KPSS KPSS Ortaöğretim (Lise) Atatürk İlke ve İnkılapları Testi #2

Aşar vergisinin kaldırılması (1925), köylünün üzerindeki ağır ekonomik yükü hafifletmek ve vatandaşlar arasında fırsat ile vergi adaletini sağlamak amacıyla yapılmış bir inkılaptır. Bu niteliğiyle doğrudan Halkçılık ilkesi ile ilgilidir. Saltanatın kaldırılması, kadınlara siyasal haklar verilmesi, çok partili rejim denemeleri ve TBMM'nin açılması ise doğrudan milli egemenlik ve siyasi katılımla ilgili olduğundan Cumhuriyetçilik ilkesine dayanır. Sonuç: D şıkkıdır.

Hafta tatilinin cumadan pazara alınması (1935), uluslararası ticaret ve ekonomik ilişkilerde Batı dünyasıyla uyumu sağlamak ve çağdaşlaşmak amacıyla yapılmış olup doğrudan İnkılapçılık ilkesi ile ilgilidir. Türk Tarih Kurumu, Türk Dil Kurumu, Kabotaj Kanunu ve Türk parasını koruma kanunu ise doğrudan milli kültürü, dili, tarihi ve ekonomik bağımsızlığı güçlendirmeye yönelik olduğundan Milliyetçilik ilkesi kapsamındadır. Sonuç: E şıkkıdır.

Teşvik-i Sanayi Kanunu (1927), özel sektörün sanayi tesisleri kurmasını teşvik etmek ve üretim kapasitesini artırmak amacıyla çıkarılmış ekonomik bir teşvik kanunudur. Doğrudan toplumsal eşitlik ve ayrıcalıksız toplum oluşturma amacı taşıyan Soyadı Kanunu, Aşar vergisinin kaldırılması, Medeni Kanun ve unvanların yasaklanması ise Halkçılık ilkesinin doğrudan yansımalarıdır. Sonuç: C şıkkıdır.

Türkiye'de uygulanan Devletçilik ilkesi, özel sektörü veya özel mülkiyeti reddeden katı Marksist/sosyalist bir model değildir. Aksine, özel sektörün yetersiz kaldığı büyük sanayi ve altyapı yatırımlarını devletin üstlendiği, aynı zamanda özel teşebbüsü destekleyen 'karma ekonomik' bir modeldir. Sonuç: A şıkkıdır.

Kadınlara 1934 yılında milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesi, halkın yönetime tam ve eşit katılımını sağlamaya yöneliktir. Bu inkılap doğrudan Cumhuriyetçilik ve Halkçılık ilkeleri ile ilgilidir; din ve devlet işlerinin ayrılmasıyla ilgili bir laikleşme aşaması değildir. Sonuç: E şıkkıdır.

Millet Mektepleri'nin açılması (1928), Harf İnkılabı sonrasında yeni Türk alfabesini halka öğretmek ve okuma-yazma oranını artırmak amacıyla eğitim alanında yapılan bir hamledir. Takvim, saat, ölçü birimleri ve hafta tatili düzenlemeleri ise doğrudan uluslararası ticari ve ekonomik ilişkileri uyumlandırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Sonuç: D şıkkıdır.

Saltanatın kaldırılmasıyla çok partili parlamenter hayata geçilmemiştir. Türkiye'de tek parti dönemi devam etmiş; çok partili hayata geçiş denemeleri (Terakkiperver ve Serbest fırkalar) başarısızlıkla sonuçlanmış ve kesintisiz çok partili demokratik hayata ancak 1946 yılında geçilebilmiştir. Sonuç: C şıkkıdır.

Ankara'nın başkent seçilmesinde jeopolitik konumu, iç kısımlarda güvenli bir noktada olması, demiryolu ve haberleşme ağının merkezinde bulunması ve Milli Mücadele'nin karargahı olması etkili olmuştur. Kömür ve demir gibi zengin yer altı maden yataklarına sahip olması gibi bir gerekçe söz konusu değildir. Sonuç: D şıkkıdır.

Meclis Hükümeti sisteminde her bakan meclis oylamasıyla tek tek seçildiği için uzlaşma sağlanamamış ve derin bir hükümet krizi (Ekim Bunalımı) doğmuştur. Mustafa Kemal Paşa bu krizi çözmek amacıyla 29 Ekim 1923'te Cumhuriyeti ilan ettirmiş ve yürütmeyi hızlandıran Kabine sistemine geçilmiştir. Sonuç: B şıkkıdır.

