EHLIYET 3 Ekim 2026 EHLIYET İlk Yardım Sınav Denemesi

Kazazedenin konuşamaması, nefes alamaması, ellerini boynuna götürmesi ve morarması 'tam tıkanma' (hava yolunun tamamen kapanması) belirtisidir. Bu durumda yabancı cismi basınçla dışarı fırlatmak amacıyla diyafram altına arkadan sarılarak içeri ve yukarı kuvvet uygulanan 'Heimlich Manevrası' yapılır. Çeldiricilerin analizi: Rentek manevrası araçtaki yaralıyı omuriliği koruyarak çıkarmak içindir. Koma pozisyonu bilinci kapalı fakat solunumu olanlara verilir. Şok pozisyonu ise dolaşım yetmezliğinde uygulanır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Araç içindeki yaralının omurilik zedelenmesi riskini en aza indirmek ve boyun-sırt-bel eksenini düz tutarak felç kalmasını önlemek amacıyla yapılan tahliye tekniğine 'Rentek Manevrası' adı verilir. Çeldiricilerin analizi: Heimlich manevrası soluk yoluna yabancı cisim kaçtığında uygulanır. İtfaiyeci yöntemi yürüyemeyen yaralıyı omuzda taşımak içindir. Kaşık tekniği ise yerde yatan kazazedeyi sedyeye almak için birden fazla ilk yardımcı ile yapılan kaldırma yöntemidir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Bilinci kapalı kazazedelerde kaslar gevşediği için dil kökü geriye kayarak soluk borusunu kapatabilir. Bu engeli ortadan kaldırmak için ilk yardımcı bir elini kazazedenin alnına, diğer elinin iki parmağını çene kemiğinin altına koyarak başı nazikçe 90 derece geriye iter. Bu işleme 'Baş-Çene Pozisyonu' denir. Çeldiricilerin analizi: Çene İtme (Jaw-thrust) boyun omuru kırığı şüphesinde boynu bükmeden uygulanır. Heimlich tam tıkanmada cisim çıkarmadır. Koma pozisyonu ise yan yatış durumudur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Şok tablosunda periferik damarlardaki kanın hayati organlara (özellikle beyin, kalp ve böbreklere) yönlendirilmesi hedeflenir. Bunun için kazazede düz bir zeminde sırtüstü yatırılır ve ayakları yaklaşık 30 cm yüksekliğe kaldırılır; ardından üzeri örtülerek vücut sıcaklığı korunur. Bu pozisyon 'Şok Pozisyonu'dur. Çeldiricilerin analizi: Koma pozisyonu yarı yüzükoyun yan yatıştır. Yarı oturuş pozisyonu göğüs yaralanmalarında ve nefes darlıklarında verilir. Yüzükoyun düz yatış ise travmalarda uygun değildir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Bilinci kapalı fakat solunumu ve dolaşımı olan kazazedeler sırtüstü bırakılırsa gevşeyen dil arkaya kaçabilir ya da kusmuk soluk borusunu tıkayabilir. Bu riski önlemek ve solunum yolunu açık tutmak amacıyla kazazede yarı yüzükoyun yan yatış pozisyonuna getirilir. Bu pozisyona 'Koma Pozisyonu' (iyileşme pozisyonu) adı verilir. Çeldiricilerin analizi: Şok pozisyonunda ayaklar 30 cm kaldırılır ve sırtüstü yatılır. Baş-çene pozisyonu solunumu değerlendirmek için açılan bir hava yolu hareketidir. Yarı oturuş göğüs yaralanmalarında kullanılır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Göğüs kafesi yaralanmalarında, akciğer hasarlarında veya açık göğüs yaralanmalarında diyaframın rahat hareket edebilmesi ve akciğer kapasitesinin maksimum düzeyde kalabilmesi için kazazedenin sırtı desteklenerek arkaya doğru 45 derecelik açıyla oturtulduğu 'Yarı Oturuş Pozisyonu' verilir. Sırtüstü yatırmak göğüs kafesi basısını artırarak solunumu daha da zorlaştırır. Çeldiricilerin analizi: Şok pozisyonunda ayaklar havaya kaldırılır, bu göğüs yaralılarında kanı göğse iterek solunumu kısıtlar. Koma pozisyonu bilinci kapalı olanlara uygulanır. Rentek manevrası ise pozisyon değil tahliye tekniğidir. Doğru cevap B seçeneğidir.

