KPSS KPSS Ön Lisans Dil Bilgisi (Sözcük Türleri & Ögeler) Testi #1

Cümlenin yüklemi 'oluşturmuştu' sözcüğüdür. Kim oluşturmuştu? 'Genç yazar' (Özne). Ne zaman oluşturmuştu? 'ilk romanını yazarken' (Zarf Tümleci). Ne oluşturmuştu? 'kendi hayatından derin izler taşıyan bir kurgu' (Belirtisiz Nesne). Buna göre öge dizilişi: Özne - Zarf Tümleci - Belirtisiz Nesne - Yüklem şeklindedir. Sonuç: C şıkkı.

'O' sözcüğü bir ismin yerini (insan dışı bir varlık) tutarsa işaret zamiri, bir ismin önüne gelip onu belirtirse işaret sıfatı, bir insanın yerini tutarsa kişi zamiri olur. A'da 'O günlerde' (İşaret sıfatı), C'de 'O arabayı' (İşaret sıfatı), D'de 'O benim' (Cansız bir varlığın, kalemin yerini tuttuğu için işaret zamiri), E'de 'O köyün' (İşaret sıfatı). B seçeneğinde ise 'o uyurken' ifadesindeki 'o' sözcüğü bir insanın (çocuğun vb.) yerini tuttuğu için kişi zamiridir. Sonuç: B şıkkı.

Cümleler ögelerine ayrıldığında: A şıkkında 'Zarf Tümleci (ne ile) - Yüklem - Özne', B şıkkında 'Özne - Belirtili Nesne - Yüklem', D şıkkında 'Zarf Tümleci - Özne - Yüklem', E şıkkında 'Özne - Dolaylı Tümleç - Yüklem' kullanılmıştır. C şıkkında ise 'dedemin en sevdiği dinlenme yeriydi' tamamı bir isim tamlaması (yüklem) grubudur. Olan ne? 'Yaşlı çınarın altındaki eski bank' (özne). Cümle sadece özne ve yüklemden oluşmuştur. Sonuç: C şıkkı.

Fiil veya fiilimsilere sorulan 'Nasıl?' sorusunun cevabı durum zarfını verir. A'da 'Yarın akşam' (Zaman zarfı), B'de 'salonda' (Dolaylı Tümleç), 'biraz' (Miktar zarfı), C'de 'İçeri girer girmez' (Zaman zarfı), D'de 'Sınavdan yüksek not alınca' (Zaman zarfı) kullanılmıştır. E seçeneğinde ise 'bıraktı' fiiline 'Nasıl bıraktı?' sorusu sorulduğunda alınan 'usulca' cevabı durum zarfıdır. Sonuç: E şıkkı.

Cümle incelendiğinde; 'süzülerek' zarf-fiildir. 'kasaba halkı' belirtisiz isim tamlamasıdır. 'yemyeşil' ve 'taze' kelimeleri ismin önüne gelerek onları niteleyen sıfatlardır (niteleme ve pekiştirme sıfatı). 'veriyordu' (ver-iyor-idi) şimdiki zamanın hikâyesiyle çekimlenmiş birleşik zamanlı bir eylemdir. Ancak cümlede herhangi bir edata (ilgeç) yer verilmemiştir. Sonuç: C şıkkı.

Seçeneklerdeki 'ile' (-la, -le) kelimesinin yerine 've' kelimesi getirilerek denendiğinde; A, B, D ve E seçeneklerinde anlam bozulduğu için edat (araç veya durum edatı) oldukları görülür. C seçeneğinde 'Romanları ve öyküleri arasında...' dendiğinde anlam bozulmadığı için 'ile' burada eş görevli sözcükleri bağlayan bir bağlaçtır. Sonuç: C şıkkı.

D seçeneğinde 'Ağlayan' kelimesindeki '-an' eki sıfat-fiil, 'susturmak' kelimesindeki '-mak' eki isim-fiil ve 'sarılıp' kelimesindeki '-ıp' eki zarf-fiil (bağ-fiil) ekidir. Bu cümlede fiilimsilerin üç türüne de örnek vardır. Diğer seçeneklerde üç tür bir arada bulunmamaktadır. Sonuç: D şıkkı.

