YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) Osmanlı Kültür ve Medeniyeti (Divan & Toprak) #4

Nişancı; padişahın tuğrasını çeker, dirlik (tımar) tevcih işlemlerini ve arazi kayıtlarını (tahrir defterlerini) tutar. Bu durum doğrudan toprak yönetimi ve bürokratik kayıtlarla ilgilidir. Sonuç: B şıkkı.

Tımar sisteminin bozulmasıyla birlikte üretim düşmüş, cebe koşan sipahi sayısı azalmış, tımarlı sipahi ordusu zayıflamış ve devlet hazinesi nakit sıkıntısı yaşamıştır. Bu durum celali isyanlarına ve askeri disiplinsizliğe zemin hazırlamıştır. Sonuç: C şıkkı.

Kazasker eğitim, adalet ve bürokrasi (kadı ve müderris atamaları) alanlarında yetkilidir. Ancak donanma sevk ve idaresi kaptan-ı deryaya aittir. Sonuç: A şıkkı.

Vakıf gelirleri cami, medrese, imaret, hastane gibi sosyal ve kamu yararına olan kurumların masrafları için harcanır. Ancak padişahın saray masrafları veya doğrudan devletin savaş harcamaları (hazine giderleri) vakıf gelirlerinden karşılanmaz. Sonuç: D şıkkı.

Mali işlerden, bütçeden ve hazineden sorumlu olan divan üyesi Defterdar'dır. Sonuç: B şıkkı.

Miri topraklar arasında tımar, zeamet, timar, paşmalık, ocaklık gibi türler vardır. Mülk topraklar ise kişilerin özel mülkiyetindedir (öşri ve haraci) ve miri sınıfa dahil değildir. Sonuç: E şıkkı.

Fatih döneminden itibaren sadrazamın divana başkanlık etmesi, padişahın otoritesini artırmayı, divanın karar merciinden danışma meclisi konumuna evrilmesini ve bürokratik işleyişin düzenlenmesini amaçlamıştır. Sonuç: A şıkkı.

Medrese eğitimini tamamlayanlara verilen mezuniyet ve uzmanlık belgesi icazetnamedir. Sonuç: C şıkkı.

Kadıların hem yargı hem idari hem de belediye (muhttesiplik vb.) işlerini yürütmesi onların çok yönlü yetkilere sahip mülki idare amirleri olduğunu gösterir. Sonuç: D şıkkı.

Reisülküttap kalemiye sınıfına dahildir ve dış yazışmaları yönetir. Sonuç: B şıkkı.

Çiftbozan vergisi, tarımsal üretimde sürekliliği sağlamak, toprakların boş kalmasını önlemek ve üretimin sürekliliğini garanti altına almak amacıyla uygulanmıştır. Sonuç: E şıkkı.

Veziriâzam seyfiye, kazasker ilmiye, defterdar kalemiye sınıfındandır. Şeyhülislam ilmiye sınıfındandır ancak divanın daimî üyesi değildir ve doğrudan divan üyesi olarak sınıflandırılmaz; yeniçeri ağası ise seyfiye sınıfındandır. Ancak nişancı kalemiye sınıfındadır. Seçeneklerdeki yanlış eşleştirmeyi bulmak gerekirse; Yeniçeri Ağası seyfiye grubundandır. Soru genelinde kazasker ilmiye, defterdar kalemiye, nişancı kalemiye, veziriâzam seyfiye sınıfındadır. Sonuç: A şıkkı.

Piyasa denetimi yapan, fiyatları kontrol eden ve esnafı denetleyen görevli muhtesiptir. Sonuç: C şıkkı.

Öşri ve haraci topraklar kişilerin özel mülkiyetinde olan 'Mülk' topraklar sınıfına girer. Sonuç: D şıkkı.

En yüksek adalet ve temyiz mercii olan, şikayetlerin ve ağır siyasi davaların görüldüğü divan Divan-ı Mezalim'dir. Sonuç: B şıkkı.

Gelirleri doğrudan devlet hazinesine giden ve iltizam sistemiyle işletilen mukataa arazi olarak adlandırılır. Sonuç: E şıkkı.

Seyfiye sınıfı kılıç ehli (askeri ve idari yöneticiler) olup veziriâzam, kaptan-ı derya, beylerbeyi ve sancakbeyi bu sınıftandır. Defterdar ise kalemiye sınıfına dahildir. Sonuç: A şıkkı.

Dirlik topraklarının has, zeamet ve tımar şeklinde ayrılmasının temel ölçütü yıllık gelir miktarıdır. Sonuç: C şıkkı.

Padişahın mührünü taşıyan ve divanın başkanı olan en yüksek bürokrat Sadrazam'dır (Veziriâzam). Sonuç: D şıkkı.

Tımar sistemi sayesinde devlet hazinesinden para çıkmadan büyük bir daimi süvari (atlı asker) ordusu beslenmiş ve taşrada güvenlik ile üretim güvenceye alınmıştır. Sonuç: B şıkkı.