KPSS KPSS ÖABT Sözcükte Anlam ve Söz Öbekleri Testi #2

'Tatlı' sözcüğü A seçeneğinde tat duyusuyla ilgili gerçek anlamda, B seçeneğinde yine tat anlamında, C seçeneğinde yiyecek anlamında gerçek/terimsi, E seçeneğinde fiziksel tat olarak kullanılmıştır. D seçeneğindeki 'tatlı dili' ifadesinde ise samimi, hoş ve etkileyici konuşma anlamı katarak mecazlaşmıştır. Sonuç: D şıkkı.

İnsandan doğaya aktarma, insana ait özelliklerin doğadaki varlıklara verilmesiyle oluşur (kişileştirme). B seçeneğindeki 'Hırçın dalgalar kayalara çarparak köpürüyordu' cümlesinde insana ait olan 'hırçınlık' özelliği dalgalara yüklenerek insandan doğaya aktarma (kişileştirme) yapılmıştır. Sonuç: B şıkkı.

'Perde' sözcüğü tiyatroda sahne bölümleri veya müzikte/sanatta terim olarak kullanılır. A, B, C ve E seçeneklerinde sanat/tiyatro/müzik terimi olarak kullanılmıştır. D seçeneğindeki 'pencereye yeni perdeler astı' cümlesinde ise ev eşyası anlamında gerçek anlamıyla kullanılmıştır, terim değildir. Sonuç: D şıkkı.

Cümlelerdeki deyimlerin anlamları kontrol edildiğinde, A, B, C ve E seçeneklerindeki deyimler cümlelerin taşıdığı anlamla örtüşmektedir. Ancak D seçeneğinde yer alan 'burnundan kıl aldırmamak' deyimi, hiç kimseye taviz vermemek, kimseden eleştiri kabul etmemek, gururlu olmak anlamındadır; fakat cümledeki 'her söyleneni sessizce kabul edip boyun eğmek' anlamıyla tamamen çelişmektedir. Sonuç: D şıkkı.

Soyutlama, somut bir kelimenin soyut bir anlamda kullanılmasıdır. A seçeneğindeki 'Bu ağır sorumluluğun altından kalkabileceğini sanmıyorum' cümlesinde normalde somut olan 'ağır' kelimesi soyut bir kavram olan sorumluluk için kullanılarak soyutlanmıştır. Sonuç: A şıkkı.

Ad aktarması, benzetme amacı gütmeden bir sözcüğün başka bir sözcük yerine kullanılmasıdır. C seçeneğindeki 'Sabah soluğu bizim evde alarak tüm yaşananları tek tek anlattı' cümlesinde 'soluk' sözcüğü insan (kişi) yerine kullanılarak mecaz-ı mürsel yapılmıştır. Sonuç: C şıkkı.

İkilemelerın kuruluşu incelendiğinde; A) yalan yanlış (yakın anlamlı), B) eciş bücüş (biri anlamlı biri anlamsız), C) aşağı yukarı (yakın anlamlı), D) sessiz sedasız (yakın anlamlı), E) eğri büğrü (biri anlamlı biri anlamsız) gibi kurulmuştur. Ancak seçeneklerin yapısına detaylı bakıldığında: A) yalan yanlış (yakın anlamlı), C) aşağı yukarı (yakın anlamlı), D) sessiz sedasız (yakın anlamlı). E seçeneğinde 'eğri büğrü' biri anlamlı diğeri anlamsız kelimeden oluşmuştur. Soru kökündeki çeşitliliğe göre incelendiğinde ikileme türleri zıt, yakın veya anlamsız-anlamlı şeklindedir. Seçenekleri tekrar gözden geçirelim: A) yalan yanlış (yakın), B) acı tatlı (zıt anlamlı), C) aşağı yukarı (yakın anlamlı), D) ses seda / sessiz sedasız (yakın anlamlı), E) eğri büğrü (biri anlamlı biri anlamsız). B seçeneğinde zıt anlamlı sözcüklerle kurulmuştur. Sonuç: B şıkkı.

Duyular arası aktarım, bir duyu organına ait ifadenin başka bir duyu için kullanılmasıdır. D seçeneğindeki 'Keskin koku' ifadesinde tatma/dokunma duyusuna ait 'keskin' sözcüğü koku (alma) duyusu için kullanılarak duyular arası aktarım yapılmıştır. Sonuç: D şıkkı.

Dolaylama, tek kelimeyle söylenebilecek bir varlığın birden çok kelimeyle anlatılmasıdır. A seçeneğinde 'meşin yuvarlak' (futbol topu), B seçeneğinde 'beyaz perde' (sinema), C seçeneğinde 'filika' yerine başka bir şey değil ama C'de başka bir dolaylama var mı bakalım: C seçeneğinde 'bacasız sanayi' (turizm), D seçeneğinde 'yedinci sanat' (sinema) dolaylamadır. E seçeneğinde ise dolaylama yoktur, doğrudan özel isim veya normal terim kullanılmıştır (veya normal kelimeler). E seçeneğinde dolaylama bulunmamaktadır. Sonuç: E şıkkı.