İlk yardımın temel aşamalarından birincisi olan 'Koruma'; kaza yerinde yeni kazaların ve tehlikelerin oluşmasını engellemek, ortamı güvenli hale getirerek hem kazazedeleri hem de ilk yardımcıyı emniyete almaktır (aracın kontağını kapatmak, reflektör koymak, kıvılcım çıkmasını önlemek gibi). Çeldiricilerin analizi: B seçeneği 'Bildirme' (112'yi arama) aşamasıdır. C ve D seçenekleri ise 'Kurtarma / Müdahale' aşaması kapsamında yer alır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Yetişkinlerde temel yaşam desteği standartlarına göre; 30 göğüs basısı ve 2 yapay solunum (30:2) döngüsü uygulanır. Göğüs basısı sırasında göğüs kemiği (iman tahtası) yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin yaklaşık 1/3'ü kadar, yani en az 5 cm çökecek şekilde bası uygulanmalıdır. Dakikadaki bası ritmi ise 100-120 bası olacak tempoda sürdürülür. Doğru cevap C seçeneğidir.

İlk yardım protokollerine göre solunumun varlığı veya yokluğu 'Bak-Dinle-Hisset' yöntemiyle en fazla 10 saniye süreyle değerlendirilir. İlk yardımcı göğüs hareketlerine bakar, kulağını hastanın ağzına yaklaştırarak nefes sesini dinler ve yanağında nefesin sıcaklığını hissetmeye çalışır. 10 saniyeyi aşmak kalp masajına başlama süresini gereksiz yere geciktirir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Kanama özellikleri damar tipine göre değişir: 1. Atardamar (Arter) Kanaması: Oksijence zengin olduğu için açık kırmızı renklidir, yüksek basınç nedeniyle kalp atışlarıyla uyumlu fışkırır tarzda akar ve en tehlikeli kanamadır. 2. Toplardamar (Ven) Kanaması: Koyu kırmızı renklidir, sabit ve sızıntı/akıntı şeklinde yavaş akar. 3. Kılcal Damar Kanaması: Küçük kabarcıklar şeklinde sızan hafif kanamadır. Bu nedenle açık kırmızı ve fışkıran kanama atardamar kanamasıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Turnike uygulamasında doku nekrozunu (gangren) önlemek amacıyla her 15-20 dakikada bir turnike bağı 5-10 saniye süreyle gevşetilmeli ve dokuların oksijenlenmesi sağlanmalıdır. Ayrıca turnike asla ip, tel veya misina gibi ince ve kesici malzemelerle yapılmaz; en az 8-10 cm eninde esnemeyen kumaş veya bez kullanılmalıdır. Yaralının alnına 'T' harfi ve uygulama saati yazılır. C seçeneğindeki 'sağlık ekibi gelene kadar hiç gevşetilmez' ifadesi uzvun tamamen kangren olup kaybedilmesine yol açacağından kesinlikle yanlıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Kırık, çıkık ve burkulmalarda ilk yardımın en temel kuralı 'olduğu gibi hareketsizleştirmek ve tespitlemektir'. Dışarı fırlamış kemik uçları asla içeri sokulmaya veya yerine oturtulmaya çalışılmaz; aksi takdirde çevre damarlar, sinirler ve kaslar yırtılır, enfeksiyon derin dokulara yayılır ve iç kanama ölümcül hale gelebilir. Temiz bir bezle örtülmeli ve kırık bölge alt ve üst eklemleri içine alacak şekilde atellenmelidir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Termal yanıklarda ilk yardımın temel adımı yanma sürecini durdurmak ve bölgeyi soğutmaktır. Bunun için etkilenen alan en az 10-15 dakika süreyle tazyiksiz ve temiz soğuk/oda sıcaklığındaki çeşme suyu altında tutulur. Oluşan içi su dolu kabarcıklar (büller) derinin doğal bariyeridir ve enfeksiyondan korur; asla patlatılmamalıdır. Yanığa diş macunu, yoğurt, salça veya zeytinyağı sürülmesi enfeksiyonu artırır. Doğru işlem bölgeyi soğuk suyla soğutup üzerini steril bezle örtmektir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Asit, baz, çamaşır