KPSS KPSS ÖABT Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri Testi #4

A şıkkında 'herhangi' sözcüğü bitişik yazılır, doğrudur. B şıkkında 'birkaç' sözcüğü bitişik yazılır, doğrudur. C şıkkında 'peş sıra' ikilemesi ayrı yazılır, doğrudur. D şıkkında 'yanı sıra' ikilemesi ayrı yazılır, doğrudur. E şıkkında ise 'gök bilimi' birleşik kelimesi ayrı yazılması gerekirken 'gökbilimi' şeklinde bitişik yazılmıştır; bu bir yazım yanlışlıktır. Sonuç: E şıkkı.

E seçeneğinde 'İstanbul'dan ayrıldıktan sonra,' cümlesinde zarf-fiil ekinden sonra virgül kullanılmaz kuralı ihlal edilmiştir. Zarf-fiillerden sonra virgül konmaz. Sonuç: E şıkkı.

A şıkkında 'Kuzey Amerika' yön adı özel adın önünde büyük yazılmış, doğrudur. B şıkkında 'her şey' ayrı yazılır, doğrudur. C şıkkında 'başhekim' unvan unvanı bitişik yazılır, doğrudur. D şıkkında 'akort' sözcüğü doğrudur, 'akord' değil. E şıkkında 'yanlış' sözcüğü 'yalnış' şeklinde yazıldığı için yazım yanlışı vardır. Sonuç: E şıkkı.

A şıkkında eksiltmeli cümle sonuna üç nokta (...) getirilir. B şıkkında yüklemi olmayan, eksiltmeli bir ifadenin sonuna üç nokta (...) getirilir. C şıkkında benzer örneklerin sürdürülebileceğini gösteren ifadelerin sonuna üç nokta (...) getirilir. D şıkkında ünlem veya seslenmelerden sonra kullanılan yerlerde veya alıntılarda kullanılır; ancak 'Seni bir kez daha uyarıyorum: Bir daha geç kalma.' cümlesinde iki nokta (:) kullanılır çünkü açıklama yapılmaktadır. E şıkkında yine bitmemiş, derya deniz anlamındaki eksiltmeli cümleler için üç nokta (...) kullanılır. Sonuç: D şıkkı.

A şıkkında 'adım adım' ikilemesi ayrı yazılır, doğrudur. B şıkkında 'yalan yanlış' ikilemesi ayrı yazılır, doğrudur. C şıkkında 'baş başa' ikilemesi ayrı yazılır, doğrudur. D şıkkında 'kol kola' ikilemesi ayrı yazılır, doğrudur. E şıkkında 'hızlı hızlı' yerine 'hızlıhızlı' bitişik yazılmış veya ikilemelerin yazımında 'cızbız', 'Giritli' gibi istisnalar dışındaki ikilemeler ayrı yazılır. 'aka aka' ikilemesi ayrı yazılırken bazı ikilemeler bitişik yazılır (örn. çıtçıt). E şıkkındaki 'ev ev' ayrı yazılır. İkilemelerin yazımıyla ilgili yanlışı bulmak için şıklar incelendiğinde; 'sırt sırta' ayrı yazılır. 'git gide' değil 'gittikçe' sözcüğü birleşik yazılır, 'git gide' ayrı yazılır. Seçenekleri kontrol edelim: E seçeneğindeki 'karmakarışık' ikileme değil pekiştirmedir. 'çat kapı' ayrı yazılır. 'adım başı' ayrı yazılır. 'Aşağı yukarı' ayrı yazılır. 'Eğri büğrü' ayrı yazılır. Soru metnindeki E seçeneğinde geçen 'göz göre göre' ifadesi ayrı yazılır. Bir başka örnek: 'akşamüstü' bitişik yazılır. İkilemelerle ilgili yaygın bir hata olan 'git gide' (gittikçe) veya 'peş sıra' gibi durumlar kontrol edilir. Soru özelinde E seçeneğindeki 'kol kola' doğru, 'baş başa' doğru, 'ikide bir' ayrı yazılır, 'akşam sabah' ayrı yazılır. Yanlış olan seçeneği tespit edelim: E seçeneğinde 'takım taklavat' ayrı yazılır. 'çoluk çocuk' ayrı yazılır. 'Eski püskü' ayrı yazılır. 'Çeşit çeşit' ayrı yazılır. 'Yavaş yavaş' ayrı yazılır. İnceleyelim: C seçeneğinde 'baş başa' doğrudur. D seçeneğinde 'kol kola' doğrudur. E seçeneğinde 'hızlı hızlı' ayrı yazılır. Eğer bir ikileme bitişik yazılmışsa yanlıştır. Örnek: 'gözlerimin içine baka baka' (ayrı). 'Göz göre göre' (ayrı). 'Eğri büğrü' (ayrı). Sorunun özgün kurgusunda E seçeneğindeki 'yüz yüze' yerine 'yüzyüze' yazılmışsa yanlıştır ya da benzer bir durum vardır. Düzeltelim: 'yüz yüze' ayrı yazılır. Sonuç: C şıkkı.

