KPSS KPSS Ön Lisans Cümlede Anlam Testi #1

Öz eleştiri; bir kişinin kendi davranışları, eserleri veya tutumları hakkında tarafsız ve eleştirel bir değerlendirme yaparak kendi hata ve eksikliklerini dile getirmesidir. Parçadaki cümleler incelendiğinde: - I. cümlede yazarın amacı belirtilmiştir. - II. cümlede karakter kurgulama yöntemi ve çabası ifade edilmiştir. - III. cümlede eserin başarılı bir yönü değerlendirilmiştir. - IV. cümlede anlatım tekniği ve tercih aktarılmıştır. - V. cümlede ise yazar 'olayların akışına kendimi fazlaca kaptırarak diyalogların doğallığını ve inandırıcılığını yer yer göz ardı etmişim' diyerek kendi eserindeki bir kusuru ve hatayı açıkça ifade etmiş, yani öz eleştiri yapmıştır. Sonuç: E şıkkıdır.

Cümlede verilen bilgileri dikkatle inceleyelim: 1. 'peri bacaları': Doğa olayları sonucu meydana gelmiş jeolojik oluşumlardır. 2. 'kaya oyma kiliseler': İnsan eliyle inşa edilmiş kültürel yapılardır. 3. Bu iki unsurun bir arada bulunduğu belirtilmiş ve alanın hem 'jeolojik' (doğal) hem de 'kültürel' (insan yapımı) niteliği vurgulanmıştır. Seçenekleri değerlendirelim: - A şıkkında Türkiye'de listeye giren 'ilk' kültür varlığı olduğu iddia edilmiş ancak metinde ilk olduğuna dair bir ifade yoktur. - B şıkkında dünyada kaya oyma kiliselerin bulunduğu 'tek' yer olduğu belirtilmiş; oysa metin 'ender alanlardan biri' demektedir. - C şıkkındaki 'Göreme Millî Parkı ve Kapadokya, hem doğal oluşumları hem de insan eliyle meydana getirilmiş yapıları bünyesinde barındırmaktadır' yargısı, peri bacaları (doğal) ve kaya oyma kiliselerin (insan yapımı) bir arada bulunmasından kesin olarak çıkarılır. - D şıkkında iki unsur arasında jeolojik veya kronolojik bir yaş kıyaslaması yapılmamıştır. - E şıkkında 1985'ten sonra başka alanın listeye alınmadığı iddia edilmiştir ki metinde böyle bir sınırlandırma yoktur. Sonuç: C şıkkıdır.

İki cümlenin birleştirilmesinde temel kural; her iki cümledeki temel yargıların, kavramların ve mantıksal bağlantının hiçbir ekleme, eksiltme veya anlam kayması olmaksızın aktarılmasıdır. Cümlelerin temel unsurları: - Grönland buzul örtüsünün tabanından antik tortular çıkarılmıştır. - Bu tortularda iki milyon yıllık çevresel DNA izleri tespit edilmiştir. - Bu tespit/keşif, bölgenin geçmişte sanılanın aksine zengin bir ekosisteme ve ılıman bir iklime sahip olduğunu ortaya koymuştur. A seçeneği tüm bu bilgileri eksiksiz ve birebir karşılamaktadır. Diğer seçeneklerdeki hatalar: - B şıkkında bilim insanlarının iki milyon yıl önce öyle bir iddiada bulunduğu söylenerek anlam saptırılmıştır. - C şıkkında tortuların bunu 'kanıtlamak amacıyla' çıkarıldığı öne sürülerek amaç-sonuç ilişkisi uydurulmuştur. - D şıkkında günümüzdeki buzul örtüsünün geçmişteki ekosistemden kaynaklandığı iddia edilmiş, anlam bozulmuştur. - E şıkkında yeni modeller geliştirildiği şeklinde metinde olmayan bir bilgi eklenmiştir. Sonuç: A şıkkıdır.

İçerik, yazarın eserinde 'neyi' anlattığıdır (konu, tema, karakterler). Üslup (biçem) ise yazarın konuyu 'nasıl' anlattığıdır (dil kullanımı, sözcük seçimi, cümle yapısı, anlatım biçimi). Cümleler incelendiğinde: - I. cümlede yalnızlık konusunun işlendiği belirtilmiştir (İçerik). - II. cümlede öykülerin toplumsal kesimlerin açmazlarını ele aldığı söylenmiştir (İçerik). - III. cümlede parçalanan aile bağlarının irdelendiği belirtilmiştir (İçerik). - IV. cümlede ise 'kısa ve devrik cümlelerin hâkim olduğu, yöresel söyleyişlerle zenginleştirilmiş kıvrak bir dil kullanıyor' denilerek yazarın dili ve cümle yapısını nasıl kullandığı açıklanmıştır (Üslup/Biçem). - V. cümlede eserin okur üzerindeki etkisi ve tematik çeşitliliği ifade edilmiştir. Sonuç: D şıkkıdır.

