“Dolaşım yetmezliği belirtileri gösteren bir kazazedeye şekildeki pozisyonun verilmesinin temel amacı ve bacakların kaldırılma yüksekliği aşa...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Görseldeki pozisyon 'Şok Pozisyonu'dur. Şok; dolaşım sisteminin yetersizliği nedeniyle yaşamsal organlara (özellikle beyin ve kalp) yeterli düzeyde kan gitmemesi durumudur. Bu pozisyonda kazazede sırtüstü yatırılır ve bacakları yaklaşık 30 cm yükseltilerek alt ekstremitelerdeki venöz kanın hayati organlara akışı desteklenir. 10 cm (A) dolaşımı desteklemek için yetersizdir; 60 cm (C) veya 90 cm (D) gibi aşırı yükseklikler ise diyaframa baskı yaparak solunumu güçleştirebilir ve omurga mekaniğini bozar. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

“Trafik kazası sonrası bilinci tamamen kapalı olan ancak solunumu ve nabzı düzenli çalışan bir kazazedeye şekildeki pozisyonun verilme gerekç...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Görseldeki pozisyon 'Koma Pozisyonu' (yarı yüzükoyun yan yatış) olarak adlandırılır. Bilinci kapalı olan kişilerde kas tonusu kaybolduğu için dil geriye kayarak nefes borusunu tıkayabilir ya da olası bir kusma durumunda kusmuk akciğerlere kaçarak boğulmaya (aspirasyon) neden olabilir. Koma pozisyonu, hava yolunu açık tutarak salgıların ve kusmuğun dışarı akmasını sağlar. Kırık kemikleri birleştirmek (A), kan basıncını yükseltmek (B) veya akciğer kapasitesini tek taraflı genişletmek (D) bu pozisyonun tıbbi gerekçesi değildir. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

“Göğüs bölgesine delici cisim batmış veya açık göğüs yarası olan ve nefes darlığı çeken bilinci açık bir kazazedeye şekildeki yarı oturuş poz...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Göğüs yaralanmalarında, kaburga kırıklarında ve ciddi solunum sıkıntısı çeken bilinci açık kazazedelerde 'Yarı Oturuş / Oturuş Pozisyonu' uygulanır. Bu pozisyon yer çekiminin etkisiyle diyaframın aşağı inmesini kolaylaştırır, karın içi organların göğüs boşluğuna baskı yapmasını engeller ve akciğerlerin azami hacimde genişleyerek kazazedenin daha rahat nefes almasını sağlar. Kanın bacaklarda toplanarak kalbi durdurması (A) asılsızdır. Mide içeriğini kusturmak (B) veya omurga şokunu gidermek (D) bu pozisyonun amacı değildir. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

“Kaza yapmış bir araç içerisindeki yaralının görseldeki teknikle (Rentek Manevrası) dışarı çıkarılmasını zorunlu kılan durum ve korunan anato...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Rentek Manevrası, kaza yapmış araç içindeki yaralının patlama/yangın gibi hayati bir tehlike olması veya solunumunun durması durumunda araçtan çıkarılmasında kullanılır. Bu manevranın en kritik özelliği 'baş-boyun-gövde' hizasını bozmadan yaralıyı tahliye ederek olası bir omurilik zedelenmesini ve buna bağlı kalıcı felç oluşumunu engellemektir. Kol veya bacak eklemlerini korumak (B), kaburgaları sabitlemek (C) veya kafatası kemiklerini kaynaştırmak (D) temel koruma hedefi değildir; ana hedef omuriliğin korunmasıdır. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

“Temel yaşam desteği basamaklarında şekilde gösterilen 'Baş-Çene Pozisyonu' verilirken dikkat edilecek doğru uygulama tekniği aşağıdakilerden...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Solunumu değerlendirmeden ve suni solunuma başlamadan önce hava yolu açıklığı sağlanmalıdır. Baş-çene pozisyonunda ilk yardımcı bir elini kazazedenin alnına koyar, diğer elinin iki parmağını çene kemiğinin altına yerleştirir ve başı nazikçe geriye doğru iterek çeneyi yukarı kaldırır (yetişkinlerde yaklaşık 90 derecelik açı sağlanır). Başın öne eğilmesi (A) hava yolunu tamamen tıkar. Çeneyi göğse bastırmak (C) nefes almayı engeller. Başın sağa sola hızla çevrilmesi (D) omurga zedelenmesine yol açar. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