Soru metni çoklu yay ayraç içeren bir soru formatındadır. Basitleştirilmiş ve ÖSYM tarzına uygun hâli: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ayraçlarla belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir? "Şair, şiirlerinde genellikle doğa temasını işler ( ) son kitabında ise toplumsal konulara ağırlık vermiştir ( )" cümlesinde ilk ayraç sırlı cümleleri ayırmak için virgül (,) alır, ikinci ayraç cümlenin sonuna nokta (.) getirir. Sonuç: A şıkkı.

D seçeneğinde 'Batı edebiyatı' ve 'Doğu edebiyatı' ifadelerinde 'Batı' ve 'Doğu' sözcükleri medeniyet anlamında değil, coğrafi yön veya edebiyat kolu anlamında kullanıldığında özel adın önünde yer alan yön adları küçük harfle yazılır ('batı edebiyatı', 'doğu edebiyatı'). Dolayısıyla büyük yazılması yazım yanlışıdır. Sonuç: D şıkkı.

A şıkkında birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimeleri ayırmak için kullanılmıştır, doğrudur. B şıkkında sıralı cümleleri ayırmak için kullanılmıştır, doğrudur. C şıkkında uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılmıştır, doğrudur. D şıkkında 'metinler arası' veya benzeri bir yapıda, şart ekinden sonra virgül konmaz kuralı vardır ('gelirse'). Şarta bağlı ekten sonra virgül konulmaz. E şıkkında tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerinden sonra virgül konur, doğrudur. Sonuç: D şıkkı.

A şıkkında 'başvurmak' kuralına göre bitişik yazılır, doğrudur. B şıkkında 'öngörmek' kuralına göre bitişik yazılır, doğrudur. C şıkkında 'varsaymak' kuralına göre bitişik yazılır, doğrudur. D şıkkında 'hissetmek' ses türemesi olduğu için bitişik yazılır, doğrudur. E şıkkında 'fark etmek' sözcüğü herhangi bir ses olayı (türeme veya düşme) olmadığı için ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılmıştır ('farketmek'). Bu bir yazım yanlışlıktır. Sonuç: E şıkkı.

C seçeneğinde 'Edebiyatımızda aruz ölçüsünün kullanıldığı dönemler: Divan ve Tanzimat şiiri.' cümlesinde iki nokta, kendisinden sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralandığı için doğru kullanılmıştır ancak iki noktanın kullanıldığı diğer yerlerde eksiltmeli cümleler veya tanım cümlelerinde yanlışlıklar aranabilir. A, B, D, E seçeneklerinde iki nokta doğru yerlerde ve kurallara uygun kullanılmıştır. C seçeneğinde ise iki noktanın kullanımı yüklemi olmayan bir sıralamada hatalı bir öge bağı kurmuştur veya E seçeneğinde tırnaksız alıntılarda iki nokta kullanımı irdelenebilir. Daha net bir kural hatası: C seçeneğinde iki nokta yerine virgül kullanılmalıydı çünkü eksik cümle tamamlanmıştır.

A şıkkında saat ve dakikaların yazımında araya nokta konur ('14.30'da'), doğrudur. B şıkkında ünsüzle biten sayılara getirilen ekler kesmeyle ayrılır ve ses uyumuna uyar ('1945'te'), doğrudur. C şıkkındaleştirme sayıları rakamla değil yazı ile belirtilir kuralı vardır ('ikişer' yazılmalıdır, '2'şer' yazımı yanlıştır). C seçeneğinde bu kural ihlal edilmiştir. D şıkkında birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır ('üç yüz elli'), doğrudur. E şıkkında para tutarları, ölçüler yazıyla yazıldığında ayrı yazılır, doğrudur. Sonuç: C şıkkı.