'Yalnız' sözcüğü 'sadece, tek' anlamlarında kullanılırsa edat; 'ama, fakat' anlamında kullanılırsa bağlaç; bir ismi nitelerse sıfat; fiili nitelerse zarf olur. A ve E'de zarf (yalnız yaşadı, yalnız yürümek), C'de bağlaç (gelebilirim ama...), D'de sıfat (yalnız insanlar) görevindedir. B seçeneğinde ise 'sadece benim' anlamında kullanıldığı için edattır. Sonuç: B şıkkı.

A'da 'neşeyle' (Zarf Tümleci), B'de 'yarın' (Zaman/Zarf Tümleci), C'de 'okulda' (Dolaylı Tümleç), E'de 'ağır ağır' (Durum/Zarf Tümleci) yüklemden önce gelerek vurgulanmıştır. D seçeneğinde ise yüklemden ('kaybetti') hemen önce gelen öge 'ona aldığım saati' kelime grubudur. Neyi kaybetti? sorusuna cevap veren bu grup belirtili nesnedir ve vurgulanmıştır. Sonuç: D şıkkı.

Tamlamalar, fiilimsilerle kurulan söz öbekleri ve deyimler ögelere ayrılırken bölünemez. D seçeneğinde 'Geçen yıl okuduğum roman' bir bütün olarak sıfat tamlaması grubudur ve cümlenin öznesidir. Ancak bu öbek 'Geçen yıl / okuduğum / roman' şeklinde bölünerek yanlış ayrılmıştır. Diğer seçeneklerde öge sınırları doğru belirlenmiştir. Sonuç: D şıkkı.

Belgisiz sözcükler isimleri belirtirse belgisiz sıfat, ismin yerini belirsiz bir şekilde tutarsa belgisiz zamir olur. A'da 'Kimi insanlar' (Belgisiz sıfat), C'de 'Bazı günler' (Belgisiz sıfat), D'de 'Bütün eşyalarını' (Belgisiz sıfat), E'de 'Hiçbir öğrenci' (Belgisiz sıfat) görevindedir. B seçeneğindeki 'birçoğu' sözcüğü ise bir ismin yerini tutarak belgisiz zamir görevinde kullanılmıştır. Sonuç: B şıkkı.

A'da 'torununu' (Belirtili Nesnenin açıklayıcısı), C'de 'hava kararırken' (Zaman Zarfının açıklayıcısı), D'de 'o şaheser' (Öznenin açıklayıcısı), E'de 'Ali'nin amcası' (Öznenin açıklayıcısı) konumundadır. B seçeneğinde ise 'doğup büyüdüğü şehre' ifadesi, nereye sorusunun cevabı olan 'Ankara'ya' (Dolaylı Tümleç) ögesinin açıklayıcısıdır. Sonuç: B şıkkı.

Bir ismin niteliğini (rengi, durumu, biçimi) bildiren sıfatlar niteleme; işaret, sayı, belgisizlik veya soru yoluyla belirtenler ise belirtme sıfatıdır. E seçeneğindeki 'yolculuk' ismi; 'uzun ve yorucu' sıfatlarıyla nitelenmiş (niteleme sıfatı), aynı zamanda 'bir' belgisiz sıfatı (belirtme sıfatı) ile belirtilmiştir. Böylece isim her iki sıfat türünü de almıştır. Sonuç: E şıkkı.

A'da 'olmak(isim-fiil) idi' (isme gelmiş), B'de 'etkileyici idi' (isme gelmiş), D'de 'sessiz idi' (isme gelmiş), E'de 'eser idi' (isme gelmiş). Bu seçeneklerde ek eylem isim soylu kelimeleri yüklem yapmıştır. C seçeneğinde ise 'anlat-mış-tı' (-mış geçmiş zaman kipinden sonra -idi ek fiili) şeklinde fiile gelerek birleşik zamanlı (duyulan geçmiş zamanın hikâyesi) bir eylem kurmuştur. Sonuç: C şıkkı.