“Yemek yerken aniden boğazına yabancı bir cisim kaçan, ellerini boynuna götüren, konuşamayan ve rengi moraran bir kişiye şekildeki Heimlich M...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Belirtilen tablo (nefes alamama, konuşamama, acı çekerek elleri boyuna götürme, morarma) bir 'tam tıkanma' tablosudur. Bu durumda Heimlich Manevrası uygulanır. İlk yardımcı kazazedenin arkasına geçer, bir elini yumruk yaparak başparmağını göbek deliğinin hemen üstüne ve göğüs kemiğinin (sternum) altına yerleştirir; diğer eliyle yumruğunu kavrayarak kuvvetle 'arkaya ve yukarıya doğru' 5-7 kez ani baskı uygular. Bu sayede diyafram yükselir ve akciğerdeki hava basıncıyla yabancı cisim fırlar. Göğüs kafesine önden vurmak (A), sırta yumruk atmak (C) veya boynu sıkmak (D) hatalıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.

“Trafik kazası alanında ilk yardımcının uygulayacağı temel adımlardan olan 'KBK' zincirinin (Koruma - Bildirme - Kurtarma) doğru işleyişinde ...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: İlk yardımın temel uygulamaları Koruma, Bildirme ve Kurtarma (Müdahale) adımlarından oluşur. 'Koruma'; kaza yerinde yeni bir kazanın veya tehlikenin oluşmasını engellemek, olay yerinin güvenliğini sağlamak (dörtlüleri yakmak, reflektör koymak, aracın kontağını kapatmak, meraklı kalabalığı uzaklaştırmak) anlamına gelir. 112'yi aramak 'Bildirme'dir (B). Kalp masajı yapmak (C) veya yaralıyı araçtan çıkarmak (D) 'Kurtarma/Müdahale' aşamasıdır. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

“Yetişkin bir kazazedede yapılan dış kalp masajında, göğüs kemiğine (sternum) uygulanacak bası miktarı ve göğüs kafesinin çökme derinliği ne ...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Yetişkinlerde temel yaşam desteğinde dış kalp masajı uygulanırken göğüs kemiği yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin yaklaşık 1/3'ü kadar, yani en az '5 cm' çökecek şekilde bası uygulanmalıdır. Çocuklarda da yaklaşık 5 cm, bebeklerde ise 4 cm çökme sağlanır. 1-2 cm (A) kalbi sıkıştırmaya yetmez. 8-10 cm (D) ise kaburga kırıklarına ve iç organ delinmelerine yol açabilecek aşırı bir kuvvettir. Doğru cevap C seçeneğidir.

“Yetişkinlerde temel yaşam desteği uygulanırken kesintisiz olarak sürdürülmesi gereken 'kalp masajı' ve 'suni solunum' uygulama oranı aşağıda...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Uluslararası ve Sağlık Bakanlığı temel yaşam desteği standartlarına göre yetişkinlerde, çocuklarda ve bebeklerde tek ilk yardımcı ile uygulanan temel yaşam desteği döngüsü '30 Kalp Masajı / 2 Suni Solunum' (30:2) şeklindedir. Dakikada 100-120 bası ritmi hedeflenir. 15:2 (A) geçmişte kalan veya çift kurtarıcılı çocuk protokollerinde yer alan bir varyasyondur. 5:1 (B) veya 10:1 (D) güncel standartlarda yer almaz. Doğru cevap C seçeneğidir.

“Bilinci kapalı bir kazazedenin solunum yapıp yapmadığı kontrol edilirken uygulanan 'Bak-Dinle-Hisset' yöntemi EN FAZLA kaç saniye süreyle uy...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Hava yolu açıldıktan sonra ilk yardımcı eğilerek yanağını kazazedenin ağzına yaklaştırır; gözleriyle göğüs kafesinin iniş kalkışına bakar, kulağıyla nefes sesini dinler ve yanağında soluk havasının sıcaklığını hissetmeye çalışır. Bu 'Bak-Dinle-Hisset' süresi kesinlikle '10 saniyeyi' geçmemeli ve 10 saniye boyunca yapılmalıdır. 2 saniye (A) yetersizdir, 20 saniye (C) veya 30 saniye (D) ise kalp masajına başlamayı geciktirerek beyin hasarı riskini artırır. Doğru cevap B seçeneğidir.