'Suya sabuna dokunmamak' deyimi Türkçede; sakıncalı, tartışmalı, riskli durumlardan uzak durmak, kimseyi kızdırmayacak veya rahatsız etmeyecek şekilde davranmak, tehlikeli konulara karışmamak anlamında kullanılır. Cümlede 'aksayan yönleri cesurca dile getirmek' ifadesinin karşıtı olarak kullanılmıştır. Yani eleştirmenin kimseyi ürkütmeyecek, tartışma doğurmayacak, risksiz övgülerle yetinmemesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu anlam B seçeneğinde 'Sakıncalı veya tartışmalı konulara girmekten, birilerini rahatsız etmekten özenle kaçınmak' şeklinde eksiksiz verilmiştir. Sonuç: B şıkkıdır.

Bir yargının gerekçesiyle verilmesi demek, cümlede bir neden-sonuç bağıntısının bulunması; eylemin veya durumun 'hangi sebepten ötürü' gerçekleştiğinin belirtilmesidir. Seçenekleri inceleyelim: - A şıkkında 'başarılı olmak isteyen bireyler... pekiştirmelidir' ifadesinde bir öneri ve koşul anlamı vardır. - B şıkkında 'hatıralarını yeniden canlandırmak amacıyla' ifadesi eylemin hedefini yani amacını bildirir (Amaç-Sonuç). - C şıkkında 'açık tutulması durumunda... artacaktır' ifadesinde bir şart (koşul) öne sürülmüştür (Koşul-Sonuç). - D şıkkında 'mücadele edebilmek adına' ifadesiyle eylemin amacı bildirilmiştir (Amaç-Sonuç). - E şıkkında ise tarihî yapıların estetik kimliğini kaybetmesi bir sonuçtur; bu sonucun gerekçesi/nedeni ise 'restorasyon süreçlerinde özgün mimari malzemeler kullanılmaması'dır (-dığı için eki gerekçe bildirmiştir). Sonuç: E şıkkıdır.

Hayıflanma; kişinin geçmişte yapmadığı bir davranıştan, kaçırdığı bir fırsattan veya elindeyken kıymetini bilmediği bir durumdan ötürü kendi kendine üzülmesi, eseflenmesidir. Seçenekleri inceleyelim: - A seçeneğinde kişi, gençlik yıllarında eline geçen burs ve yurt dışı araştırma fırsatını değerlendiremediğini belirterek kendi kaçırdığı fırsattan ötürü üzüntü duymaktadır ('değerlendirmemişim'). Bu durum açık bir hayıflanmadır. - B seçeneğinde yapılan davranış doğrudan karşısındaki kişiye iletilmiş ve kırgınlık dile getirilmiştir (Sitem). - C seçeneğinde toplumdaki genel bir olumsuzluktan üçüncü şahıslara şikâyet edilmektedir (Yakınma). - D seçeneğinde yapılması zorunlu bir iş dile getirilmiştir (Gereklilik). - E seçeneğinde önceden tahmin edilen bir durum teyit edilmiştir (Kanıksama / ön görü). Sonuç: A şıkkıdır.

Öncüldeki temel ifadeler: - Noh tiyatrosu 14. yüzyıldan bu yana süregelmektedir. - Maskelerin sembolik anlatımı ve sahne düzeni 'değişmeyen ritüelik' bir yapıya sahiptir. - Günümüzde de varlığını bu özellikleriyle sürdürmektedir. Seçenekleri inceleyelim: - A şıkkında metin ve diyalogların hiç güncellenmediği söylenmiştir; metinde yalnızca maskeler ve sahne düzeninin korunduğu belirtilmiştir, diyaloglara dair bu derece mutlak bir iddia yoktur. - B şıkkında maske kullanımının 'yalnızca' Noh türüne ait olduğu söylenmiştir; metinde böyle bir ayrıcalık veya kısıtlama belirtilmemiştir. - C şıkkında günümüze ulaşabilen 'tek' gösteri sanatı olduğu öne sürülmüştür; metinde 'en eski türlerinden biri' denmiş, tek olduğu söylenmemiştir. - D şıkkında 'Günümüzde sergilenen Noh tiyatrosu gösterilerinde, yüzyıllar öncesine dayanan belirli sahne ve icra gelenekleri korunmaktadır' denmiştir. 14. yüzyıldan bu yana değişmeyen ritüelik sahne düzeni ve maske geleneği tam olarak bunu ifade eder. - E şıkkında maskelerin rol yeteneğinden daha önemli olduğu iddia edilmiş; metinde böyle bir kıyaslama yapılmamıştır. Sonuç: D şıkkıdır.