Türk Medeni Kanunu 3 Mart 1924'te değil, 17 Şubat 1926 tarihinde kabul edilmiştir. 3 Mart 1924'te çıkarılan kanunlar: Halifeliğin kaldırılması, Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması, Erkan-ı Harbiye Vekaleti'nin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve Osmanlı hanedanının yurt dışına çıkarılmasıdır. Sonuç: E şıkkıdır.

Türk Medeni Kanunu (1926) yalnızca sosyal, hukuki ve ekonomik alanlarda (evlenme, boşanma, miras, tanıklık, meslek seçimi) kadın-erkek eşitliğini sağlamıştır. Kadınlara siyasi haklar (seçme ve seçilme) Medeni Kanun ile verilmemiştir. Siyasi haklar sırasıyla 1930 (Belediye), 1933 (Muhtar) ve 1934'te (Milletvekili) yapılan yasal düzenlemelerle tanınmıştır. Sonuç: E şıkkıdır.

Latin harflerine dayalı yeni Türk alfabesinin kabul edilmesi 3 Mart 1924'te değil, 1 Kasım 1928'de gerçekleşmiştir. Tevhid-i Tedrisat Kanunu ise eğitim kurumlarını Maarif Vekaleti'ne bağlamış, medreseleri kapatmış, yabancı okulları denetim altına almış ve eğitimi millileştirmiştir. Sonuç: D şıkkıdır.

1928 Harf İnkılabı sonrasında 16-45 yaş arasındaki tüm vatandaşlara yeni Türk harflerini öğretmek amacıyla 24 Kasım 1928'de 'Millet Mektepleri' açılmıştır. Bu mekteplerin açıldığı gün Mustafa Kemal Atatürk'e 'Millet Mektepleri Başöğretmeni' unvanı verilmiştir. Sonuç: B şıkkıdır.

1933 Üniversite Reformu kapsamında, İsviçreli Prof. Dr. Albert Malche'ın raporu doğrultusunda işlevini yitirdiği tespit edilen Osmanlı kurumu İstanbul Darülfünunu lağvedilmiş; yerine çağdaş bir yapıya kavuşturulan İstanbul Üniversitesi kurulmuştur. Sonuç: A şıkkıdır.

Mustafa Kemal Paşa, 1925 yılı Ağustos ayında Kastamonu ve İnebolu'ya yaptığı gezide elinde panama şapkasıyla halkın karşısına çıkmış, medeni bir milletin kılık-kıyafetinin de çağdaş olması gerektiğini burada açıklamıştır. Ardından Kasım 1925'te Şapka Kanunu çıkarılmıştır. Sonuç: B şıkkıdır.

Soyadı Kanunu ve unvanların kaldırılması, toplumdaki unvanlara dayalı ayrımcılığı ve üstünlük iddialarını sona erdirerek kanun önünde eşitliği sağlamıştır. Toplumsal eşitliği ve ayrıcalıksız bir toplumu hedefleyen bu düzenleme doğrudan 'Halkçılık' ilkesinin bir gereğidir. Sonuç: C şıkkıdır.

Türk kadınlarına siyasal haklar şu kronolojik sırayla verilmiştir: 1. 1930: Belediye seçimlerine katılma hakkı 2. 1933: Muhtarlık ve ihtiyar heyeti seçimlerine katılma hakkı 3. 1934: Milletvekili seçme ve seçilme hakkı. Bu sıralama 'Belediye - Muhtarlık - Milletvekili' şeklindedir. Sonuç: A şıkkıdır.

Yeni Türk devletinin ekonomik hedeflerini saptamak ve milli bir iktisat politikası geliştirmek amacıyla 17 Şubat 1923'te toplanan kongre İzmir İktisat Kongresi'dir. Burada tüccar, çiftçi, sanayici ve işçi temsilcileri bir araya gelmiş ve Misak-ı İktisadi (Milli Ekonomi Andı) kararları kabul edilmiştir. Sonuç: B şıkkıdır.

Kabotaj Kanunu ile Osmanlı döneminde yabancı devletlerin tekelinde olan deniz ticareti ve liman işletmeciliği millileştirilmiş, Türk karasularında ekonomik bağımsızlık sağlanmıştır. Denizlerimizde milli egemenliği kuran bu düzenleme doğrudan Milliyetçilik ilkesi ile ilgilidir. Sonuç: C şıkkıdır.

1931 yılında CHP parti programına giren altı ilke, 5 Şubat 1937 tarihinde 1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan anayasa değişikliği ile anayasanın 2. maddesine eklenmiş ve Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi anayasal nitelikleri haline gelmiştir. Sonuç: D şıkkıdır.