“Yaralanma bölgesinden açık kırmızı renkte fışkırır tarzda ve kalp atımlarıyla uyumlu ritmik olarak akan kanama türü aşağıdakilerden hangisid...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Kanamalar kaynaklandığı damara göre üçe ayrılır: 1) Atardamar kanaması: Oksijence zengin olduğu için açık kırmızı renklidir, yüksek basınçlı olduğundan kalp atımlarıyla uyumlu fışkırır tarzda akar ve en tehlikeli kanamadır. 2) Toplardamar kanaması: Koyu kırmızı renklidir, basıncı düşüktür ve sızıntı/sürekli akma şeklindedir (B). 3) Kılcal damar kanaması: Küçük kabarcıklar ve sızıntı şeklindedir, kendiliğinden durabilir (C). Doğru cevap A seçeneğidir.

“Uzuv kopması (amputasyon) durumunda kanamayı durdurmak için uygulanan turnike (boğucu sargı) uygulamasında aşağıdakilerden hangisi YANLIŞ bi...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Turnike uygulamasında en az 8-10 cm genişliğinde esnemeyen bez, kravat veya sargı kullanılmalıdır; ip, tel, misina gibi kesici ve ince malzemeler dokuyu keseceği için KESİNLİKLE kullanılmaz (A seçeneği yanlıştır). Turnike tek kemikli bölgeye (pazı veya uyluk) uygulanmalı (B), uygulandığı saat bir kâğıda yazılıp yaralının üzerine iliştirilmeli (C) ve doku nekrozunu önlemek için 15-20 dakikada bir 5-10 saniye gevşetilmelidir (D). Dolayısıyla yanlış ifade A'dır.

“Isı veya alev nedeniyle vücudunda ikinci derece yanık oluşan bir kazazedenin yanık bölgesinde su toplayan kabarcıklar (bül) görüldüğünde ilk...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Yanıkta oluşan su dolu kabarcıklar (büller) alttaki hasarlı dokuyu mikroplardan koruyan doğal ve steril bir kalkandır. Bu kabarcıkların patlatılması enfeksiyon kapma riskini katbekat artırır. Yanık bölge temiz, taziksiz soğuk su altında en az 10-15 dakika soğutulmalı, kabarcıklar kesinlikle patlatılmamalı ve üzeri temiz nemli bir bezle örtülmelidir. Yoğurt/diş macunu sürmek (B) enfeksiyona yol açar. Alkol dökmek (C) doku hasarını artırır. Doğru cevap D seçeneğidir.

“Kol kemiğinde kırık şüphesi olan bir kazazedeye ilk yardım uygulanırken kırığın tespit edilmesiyle (atellenmesiyle) ilgili hangisi doğrudur?...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Kırık tespitinde temel ilke; kırık kemiğin her iki tarafında kalan eklemleri de (alt ve üst eklem) içine alacak şekilde hareketsiz hâle getirmektir. Örneğin ön kol kırığında el bileği ve dirsek eklemleri tespit edilmelidir. Kırılan kemik uçlarını yerine oturtmaya çalışmak (A) damar ve sinirleri kesebileceğinden kesinlikle yasaktır. Masaj yapmak (B) iç kanamaya yol açar. Tespitin yalnızca kırık noktasına yapılması (D) eklemlerin oynamasını engelleyemez. Doğru cevap C seçeneğidir.

“Çamaşır suyu, tuz ruhu veya asit-baz içerikli kimyasal bir maddeyi yanlışlıkla içtiği anlaşılan bilinci açık bir kazazedeye yapılacak İLK ya...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Yakıcı, tahriş edici (asit, baz, çamaşır suyu, petrol ürünleri vb.) kimyasalların içilmesi durumunda kazazede KESİNLİKLE KUSTURULMAZ. Çünkü kusma sırasında yakıcı madde yemek borusundan ve boğazdan ikinci kez geçerek dokuları tekrar yakar ve delinebilmesine sebep olur. Kazazede kusturulmamalı, ağız çalkalatılmalı, hiçbir şey yedirilip içirilmeden acilen 112 aranarak hastaneye sevki sağlanmalıdır. Kusturmaya çalışmak (A, B) ölümcül hasarlara yol açar. Yağ içirmek (D) emilimi artırabilir. Doğru cevap C seçeneğidir.