Öncül cümlenin ana fikrini çözümleyelim: - 'kaynak dildeki metne kelimesi kelimesine bağlı kalmaya çabaladığı ölçüde' = asıl metne harfi harfine / sözcüğü sözcüğüne sadık kalma tutumu. - 'metnin ruhunu yitirme ve hedef dilde yapay bir söyleyişe saplanma tehlikesi' = eserin özüne zarar verilmesi ve aktarılan dildeki doğallığın kaybolması. Seçenekleri inceleyelim: - A şıkkında kaynak metnin tüm sınırlarının aşılması ve çevirmenin özgün dilini yansıtması savunulmuştur ki bu öncülden farklı bir aşırılıktır. - B şıkkında 'Çeviride asıl metne harfi harfine sadık kalma ısrarı, aktarılan dildeki anlatımın doğallığına ve yapıtın özüne zarar verir' ifadesi yer almaktadır. Bu yargı, öncüldeki düşünceyle anlamca birebir örtüşmektedir. - C şıkkında bire bir çevirinin tek güvenilir yol olduğu iddia edilmiştir; öncül bunun tam tersini savunur. - D şıkkında dil bilgisi kurallarına tavizsiz uyumdan bahsedilmiştir. - E şıkkında çevirmenin duygularını metne dâhil etmesi eleştirilmiştir. Sonuç: B şıkkıdır.

Cümleleri ve seçeneklerdeki eşleştirmeleri inceleyelim: - A şıkkı: I. cümlede bilim kurgunun toplumsal açmazları sınama işlevine yönelik bir tespit (saptama) yapılmıştır. Söylenebilir. - B şıkkı: II. cümlede yazarların yöntemi ('kurmaca dünyalar tasarlayarak') ve bu yöntemin amacı ('zaaflarını görünür kılmak') açıklanmıştır. Söylenebilir. - C şıkkı: III. cümlede bir koşula ('Eğer... dikkate almazsa') bağlı olarak doğabilecek olumsuz bir sonuç ('benzer yıkımları yaşamak zorunda kalabilir') dile getirilmiştir. Söylenebilir. - D şıkkı: IV. cümlede '20. yüzyılın ortalarında yazılan distopyaların kurguladığı denetim mekanizmaları, günümüz dijital ağlarında birer birer somutlaşmıştır' denmektedir. Bu ifade nesnel bir tespittir (saptamadır); cümlede herhangi bir 'öznel beğeni' (hoşlanma, takdir etme) bildirilmemiştir. Dolayısıyla D şıkkındaki yargı söylenemez. - E şıkkı: V. cümlede 'Belki de...' sözüyle bir olasılık ve '...ileri gelmektedir' ifadesiyle bu etkinin gerekçesi belirtilmiştir. Söylenebilir. Sonuç: D şıkkıdır.

Öncüllerdeki bilgileri analiz edelim: - Cümle I: James Webb Uzay Teleskobu, evrenin en erken dönem galaksilerini benzeri görülmemiş kızılötesi netlikle görüntülemiştir. - Cümle II: Bu durum, ilk yıldız ve galaksilerin oluşumuna dair var olan astrofizik modellerinin yeniden değerlendirilmesi zorunluluğunu doğurmuştur. Seçenekleri değerlendirelim: - A şıkkı her iki cümlenin de anlamını eksiksiz, saptırmadan ve yeni bir yorum katmadan tam bir tutarlılıkla birleştirmiştir. - B şıkkında 'astrofizikçilerin mevcut modellerini güncellemek istediği' gibi öncüllerde bulunmayan bir niyet/amaç eklenmiştir. - C şıkkında kuramların 'bütünüyle hatalı' olduğu ve evrenin 'yeniden tanımlanması gerektiği' şeklinde aşırı ve metinde olmayan iddialar yer almaktadır. - D şıkkında 'günümüz galaksilerinin oluşum modellerini de baştan sona değiştirmiştir' denilerek öncüllerin kapsamı dışına çıkılmıştır. - E şıkkında teleskobun fırlatılma amacıyla ilgili metinde yer almayan bir yargı eklenmiştir. Sonuç: A şıkkıdır.

