EHLIYET 4 Ekim 2026 EHLIYET İlk Yardım Sınav Denemesi

Kazazedenin nefes alamaması, konuşamaması ve ellerini boynuna götürerek morarması tam tıkanma tablosudur. Bu durumda soluk yolunu tıkayan yabancı cismi akciğerlerdeki hava basıncıyla fırlatıp çıkarmak için karın bölgesine (göbeğin hemen üstüne, göğüs kemiğinin altına) içeri ve yukarı doğru ani baskılar yapılan teknik 'Heimlich Manevrası'dır. Çeldiricilerin analizi: Rentek manevrası araçtaki yaralıyı omuriliği koruyarak çıkarmak içindir. Valsalva manevrası kulak basıncını eşitlemek için yapılır. Sellick manevrası ise entübasyon esnasında krikoid kıkırdağa bası yapılmasıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Bilinci yerinde olmayan fakat solunumu ve dolaşımı devam eden kazazedelerde kaslar gevşer; dil geriye kayarak hava yolunu tıkayabilir veya mide içeriği akciğerlere kaçabilir (aspirasyon). Bunu önlemek için kazazede üstteki kol ve bacak bükülerek şekildeki gibi yarı yüzükoyun yan yatırılır. Bu pozisyona 'Koma Pozisyonu' (iyileşme pozisyonu) denir. Çeldiricilerin analizi: Şok pozisyonunda sırtüstü yatırılıp bacaklar 30 cm kaldırılır. Yarı oturuş pozisyonu göğüs yaralanmalarında verilir. Trendelenburg pozisyonu tıbbi bir yatış şeklidir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Araç içi kurtarmalarda omurilik hasarı ve felç riskini önlemek için geliştirilen, boyun ve sırt eksenini tek bir blok halinde tutarak araçtan çıkarmayı sağlayan tekniğe 'Rentek Manevrası' adı verilir. Kazazedenin ayaklarının pedallara sıkışmadığından emin olunduktan sonra koltuk altından kavranarak baş-boyun ekseni bozulmadan araç dışına alınır. Çeldiricilerin analizi: Heimlich hava yolu tıkanıklığında uygulanır. İtfaiyeci yöntemi omuzda taşımadır. Sedye taşıma ise araç dışındaki düz zeminlerde nakil yöntemidir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Göğüs bölgesinden travma alan, akciğeri delinen (açık pnömotoraks) veya ağır nefes darlığı çeken hastalarda diyaframın aşağı inerek göğüs hacmini genişletmesi ve solunumu rahatlatması amacıyla sırt arkadan desteklenerek 45 derecelik açıyla oturtulur. Buna 'Yarı Oturuş Pozisyonu' denir. Çeldiricilerin analizi: Şok pozisyonunda bacaklar kaldırılır ve kan göğüs boşluğuna hücum ederek akciğer baskısını daha da artırır (solunumu güçleştirir). Koma pozisyonu bilinci kapalı olanlara verilir. Yüzükoyun yatış göğüs kafesini doğrudan ezer. Doğru cevap A seçeneğidir.

Şok tablosunda periferik dolaşımdaki (bacaklardaki) yaklaşık 1 üniteye yakın kanın hayati organlar olan beyin ve kalbe yönlendirilmesi hedeflenir. Bunun için kazazede sırtüstü düz yatırılır ve bacakları yaklaşık 30 cm (yerden 30 santimetre) yukarı kaldırılır; vücut sıcaklığı battaniyeyle korunur. Bu pozisyon 'Şok Pozisyonu'dur. Çeldiricilerin analizi: 10 cm, 20 cm ve 50 cm standart ilk yardım protokollerindeki belirlenmiş ölçü değildir; MEB/Sağlık Bakanlığı standardı tam 30 cm'dir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Yetişkinlerde bilincin kapanmasıyla birlikte çene kasları ve dil tabanı gevşeyerek soluk borusu girişini tıkar. Hava yolu açıklığını sağlamanın en temel yöntemi bir el alında, diğer elin 2-3 parmağı çene kemiğinde olacak şekilde başı 90 derece geriye doğru itmektir. Bu manevraya 'Baş-Çene Pozisyonu' (Head-Tilt Chin-Lift) denir. Çeldiricilerin analizi: Çene itme (Jaw-thrust) boyun omuru kırığı şüphesinde boynu bükmeden uygulanır. Heimlich tıkanıklık giderme manevrasıdır. Rentek ise araçtan çıkarma tekniğidir. Doğru cevap B seçeneğidir.