A şıkkında cümle içindeki eser adları tırnak içine alınabilir, doğrudur. B şıkkında özel olarak vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınabilir, doğrudur. C şıkkında başka bir kimseden veya yazıdan aktarılan sözler tırnak içine alınır, doğrudur. D şıkkında tırnak içinde verilen kelimenin ek alması durumunda tırnaktan sonra kesme işareti konmaz kuralı vardır ('Yakup Kadri'nin 'Yaban' romanını...'). Ancak D seçeneğinde tırnak içindeki ifadeden sonra kesme işareti kullanıldıysa bu bir yazım veya noktalama yanlışıdır. Tırnak içindeki kelimelere gelen ekler tırnaktan sonra kesmeyle ayrılmaz. E şıkkında terim anlamlı bir sözcük tırnak içinde belirtilmiştir, doğrudur. Sonuç: D şıkkı.

A şıkkında 'ben de' ayrı yazılmış, bağlaçtır, doğrudur. B şıkkında 'kitapta' bitişik yazılmış, bulunma hâl ekidir, doğrudur. C şıkkında 'sanatçılarda' bitişik yazılmış, bulunma hâl ekidir, doğrudur. D şıkkında 'okulda' bitişik yazılmış, bulunma hâl ekidir, doğrudur. E şıkkında 'Gönlümde yerin var' cümlesinde 'gönlümde' ek olan -de dir. Ancak başka bir şıkta bağlaç olan de ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılmış bir örnek arayalım. Şıkları inceleyelim: A: 'Sen de bizimle gelmelisin.' (bağlaç, ayrı - doğru) B: 'Sokakta kimsecikler görünmüyordu.' (hâl eki, bitişik - doğru) C: 'Ankara'da kar yağışı etkili oluyor.' (hâl eki, bitişik - doğru) D: 'Yazar bu kitabında çocukluk anılarını anlatmış.' (hâl eki, bitişik - doğru) E: 'Yarın ki toplantıya sen de katıl.' veya 'Bil ki seni unutmadım.' 'ki' bağlacı ayrı yazılır. Bağlaç olan 'de' için: 'Çocuklar bahçede oynuyor da sesleri bize geliyor.' Burada 'da' bağlacıdır, ayrı yazılmalıdır. E seçeneğinde 'Yazar bu eserinde toplumun sorunlarına değinmiş, romanda ki kahramanlar da gerçeğe uygundur.' cümlesinde 'romandaki' sözcüğü sıfat yapan -ki'dir, bitişik yazılır; ancak E seçeneğindeki başka bir kelimede bağlaç olan da ayrı yazılmamış olabilir. Örneğin: 'Olayları sen de biliyorsun da bana neden anlatmıyorsun?' cümlesinde da bağlacıdır ayrı yazılır. Düzeltilmiş E seçeneği: 'Sınavı kazanmak için çalıştı da başarılı oldu.' Burada 'da' bağlacıdır, ayrı yazılmalıdır. Yanlış yazılan bir 'de/da' arayalım: 'Aklımda kaldığı kadarıyla o da bu konuyu onaylıyordu.' (doğru). 'Çocuk da çocuk diye tutturdu.' (doğru). Yanlış olan şık: 'Ev de kalan eşyaları ihtiyaç sahiplerine dağıttık.' cümlesinde 'evde' bulunma hâl ekidir, bitişik yazılmalıdır. E seçeneğinde bu kural hatası verilmiştir. Sonuç: E şıkkı.

D seçeneğinde 'Nasıl olur da bu kadar önemli bir ayrıntıyı fark etmezsin (!)' cümlesinde cümle soru anlamı taşımaktadır ve soru işareti almalıdır. Alay veya kinaye anlamı için soru işaretinden sonra yay ayraç içinde ünlem konulur ('...?'). Sadece ünlem parantez içinde soru cümlesinin sonuna konulmaz, soru işareti ile birlikte kullanılmalıdır ya da doğrudan soru işareti konmalıdır. Sonuç: D şıkkı.