Sitem ile yakınma arasındaki temel ayrım muhataptır: - Sitemde kırgınlık, doğrudan o davranışı yapan kişinin yüzüne karşı, incitmeden dile getirilir. - Yakınmada ise duyulan rahatsızlık başkalarına şikâyet edilerek anlatılır. Seçenekleri inceleyelim: - A şıkkında gençlerin tutumu genele yönelik bir şikâyet şeklinde ifade edilmiştir (Yakınma). - B şıkkında 'bana tek bir kelime dahi danışmaman beni derinden incitti' denilerek davranışından ötürü kırgınlık duyulan kişiye doğrudan hitap edilmiştir. Bu tam bir sitem cümlesidir. - C şıkkında bir kişinin olumsuz huyu üçüncü şahıslara şikâyet edilmektedir (Yakınma). - D şıkkında belediyenin ilgisizliği dile getirilmiştir (Yakınma). - E şıkkında günümüz insanlarının yüzeysel tavrı eleştirilmektedir (Yakınma). Sonuç: B şıkkıdır.

Cümledeki düşünce zincirini takip edelim: 1. '...hazır reçeteler ve değişmez doğrular sunmak yerine...' ifadesi, eserin okura kesin ve hazır cevaplar vermemesi gerektiğini belirtir. 2. Cümlenin devamındaki gerekçede ise 'çünkü sanatın asıl gayesi zihni durağanlığa hapsetmek değil, onda yeni sorgulama alanları açmaktır' denilmektedir. 3. Dolayısıyla boşluğa gelecek ifade, zihni durağanlıktan kurtarıp sorgulamaya yönelten bir eylem olmalıdır. Seçenekleri incelediğimizde: - A şıkkındaki 'onu kendi içsel çelişkileriyle yüzleştirip aklında cevapsız sorular uyandırmayı hedefler' ifadesi, 'yeni sorgulama alanları açmak' amacıyla tam bir mantıksal ve anlamsal uyum içindedir. - B, C, D ve E seçenekleri cümlenin savunduğu sanat anlayışıyla çelişen ya da ilgisiz durumlardır. Sonuç: A şıkkıdır.

Kavramsal ayrım: - Azımsama: Sayılabilen, ölçülebilen niceliklerin (para, zaman, kişi sayısı, miktar) az ve yetersiz bulunmasıdır. - Küçümseme: Bir kimsenin veya eserin niteliğini yetersiz bulmak, önemsememek, alay etmek, hor görmektir. Seçenekleri inceleyelim: - A şıkkında iki satır şiir yazan birinin ustalığı alaya alınmış, niteliği yetersiz görülmüştür (Küçümseme). - B şıkkında mimari taslak nitelik olarak hor görülmüş, değer verilmemiştir (Küçümseme). - C şıkkında birkaç eseri satılan kişinin tavrı alaycı bir üslupla yerilmiştir (Küçümseme). - D şıkkında ise 'layık gördükleri ikramiye bu kadarcık mıydı?' denilerek verilen paranın miktarca (nicelik olarak) yetersiz bulunduğu belirtilmiştir. Bu durum açık bir azımsamadır. - E şıkkında bir kişinin yol göstericiliği nitelik yönünden hor görülmüştür (Küçümseme). Sonuç: D şıkkıdır.

Numaralanmış cümleleri ve seçenekleri inceleyelim: - A şıkkı: I. cümlede '%40 oranında yükselmiştir' ifadesiyle ölçülebilir, sayısal verilere dayanan somut bir saptama yapılmıştır. Doğrudur. - B şıkkı: II. cümlede saptanan bu veriden hareketle '...yetersiz kaldığını somut olarak göstermektedir' denilerek bir çıkarım yapılmıştır. Doğrudur. - C şıkkı: III. cümlede 'Şayet... zorunlu tutmazsa... artış gözlenecektir' ifadesiyle bir şarta bağlı olumsuz öngörü açıklanmıştır. Doğrudur. - D şıkkı: IV. cümlede halkın duyarsızlığı 'düşündürücüdür' denilerek bir yakınma tonuyla dile getirilmiştir. Doğrudur. - E şıkkı: V. cümlede çevre kirliliğinin ortadan kaldırılmasına yönelik uygulanabilir bir çözüm önerisi sunulmamıştır. Yalnızca kirliliğin sebeplerinden birinin (yüksek binaların hava sirkülasyonunu kesmesi) uzmanlar tarafından daha önce de belirtildiği aktarılmıştır. Dolayısıyla E şıkkındaki yargı söylenemez. Sonuç: E şıkkıdır.