Yansıma sözcükler doğadaki seslerin taklididir (şarıl şarıl, gıcırdamak, hışırtı vb.). A seçeneğinde 'fısıldaşıyor', B seçeneğinde 'gıcırdıyordu', C seçeneğinde 'hışırtısı', D seçeneğinde 'şırıl şırıl' yansımadır. E seçeneğindeki 'parıl parıl' kelimesi ise ses taklidi değil ışık yansıması (görsel) olduğu için yansıma kabul edilmez. Sonuç: E şıkkı.

Somutlama, soyut bir kavramın benzetme yoluyla somutlaştırılmasıdır. C seçeneğindeki 'İçindeki derin öfkeyi bir kenara bırakıp arkadaşına sarıldı' cümlesinde soyut olan 'öfke' kavramı elle tutulur bir nesne gibi 'bir kenara bırakma' eylemiyle somutlaştırılmıştır. Sonuç: C şıkkı.

A) ihtiyar - yaşlı (eş), B) mecbur - zorunlu (eş), C) misafir - konuk (eş), D) yoksul - fakir (eş). E seçeneğinde ise 'güçlü' ve 'zorlu' sözcükleri verilmiştir; 'güçlü' kuvvetli/muktedir demektir, 'zorlu' ise çetin, zahmetli demektir. Eş anlamlı değillerdir. Sonuç: E şıkkı.

Örtülü anlam, cümlede açıkça söylenmediği halde cümlenin akışından veya ek/sözcüklerden çıkarılan ikincil yargılardır. C seçeneğindeki 'Bu yılki sergiye sanatçı yine katılmadı' cümlesinde 'yine' sözcüğü, sanatçının daha önceki sergilere de katılmadığı anlamını (örtülü anlamı) vermektedir. Sonuç: C şıkkı.

Genelden özele sıralamada en kapsamlı kavramdan en dar kavrama doğru bir gidiş olmalıdır. B seçeneğindeki 'Varlıklar canlılar, hayvanlar ve memeliler içinde kedi olarak sınıflandırılabilir' benzeri bir mantıkla, genel kavramdan özele doğru inen yapı incelendiğinde; 'Sanat, edebiyat ve şiir' sıralaması genelden özele bir kullanımdır (Sanat en genel, edebiyat daha dar, şiir en özel). Bu durum B seçeneğinde verilmiştir. Sonuç: B şıkkı.

Parça-bütün ilişkisinde parça söylenip bütün kastedilir veya tam tersi olur. E seçeneğinde geçen 'Bir omuz başıverdi gurbet elde' veya benzeri bir parça bütün ilişkisi arandığında; şiirlerde 'göz', 'baş', 'ateş' gibi kullanımlar görülür. B seçeneğindeki 'Evin t bacası tütmeyince içimiz sızlardı' veya C seçeneğindeki 'Toprak uyanınca bu köyde' örneklerine bakıldığında; 'Baca' sözcüğü ev (bütün) yerine kullanılarak parça-bütün ilişkisi kurulmuştur. Sonuç: B şıkkı.

'Çıkmak' sözcüğü A seçeneğinde yukarı yönelmek, B seçeneğinde ayrılmak, D seçeneğinde masraf olmak anlamındadır. C seçeneğindeki 'Yazarın yeni romanı önümüzdeki ay edebiyat dergisinde çıkacak' cümlesinde 'çıkmak' sözcüğü yayımlanmak, basılıp piyasaya çıkmak anlamında kullanılmıştır. Sonuç: C şıkkı.

A, B, D ve E seçeneklerindeki atasözleri tasarruflu olmak, azı saklamak, geleceğe yatırım yapmak ve tedbirli olmakla ilgilidir ('Aksesuar/sakla samanı gelir zamanı', 'Akçakara gün içindir', 'Damlaya damlaya göl olur', 'Akıllı köprü arayıncaya dek deli suyu geçer' vb. yerine tasarruf atasözleri). C seçeneğindeki 'Dost ile ye, iç, alışveriş etme' ise arkadaşlık ilişkileriyle ticaretin birbirine karıştırılmaması gerektiğini öğütler; dolayısıyla tasarruf/tedbir bağlamından farklıdır. Sonuç: C şıkkı.

A seçeneğinde 'ileri - geri', B seçeneğinde 'büyük - küçük', C seçeneğinde 'eski - yeni', D seçeneğinde 'uzak - yakın' zıt anlamlı sözcüklerdir. E seçeneğinde ise zıt anlamlı kelimeler bir arada kullanılmamıştır. Sonuç: E şıkkı.

'Kök' sözcüğü A seçeneğinde bitki kökü (gerçek), B seçeneğinde diş kökü (gerçek), C seçeneğinde sözcük kökü (dilbilgisi terimi), D seçeneğinde matematik kökü (terim) olarak gerçek/terim anlamdadır. E seçeneğindeki 'problemin kökünü kurutmak' ifadesinde ise meseleyi tamamen ortadan kaldırmak anlamında mecazlaşmıştır. Sonuç: E şıkkı.

'Bağrına taş basmak' deyimi üzüntüye, acıya katlanmak, sabretmek demektir. A, B, C ve D seçeneklerinde bu anlamda deyim olarak kullanılmıştır. E seçeneğindeki 'İnşaatçılar duvarı örmek için taş basıyordu' cümlesinde ise gerçek anlamda taş yerleştirme/inşaat işi olarak kullanılmıştır, deyim değildir. Sonuç: E şıkkı.