suyu veya petrol türevi gibi yakıcı kimyasal maddelerin içilmesi durumunda kazazede KESİNLİKLE KUSTURULMAZ. Kusturulduğu takdirde yakıcı madde yemek borusunu, yutağı ve ağız boşluğunu ikinci kez yakarak delinmelere, ağır doku harabiyetine ve soluk borusuna kaçarak boğulmaya neden olur. Yapılması gereken şey kusturmadan ağzı çalkalamak ve derhal 112'yi aramaktır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Sara krizinde hastanın kasılmalarını durdurmaya çalışmak kemik kırıklarına veya kas yırtılmalarına yol açabilir. Çeneyi zorla açmaya çalışmak dişleri kırabilir veya ilk yardımcının parmağının kopmasına sebep olabilir. Doğru ilk yardım; hastanın etrafındaki sert ve sivri cisimleri uzaklaştırmak, başının altına yumuşak bir destek koyarak başını çarpmaktan korumak, sıkı kıyafetleri gevşetmek ve krizin kendiliğinden sonlanmasını güven içinde beklemektir. Kriz bitince koma pozisyonu verilir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Kulaktan veya burundan kanla birlikte berrak sıvı (Beyin Omurilik Sıvısı - BOS) gelmesi kafa tabanı kırığı ve ciddi beyin kanaması/hasarı işaretidir. Kanayan kulak kesinlikle pamuk veya gazlı bezle tıkanmaz; tıkanırsa kafa içi basınç yükselir ve beyin dokusu sıkışır. Kazazede kanayan kulak altta kalacak şekilde yan yatırılır (akışın dışarı serbestçe olması sağlanır) ve hareket ettirilmeden derhal 112'ye haber verilir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Vücuda saplanmış yabancı cisimler (bıçak, demir çubuk, cam parçası vb.) doğal bir tampon görevi görerek hasar verdiği büyük damarların kanamasını baskılıyor olabilir. Eğer cisim çıkarılırsa kontrol edilemeyen şiddetli bir iç/dış kanama başlar ve doku harabiyeti katlanır. Bu sebeple saplanan cisim KESİNLİKLE ÇIKARILMAZ; etrafı sargı bezi ve rulo pansumanlarla desteklenerek sabitlenir (hareketsizleştirilir) ve kazazede acilen cerrahi müdahale için sevk edilir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Donmuş veya donma tehlikesi geçiren dokular aşırı kırılgandır. Donmuş bölgeleri karla veya elle sertçe ovmak buz kristalleri nedeniyle kılcal damarları ve hücre zarlarını parçalayarak doku ölümüne (kangren) yol açar. Ayrıca donmuş uzuv asla doğrudan soba, kalorifer veya ateşe yaklaştırılmaz; ani ısı değişimi yanıklara sebep olur. Doğru müdahale: Ilık ortama almak, ıslak giysileri çıkarmak, uzvu ılık suda (yaklaşık 37-40 °C) yavaşça çözündürmek ve sıcak içecekler vermektir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Bebeklerde (0-1 yaş) göğüs kemiği son derece hassas ve kıkırdaksı yapıdadır. Kalp masajı iki elle değil, iki meme ucunu birleştiren hayali çizginin hemen altına 'iki parmakla' (orta ve yüzük parmağı) dik açıyla uygulanır. Bası derinliği göğüs yüksekliğinin yaklaşık 1/3'ü kadar, yani yaklaşık 4 cm çökecek şekilde olmalıdır (yetişkinlerde 5 cm'dir). Ritim yine dakikada 100-120 bası olacak tempodadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

İlk yardımın ABC'si uluslararası acil değerlendirme basamaklarını temsil eder: * A (Airway): Hava yolu açıklığının değerlendirilmesi ve sağlanması (Baş-Çene pozisyonu). * B (Breathing): Solunumun değerlendirilmesi (Bak-Dinle-Hisset yöntemiyle 10 saniye). * C (Circulation): Dolaşımın değerlendirilmesi ve sağlanması (Nabız kontrolü ve kalp masajı). Dolayısıyla 'B' harfi solunumun (Breathing) değerlendirilmesini ifade eder. Doğru cevap B seçeneğidir.