En az üç isim unsurunun birbirine tamlanan ve tamlayan ekleriyle bağlanmasıyla oluşan gruplara zincirleme isim tamlaması denir. A'da 'okulun (büyük) kapısı', B'de 'çınarın (serin) gölgesi', C'de 'gökyüzünün (büyüleyici) maviliği' araya sıfat girmiş belirtili isim tamlamalarıdır. D seçeneğindeki 'Kasaba halkının sorunları' ifadesinde ise tamlayan kendi içinde belirtisiz isim tamlaması (kasaba halkı), tamlanan ise (sorunları) bu gruba bağlanmıştır. Toplamda üç isim (kasaba, halk, sorun) birbirini tamlamaktadır. Sonuç: D şıkkı.

Soru zamiri olan kelimelerin yerine vereceğimiz cevap sözcüğünün cümlede hangi öge olduğuna bakılmalıdır. A'da 'kimmiş?' (yüklem), B'de 'hangi konuyu' (belirtili nesne), C'de 'kimin için' (edat tümleci), E'de 'nereden' (dolaylı tümleç/yer tamlayıcısı) ögelerini buldurur. D seçeneğinde ise 'Sana bu güzel kolyeyi kim hediye etti?' sorusuna verilecek cevap ('Annem hediye etti') özne olacaktır. Sonuç: D şıkkı.

Sözcükler cümlede bulundukları konuma göre isim, sıfat, zarf gibi görevler alabilir. A'da 'zor' (gün - isim, ismin önüne gelmiş sıfat), B'de 'ağır' (yük - isim, sıfat), D'de 'soğuk' (hava - isim, sıfat), E'de 'yaşlı' (adam - isim, sıfat) olarak kullanılmıştır. C seçeneğindeki 'hızlı' sözcüğü ise bir fiilin (ilerledi) nasıl gerçekleştiğini bildirdiği için durum zarfıdır. Sonuç: C şıkkı.

Cümlenin yüklemi 'katıyordu'. Katan ne? 'Yaz mevsiminin o kavurucu sıcakları' (Özne). Nereye katıyordu? 'bu şirin sahil kasabasına' (Dolaylı Tümleç / Yer Tamlayıcısı). Ne katıyordu? 'bambaşka bir güzellik' (Belirtisiz Nesne). Öge dizilişi sırasıyla: Özne - Dolaylı Tümleç - Belirtisiz Nesne - Yüklem şeklindedir. Sonuç: C şıkkı.

Zamirler isimlerin yerini tutan kelimelerdir. A'da 'herkes' (belgisiz zamir), 'senin' (kişi zamiri); B'de 'birkaçını' (belgisiz zamir); C'de 'bunları' (işaret zamiri), 'sana' (kişi zamiri); E'de 'kendini' (dönüşlülük zamiri) kullanılmıştır. D seçeneğinde ise 'yorgun', 'adım', 'yürümek', 'ev', 'yol', 'tutmak' gibi sözcükler yer almış, cümlede hiçbir isim yerini tutan bir kelime (zamir) kullanılmamıştır. Sonuç: D şıkkı.

Cümle incelendiğinde; 'dayandığında' zarf-fiil, 'ısıtmaya' isim-fiildir (A doğru). 'hepimizin içi' belirtili isim tamlamasıdır ve tamlayanı 'hepimiz' (belgisiz zamir) sözcüğüdür (B doğru). 'dondurucu' kelimesi 'soğuk' ismini niteleyen bir niteleme sıfatıdır (C doğru). 'yetiyordu' (yet-iyor-idi) ek eylem alarak birleşik zamanlı olmuş bir fiildir (D doğru). Ancak cümlede edat veya bağlaca yer verilmemiştir. Sonuç: E şıkkı.