İlk yardımın temel adımları: 1. Koruma: Olay yerinin güvenliğinin sağlanması (reflektör, kontağı kapatma vb.). 2. Bildirme: Olayın en kısa sürede ve net bilgilerle 112 Acil Çağrı Merkezine bildirilmesi. 3. Kurtarma: Hasta ve yaralılara durumlarına uygun ilk yardım müdahalesinin yapılmasıdır. Dolayısıyla bildirme aşamasının temeli 112'ye açık adres, olayın tanımı ve yaralı sayısı hakkında doğru bilgi vermektir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Yetişkinlerde kalp masajı bası noktası belirlenirken: Göğüs kemiğinin (iman tahtası) üst ucu ile alt ucu tespit edilir. Bu iki uç hayali olarak iki eşit parçaya bölünür ve bası noktası 'göğüs kemiğinin alt yarısının ortası' olarak belirlenir. El ayasının alt kısmı buraya konur, diğer el üzerine kenetlenir ve kollar bükülmeden dik açı ile 5 cm derinlikte bası uygulanır. Çeldiricilerin analizi: A seçeneğinde karnın üst kısmı denmiştir; buraya bası mideyi deler veya rüptüre eder. C seçeneğinde sol meme üstü denmiştir; doğrudan kaburgalara basmak kemikleri kırar ve kalbe baskı oluşturmaz. D seçeneğinde göğüs kemiğinin üst yarısı denmiştir; üst kısım boğaz bölgesine yakındır ve etkisizdir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Bir kazazedenin yanına gidildiğinde ilk yapılacak şey bilinç kontrolüdür. İlk yardımcı kazazedenin omuzlarına hafifçe dokunup sıkarak sesli bir şekilde 'İyi misiniz?' diye sorar. Kazazede sözlü veya fiziksel tepki vermiyorsa bilincin kapalı olduğu anlaşılır ve derhal hava yolu-solunum değerlendirmesine geçilir. Çeldiricilerin analizi: A seçeneğinde tokat atma travma şüphesinde boyna zarar verir. C seçeneğinde göz bebeklerine fener tutma ileri tıbbi muayenedir. D seçeneğinde iğne batırma ilk yardımda kesinlikle yasaktır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Toplardamar (venöz) kanamalarında kan, karbondioksit ve atık maddeler taşıdığı için koyu kırmızı renklidir. Basıncı atardamara göre düşük olduğundan nabız atışlarıyla fışkırmaz, sabit ve sürekli bir akıntı şeklinde yayılır. Atardamar kanaması ise açık kırmızıdır ve fışkırır tarzda akar. Kılcal damar kanaması küçük sızıntılar şeklindedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Dış kanamalarda ilk ve en etkili müdahale, kanayan yaranın üzerine temiz bir bez veya gazlı sargı koyarak el ayasıyla 'doğrudan baskı' (direkt bası) uygulamaktır. Gerekirse yara bölgesi kalp seviyesinden yukarı kaldırılır. Eğer kanama durmuyorsa ikinci bir bez eklenir ve baskı artırılır; turnike ise yalnızca uzuv kopması veya baskıyla durmayan durumlarda en son çare olarak seçilir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Kopan uzuv parçası (organ) cerrahi olarak yerine dikilebilmesi için temiz ve soğuk tutulmalıdır. Ancak dokuların donup ölmemesi için parça ASLA doğrudan buzun içine konmaz veya ıslatılmaz. Doğru yöntem: Kopan parça temiz, su geçirmez bir naylon torbaya konur ve ağzı kapatılır; bu torba içi buz ve su dolu ikinci bir torba/kap içerisine yerleştirilerek en geç 6 saat içinde kazazedeyle birlikte hastaneye ulaştırılır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Eklemlerde meydana gelen hasarlar: 1. Burkulma: Eklem bağlarının ve yüzeylerinin anlık/geçici olarak ayrılıp tekrar yerine dönmesidir. 2. Çıkık: Eklem yüzeylerinin birbirinden KALICI olarak ayrılması durumudur (kendiliğinden yerine oturmaz, hekim müdahalesi gerekir). 