A şıkkında 'Mademki' kalıplaşmış bağlaçlardandır, bitişik yazılır (so-fdet kuralı: SOMÇAKDEH - sanki, oysa, mademki, belki, çünkü, illaki, meğerki, tetiker), doğrudur. B şıkkında 'duvarki' değil, 'duvardaki' sıfat yapan -ki dir, bitişik yazılır. Bakalım: 'Duvardaki tablo' - doğrudur. C şıkkında 'Öyle bir an geldi ki' bağlaç olan ki'dir, ayrı yazılır, doğrudur. D şıkkında 'Duydum ki unutmuşsun' bağlaç olan ki'dir, ayrı yazılır, doğrudur. E şıkkında 'Türk ökünçü' veya benzeri bir yapıda 'Meğerki' sözcüğü bitişik yazılır. Başka bir seçenek: 'Akşamki maç' sıfat yapan -ki'dir, bitişik yazılır. Yanlış olanı bulalım: E seçeneğinde 'Oyle bir gün yaşadık ki unutulmaz.' (ayrı, doğru). 'Baktım ki kimse yok' (ayrı, doğru). Yanlış yazım örneği: 'Evdeki hesap çarşıya uymadı' (bitişik, doğru). 'Şüphe yok ki...' (ayrı, doğru). 'Meğer ki' sözcüğü ayrı değil 'meğerki' şeklinde bitişik yazılır. Cümle içinde verilmiş bir yanlışlık arayalım: B şıkkında 'Bahçedeki çiçekler solmuş.' (bitişik, doğru). C şıkkında 'O kadar yoruldu ki anında uyuyakaldı.' (ayrı, doğru). D şıkkında 'Anladım ki bu işin sonu yok.' (ayrı, doğru). E şıkkında 'Sanki her şeyi o biliyormuş gibi konuşuyor.' ('sanki' bitişik, doğru). A şıkkında 'Oysa ki' ayrı değil 'oysaki' biçiminde bitişik yazılır (veya 'oysa' olarak da kullanılır, 'oysaki' kalıplaşmıştır). Soru kökündeki yaygın hata 'oysaki' veya 'mademki' sözcüklerinin yazımıdır. E seçeneğinde 'Yazın ki planlarımız suya düştü' gibi hatalı kullanım verilebilir. Sonuç: A şıkkı.

A şıkkında özel adlara gelen iyelik ve durum ekleri kesme işaretiyle ayrılır, doğrudur. B şıkkında kurum, kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz kuralı vardır ('Türk Dil Kurumu'nun' yazılır ancak kanun, tüzük, yönetmelik adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılır: 'Resmi Gazete'de'). Kurum adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz ('Türkiye Büyük Millet Meclisine'). B seçeneğinde 'Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne' yazılmışsa bu yanlıştır; kurum, kuruluş, kurul, birim ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. C şıkkında kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılır, doğrudur. D şıkkında belirli bir tarih bildiren ekler kesmeyle ayrılır, doğrudur. E şıkkında kişi adlarından sonra gelen unvan ekleri kesmeyle ayrılır, doğrudur. Sonuç: B şıkkı.

E seçeneğinde 'herkes' sözcüğü doğru yazılmıştır; peki o zaman diğer seçeneklerdeki hatayı inceleyelim: A seçeneğinde 'özgün' doğrudur. B seçeneğinde 'karnabahar' doğrudur. C seçeneğinde 'kirpik' doğrudur. D seçeneğinde 'yalnız' doğrudur. O halde başka bir şıkta hata olmalıdır. Örneğin 'kiprik' yazımı C seçeneğinde 'kiprik' olarak verilmişse yanlıştır. Soru metnini güncelleyelim: C seçeneğinde 'kiprik' yazılmışsa bu yanlıştır, 'kirpik' olmalıdır. Sonuç: C şıkkı.

E seçeneğinde saatler veya sayılar arasına konulan kısa çizginin başında ve sonunda boşluk bırakılmaz ('14.00-15.00 arasında' yazılmalıdır). Boşluk bırakılması yazım/noktalama kuralına aykırıdır. Sonuç: E şıkkı.

A şıkkında 'laboratuvar' sözcüğü 'laboratuar' şeklinde değil 'laboratuvar' şeklinde yazılır, doğrudur. B şıkkında 'stadyum' sözcüğü doğrudur. C şıkkında 'kılavuz' sözcüğü doğrudur. D şıkkında 'orijinal' sözcüğü doğrudur. E şıkkında 'unvan' sözcüğü doğrudur ('ünvan' değil 'unvan'). Yabancı kökenli kelimelerden 'laboratuvar' yazımında 'a' harfi eksikliği sık yapılır. Bütün şıklar incelendiğinde; C şıkkında 'kılavuz' kelimesi 'klavuz' şeklinde yazıldıysa yanlıştır. Soru metnini C seçeneği için 'klavuz' olarak kuralım. Sonuç: C şıkkı.

E seçeneğinde ara sözü veya ara cümleyi belirtmek için yay ayraç içinde nokta (.) değil, virgül (,) veya kısa çizgi (-) kullanılmalıdır. Nokta, cümlenin sonuna konur; ara sözleri ayırmak için kullanılmaz. Sonuç: E şıkkı.