“Trafik ortamında aniden sara (epilepsi) nöbeti geçiren, vücudu kasılan ve çenesi kilitlenen bir kazazedeye ilk yardımcı nasıl müdahale etmel...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Sara krizinde temel ilk yardım yaklaşımı kazazedenin kendisine zarar vermesini engellemektir. Kriz sırasında başın altına yumuşak bir destek konulmalı, etraftaki sivri/sert cisimler uzaklaştırılmalı, krizin kendiliğinden sonlanması beklenmelidir. Kilitlenen çeneyi kaşık veya zorla açmaya çalışmak (A) dişleri kırabilir ve soluk borusunu tıkayabilir. Kol ve bacakları zapt etmeye çalışmak (B) kemik kırıklarına veya kas yırtıklarına neden olur. Soğan koklatmak veya tokat atmak (C) tıbben tamamen faydasız ve zararlıdır. Doğru cevap D seçeneğidir.

“Trafik kazasında yüzüne darbe alan bir kazazedenin burnu kanamaya başladığında uygulanması gereken doğru ilk yardım pozisyonu hangisidir?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Burun kanamasında kazazede oturtulur, başı 'hafifçe öne' eğilir ve burun kanatları (yumuşak kısım) baş ve işaret parmağıyla yaklaşık 5 dakika süreyle sıkılır. Başı geriye atmak (A, C) kanın boğaza, yemek borusuna veya soluk borusuna akmasına ve mide bulantısı/boğulmaya neden olacağı için kesinlikle yanlıştır. Sırtüstü yatırmak (D) kanın akciğerlere aspirasyon riskini doğurur. Doğru cevap B seçeneğidir.

“Bebeklerde (0-1 yaş) bilincin kapalı olduğu ve solunumun durduğu tespit edildiğinde dış kalp masajı hangi parmaklarla ve nereye uygulanır?”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Bebeklerde dış kalp masajı, iki meme ucunu birleştiren hayali çizginin hemen altındaki göğüs kemiği noktasına 'iki parmakla' (orta ve yüzük parmağı) dik olarak uygulanır. Yetişkinlerdeki gibi iki elin ayasıyla (A) veya tek el ayasıyla (çocuklarda uygulanır - C) uygulanması bebeğin narin göğüs kafesini ezer ve organ hasarına yol açar. Yumrukla vurmak (D) ise ölümcül travmaya sebep olur. Bası derinliği yaklaşık 4 cm olmalıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.

“Trafik kazasında başını sert bir şekilde çarpan kazazedenin kulağından ve burnundan kanla karışık açık sarı renkte berrak bir sıvı gelmesi h...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: Kafa travmalarında kulaktan veya burundan kanla birlikte ya da tek başına gelen berrak/sarımtırak sıvı, Beyin Omurilik Sıvısı'dır (BOS). Bu durum kafa tabanı kırığı ve ciddi beyin hasarı olduğunu gösterir. Bu belirtiyi gösteren yaralı kesinlikle hareket ettirilmemeli, kulak veya burun pamukla tıkanmamalı (akış serbest bırakılmalı) ve derhâl acil tıbbi yardım sağlanmalıdır. İç kulak iltihabı (A), basit burun kılcal damar çatlaması (B) veya sinüzit boşalması (C) bu travmatik tablonun karşılığı değildir. Doğru cevap D seçeneğidir.

“Trafik kazası sonrasında olay yerinde yangın, patlama veya gaz sızıntısı gibi hayati ve acil bir tehlike YOKSA, yaralılar araçtan ne zaman ç...”

Pedagojik Çözüm Yaklaşımı: İlk yardımın temel taşıma kuralı şudur: Olay yerinde yangın, patlama, çökme veya zehirli gaz gibi doğrudan canı tehdit eden acil bir tehlike yoksa yaralı kesinlikle yerinden oynatılmamalı ve araçtan çıkarılmamalıdır. Yaralının araçtan çıkarılması, tıbbi donanıma sahip profesyonel 112 sağlık ekiplerinin olay yerine intikal edip boyunluk takması ve uygun sedyeleme ekipmanıyla müdahale etmesi sonrasında gerçekleştirilmelidir. Bilinçsizce taşımak omurilik zedelenmesini felce dönüştürebilir. Doğru cevap C seçeneğidir.