan K ve M cisimlerinin dayanıklılıkları eşittir ($D_K = D_M = \frac{1}{h}$). L'nin yüksekliği fazla olduğu için dayanıklılığı daha azdır. Sonuç: D şıkkı.

Kohezyon aynı tür moleküllerin birbirini tutması, adhezyon ise farklı tür moleküllerin birbirini çekmesidir. Cıva cam boruda alçalır ve damlaları küresel durur çünkü cıva atomları arasındaki kohezyon, cam ile cıva arasındaki adhezyondan büyüktür. Diğer seçeneklerde adhezyon kohezyondan büyüktür. Sonuç: A şıkkı.

Taşın hacmi su seviyesindeki değişimdir: $V = 160 - 100 = 60 \text{ cm}^3$. Taşın özkütlesi $d = 2 \text{ g/cm}^3$ olduğuna göre kütlesi $m = d \cdot V = 2 \cdot 60 = 120 \text{ gram}$ olur. Sonuç: B şıkkı.

Türkiye'de bilim ve teknoloji alanında çalışmalar yürüten temel araştırma merkezi TÜBİTAK'tır (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu). CERN uluslararası avrupa nükleer araştırma merkezidir; TAEK yerini TENMAK'a bırakmıştır; NASA ABD uzay ajansıdır; ESA ise Avrupa uzay ajansıdır. Sonuç: C şıkkı.

Kılcallık, adezyon ve kohezyon kuvvetlerinin bileşkesi sonucu sıvıların ince borularda yükselmesi veya alçalması olayıdır. Ağaçların köklerinden yapraklarına su taşınmasında kılcallık etkilidir. Kılcallık boru çapı küçüldükçe artar. Ancak kılcallık olayında sıvının boruda yükselmesi için yer çekimi kuvvetinin tamamen sıfırlanması gerekmez; yer çekimine rağmen sıvı moleküller arası çekimle belli bir yüksekliğe çıkar. Sonuç: D şıkkı.

Kütle, hacm, eylemsizlik ve tanecikli yapı tüm maddeler için ortak özelliklerdir. Özkütle ise ayırt edici bir özelliktir; tüm maddeler için ortak değildir, belirli bir madde türüne özgüdür (sabit şartlarda). Sonuç: A şıkkı.

Karışımın özkütlesi formülü: $d_{karisim} = \frac{d_1 V_1 + d_2 V_2}{V_1 + V_2}$. Verilen değerleri yerine koyalım: $2.4 = \frac{1 \cdot V_1 + 3 \cdot V_2}{V_1 + V_2}$. İçler dışlar çarpımı yaparsak: $2.4V_1 + 2.4V_2 = V_1 + 3V_2 \implies 1.4V_1 = 0.6V_2 \implies \frac{V_1}{V_2} = \frac{0.6}{1.4} = \frac{3}{7}$. Sonuç: B şıkkı.

Arkeolojide karbon-14 tarihleme yöntemi ve toprak altındaki kalıntıların tespiti için fizik ilkelerinden (radyoaktif bozunma, manyetizma) yararlanılır. Tıpta MR (Emar) cihazı nükleer manyetik rezonans fiziği ile ilgilidir. Müzikte akustiğin temelini ses dalgaları (mekanik dalgalar) oluşturur. Spor dalında sporcuların aerodinamik yapısı mekanik dalgalar ve akışkanlar mekaniği ile ilgilidir. Coğrafyada iklim biliminin temelini nükleer fizik değil, termodinamik ve mekanik (akışkanlar) oluşturur. Sonuç: E şıkkı.

Yüzey gerilimi sıvının cinsiyle doğrudan ilgilidir. Sıcaklık arttıkça kohezyon kuvveti zayıflar, dolayısıyla yüzey gerilimi azalır. Sabun ve deterjan suya katıldığında yüzey gerilimini azaltır. Saf suya tuz atıldığında yüzey gerilimi artabilir ancak deterjan kesinlikle azaltır. Yüzey gerilimi kohezyon kuvvetinin bir sonucudur. Sonuç: C şıkkı.

Küpün hacmi $V = a^3 = 2^3 = 8 \text{ cm}^3$'tür. Küpün toplam yüzey alanı $6 \cdot a^2 = 6 \cdot 2^2 = 6 \cdot 4 = 24 \text{ cm}^2$'dir. Sonuç: A şıkkı.

Bilimsel bilgiler mutlak ve değişmez değildir; aksine yeni kanıtlar, gözlemler ve teknolojik gelişmeler ışığında değiştirilebilir, güncellenebilir veya yanlışlanabilir. Bu nedenle 'mutlak ve asla değiştirilemez' ifadesi yanlıştır. Sonuç: D şıkkı.

Kütle-hacim grafiğinde herhangi bir noktada kütlenin hacme oranı ($m/V$) o maddenin özkütlesini (yoğunluğunu) verir. Sabit sıcaklık ve basınçta bu oran sabittir. Sonuç: B şıkkı.

Kare-küp yasasına göre bir cismin boyutları $n$ katına çıkarıldığında kesit alanı $n^2$ katına, hacmi (ve dolayısıyla ağırlığı) ise $n^3$ katına çıkar. Dayanıklılık ise $\frac{\text{Kesit Alanı}}{\text{Hacim}}$ oranıyla değiştiği için boyutlar arttıkça dayanıklılık azalır. Bu nedenle canlılar büyüdükçe kendi ağırlıklarını taşıma kapasiteleri orantısal olarak düşer. Sonuç: E şıkkı.

Özkütle ayırt edici bir özelliktir ve maddenin miktarına bağlı değildir. Bu nedenle yarıçap 2 katına çıktığında hacmi 8 katına çıkar, kütlesi de 8 katına çıkar; ancak özkütlesi sabit kalır. Sonuç: C şıkkı.

SI birim sisteminde sıcaklığın birimi Kelvin (K)'dir. Uzunluk metre (m), zaman saniye (s), kütle kilogram (kg), akım şiddeti amper (A)'dir. Derece Celsius (\text{°C}) günlük hayatta ve bazı bilimsel alanlarda kullanılır ancak SI temel birimi Kelvin'dir. Sonuç: B şıkkı.

Su damlasının cam yüzeye yapışması ve camı ıslatması adhezyonun kohezyondan büyük olduğunu gösterir. Cıvanın küreselleşmesi, su damlasının yaprak üzerinde boncuk gibi durması kohezyonun büyük olmasındandır. Sonuç: A şıkkı.

Eşit kütlelerde karıştırılan iki sıvının özkütlesi harmonik ortalama ile bulunur: $d_{karisim} = \frac{2 \cdot d_1 \cdot d_2}{d_1 + d_2}$. Değerleri yerine koyarsak: $d_{karisim} = \frac{2 \cdot 1.5 \cdot 2.5}{1.5 + 2.5} = \frac{7.5}{4} = 1.875 \text{ g/cm}^3$. Sonuç: D şıkkı.