3. Kırık: Kemik dokusunun bütünlüğünün bozulmasıdır. Dolayısıyla kalıcı ayrılma 'Çıkık' olarak tanımlanır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Omurga içerisinde vücudun tüm hareket ve duyu sinirlerini taşıyan omurilik yer alır. Boyun veya omurga kırığı olan bir kazazede bükülür veya kontrolsüz hareket ettirilirse kırılan kemik uçları omuriliği keserek kazazedenin ömür boyu felç kalmasına ya da solunum merkezinin durmasıyla ölmesine neden olur. Bu sebeple kazazedenin 'Baş-Boyun-Gövde ekseni' düz bir hat halinde korunmalı ve gereksiz hareket ettirilmemelidir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Göze batan yabancı cisimler asla çıkarılmaya çalışılmaz; çıkarılmaya çalışılırsa göz küresi yırtılır ve göz sıvısı akarak kalıcı körlük oluşur. Ayrıca gözler birlikte hareket ettiği için, yalnızca yaralı göz değil HER İKİ GÖZ BİRDEN temiz bir sargı beziyle kapatılarak gözün odaklanma ve oynama hareketi kısıtlanır; hasta hemen göz kliniğine sevk edilir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Burun kanamasında yapılan en büyük yanlış başın geriye atılmasıdır; baş geriye atılırsa kan yutağa ve mideye akar, bulantı ve kusmaya yol açarak hava yolunu tıkayabilir. Doğru müdahale: Kazazede oturtulur, baş hafifçe ÖNE EĞİLİR ve burun kanatları (burun deliklerinin yumuşak kısmı) iki parmakla sıkılarak yaklaşık 5 dakika kesintisiz baskı uygulanır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Delici karın yaralanmalarında dışarı fırlayan organlar KESİNLİKLE içeri itilmeye çalışılmaz. İçeri itilirse karın zarı iltihabı (peritonit) ve organ yırtılması sonucu ölüm gerçekleşir. Yapılması gereken: Dışarı çıkan organlar temiz, ıslak/nemli bir bezle örtülerek kuruyup nekroz olması önlenir; kazazede sırtüstü yatırılarak karın kaslarının gevşemesi için dizleri bükülüp ayakları karnına doğru çekilir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Karbonmonoksit renksiz, kokusuz ve son derece zehirli bir gazdır; kandaki hemoglobine oksijenden 200 kat daha hızlı bağlanarak dokuların oksijensiz kalmasına yol açar. Gaz zehirlenmelerinde ilk yardımcının kendisini koruyarak kazazedeyi derhal o ortamdan çıkarıp 'AÇIK HAVAYA' ulaştırması, ortamı havalandırması ve yaşamsal bulgularını kontrol etmesi gerekir. Çeldiricilerin analizi: A seçeneğinde yoğurt yedirmek zehirlenmeyi gidermez, bilakis bilinci bulanık hastada akciğere kaçarak boğar. B seçeneğinde garajda beklemek zehirlenmeyi artırır. D seçeneğinde kusturmak gaz zehirlenmesinde anlamsızdır çünkü zehir akciğerden kana karışmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Yetişkinlerde ani kalp durmalarının birincil nedeni kardiyak problemlerdir ve doğrudan 30 kalp masajı ile başlanır. Çocuk ve bebeklerde ise kalp durmasının en yaygın nedeni asfiksi (oksijensizlik / solunum durması) kaynaklıdır. Bu nedenle çocuklarda temel yaşam desteğine '2 kurtarıcı solunum' verilerek başlanır; ardından 30 kalp masajı ve 2 suni solunum döngüsü ile devam edilir (yalnız olan ilk yardımcı 5 tur / 2 dakikadan sonra 112'yi arar). Doğru cevap A seçeneğidir.

Şok; dolaşım sisteminin yetersizliği sonucu dokulara yeterli kan gitmemesi durumudur. Belirtileri: - Kan basıncında (tansiyonda) belirgin düşme, - Hızlı ve zayıf (filiform) nabız, - Cildin soluk, soğuk ve nemli (terli) olması, - Dudak ve parmak uçlarında morarma (siyanoz), - Baş dönmesi, huzursuzluk ve susuzluk hissidir. 'Yavaş, güçlü ve dolgun nabız' ile cildin kuru ve sıcak olması şok belirtisi değil; aksine kafa içi basınç artışı veya ateşli tabloların belirtisidir. Bu nedenle D seçeneği şok belirtisi değildir. Doğru cevap D seçeneğidir.