Öncüldeki temel bilgiyi inceleyelim: Cümlede Küçük Prens'in 'her yaştan okurun ilgisini çekmeyi sürdürmektedir' ifadesi yer almaktadır. 'Her yaştan okur' ifadesi, bu eserin sadece çocuklara yönelik olmadığını, yetişkinlerin de ilgisini çektiğini kesin ve net olarak gösterir. Diğer seçenekleri eleyelim: - A şıkkında eserin dünyada 'en fazla dile çevrilen roman' olduğu söylenmiştir; oysa cümlede 500'den fazla dile çevrildiği belirtilmiş fakat 'en fazla' olduğu söylenmemiştir. - B şıkkında dönemin siyasal olaylarına karşı bir manifesto olduğu söylenmiş; cümlede buna dair hiçbir ifade yoktur. - C şıkkındaki 'Eserin okur kitlesi ve seslendiği yaş grubu yalnızca çocuklarla sınırlı değildir' yargısı 'her yaştan okurun ilgisini çekmeyi sürdürmektedir' ifadesinden kesin olarak çıkarılır. - D şıkkında yazarın diğer eserleriyle ilgili bir kıyaslama yapılmıştır; metinde yazarın diğer kitaplarından söz edilmemiştir. - E şıkkında 'gelmiş geçmiş en çok satan kitap unvanını aldığı' iddia edilmiş; satış rakamlarına dair bir bilgi verilmemiştir. Sonuç: C şıkkıdır.

Kanıksama, olumsuz bir duruma karşı gösterilen tepkinin zamanla yok olması, o durumun olağan kabul edilmeye başlanmasıdır (duyarsızlaşma/alışma). Seçenekleri inceleyelim: - A şıkkında her sabah yapılan keyifli bir eylem anlatılmıştır; bu olumlu bir alışkanlıktır, olumsuz bir duruma alışma (kanıksama) değildir. - B şıkkında 'Yıllardır maruz kaldığımız bu keyfî bürokratik engellere hepimiz öyle alıştık ki artık hiçbirimiz duruma şaşırmıyor, itiraz bile etmiyoruz' denilmektedir. Olumsuz bir duruma ('keyfî bürokratik engeller') artık tepki verilmediği ve şaşırılmadığı açıkça ifade edilmiştir. Bu durum kanıksamanın tam bir örneğidir. - C şıkkında yapılan hataların hoş karşılanamadığı belirtilmiş, yani durum kanıksanmamıştır. - D şıkkında kıyı tahribatına her defasında aynı öfkeyle tepki verildiği söylenmiştir; tepki devam ettiği için kanıksama söz konusu değildir. - E şıkkında kişinin sınavı kazanamayacağına yönelik peşin bir hüküm (ön yargı) vardır. Sonuç: B şıkkıdır.

Amaç-sonuç cümlelerinde bir eylemin hangi hedefi gerçekleştirmek maksadıyla yapıldığı bildirilir. Cümleye 'hangi amaçla?' sorusu yöneltildiğinde mantıklı bir cevap alınır veya '-mak amacıyla / gayesiyle' kalıbı cümleye uyarlanabilir. Seçenekleri değerlendirelim: - A şıkkında köylere yardım ulaştırılmasının sebebi 'köy yollarının ulaşıma kapanması'dır (Neden-Sonuç). - B şıkkında gübrelemenin ertelenme gerekçesi 'analiz sonuçlarının henüz ulaşmamış olması'dır (Neden-Sonuç). - C şıkkında 'tasarruf tedbirleri sıkı bir biçimde uygulanmaya başlandı' eyleminin hangi amaçla yapıldığı 'finansal darboğazdan kurtulabilmesi adına / amacıyla' ifadesiyle açıkça ortaya konmuştur (Amaç-Sonuç). - D şıkkında iyileşme durumu 'egzersiz yapıp beslenmesine özen göstermesi' şartına bağlanmıştır (Koşul-Sonuç). - E şıkkında sürenin daralmasıyla motivasyonun artması arasındaki zamana dayalı gelişim aktarılmıştır. Sonuç: C şıkkıdır.