KPSS KPSS Ortaöğretim (Lise) Türkiye'de Tarım, Hayvancılık ve Madenler Testi #2

Nadas uygulaması tamamen nem ve su yetersizliğinden kaynaklanır. Tarım alanlarına sulama olanaklarının ulaştırılması halinde toprak nadasa bırakılmadan her yıl ekilebilir; hatta uygun iklim bölgelerinde yılda birden fazla ürün alınabilir. Dolayısıyla nadası azaltmanın kesin çözümü sulamanın yaygınlaştırılmasıdır. Sonuç: B şıkkıdır.

Pirinç (çeltik), su dolu tavalarda yetiştirilen bir tarım ürünüdür. Bu durgun bataklık suları sıtma mikrobu taşıyan sivrisineklerin hızla üremesine ve salgın hastalıklara yol açtığı için yerleşim yerlerine yakın yerlerde pirinç ekimi halk sağlığını korumak amacıyla devlet iznine ve denetimine bağlanmıştır. Sonuç: C şıkkıdır.

İç Anadolu Bölgesi'nde (Konya Yöresi) sert kış koşulları, şiddetli karasallık ve eksi derecelere düşen don olayları yaşanır. Zeytin kış ılıklığı isteyen bir ağaç olduğu için bu don olaylarına dayanamaz ve Konya Ovası'nda yetişemez. Kıyı Ege, Güney Marmara ve Çukurova'da kışlar ılık geçtiği için zeytin yaygın biçimde yetiştirilir. Sonuç: D şıkkıdır.

Çay bitkisi her mevsim düzenli yağış, yüksek bağıl nem, bulutlu hava ve özellikle kireçsiz, asitli, yıkanmış toprak ister. Doğu Karadeniz kıyıları bu özel iklim ve toprak şartlarının bir arada bulunduğu Türkiye'deki tek bölgedir. Sonuç: A şıkkıdır.

Çukurova, Gediz Ovası ve Bursa gibi delta ve kıyı ovalarında ticari değeri yüksek sanayi bitkileri yetiştirilir ve modern tarım yöntemleri (intansif) en üst düzeyde uygulanır. Hakkari, Erzurum-Kars, Muş ve Bayburt gibi dağlık ve karasal alanlarda ise geleneksel ve doğa koşullarına bağlı ilkel (ekstansif) tarım yaygındır. Sonuç: B şıkkıdır.

GAP sulama projeleriyle birlikte Güneydoğu Anadolu'da (özellikle Şanlıurfa Ovası'nda) pamuk üretimi patlama yapmış ve bölge Çukurova ile Ege'yi geride bırakarak Türkiye toplam pamuk üretiminin yarıdan fazlasını karşılayan lider bölge konumuna yükselmiştir. Sonuç: C şıkkıdır.

Kıl keçisi, Toros Dağları'nda karstik ve engebeli arazide maki sürgünleriyle beslenen dayanıklı bir hayvandır. Ancak orman fidanlarını ve taze sürgünleri yiyerek orman tahribatına yol açtığı için orman alanlarında otlatılması yasaklanmış ve devlet tarafından sınırlandırılmıştır. Sonuç: A şıkkıdır.

Geleneksel mera hayvancılığı iklime ve yağışa doğrudan bağlıdır; kurak yıllarda otlaklar kuruduğu için et ve süt verimi düşer. Besi ve ahır hayvancılığında ise hayvanlar kapalı ortamda yapay yemlerle beslendiği için üretimde iklime bağımlılık ve yıldan yıla dalgalanma çok azdır, et ve süt verimi oldukça yüksektir. Sonuç: B şıkkıdır.

Muğla (çam balı), Ordu ve Rize (kestane ve yayla çiçek balı), Kars ve Hakkari (zengin alpin çayır balı) Türkiye'nin en meşhur arıcılık merkezleridir. Şanlıurfa ise düz yer şekillerine, kurak iklim şartlarına ve cılız bir floraya sahip olduğu için arıcılığın gelişmediği bir ildir. Sonuç: E şıkkıdır.

Karadeniz'de 200 metrenin altındaki derinliklerde kükürtlü hidrojen ($H_2S$) gazı bulunduğu için bu derinliklerde hiçbir canlı yaşayamaz. Dolayısıyla derinliğin fazla olmasının balıkçılığa olumlu bir etkisi yoktur; aksine canlı hayatı üstteki 200 metrelik dar su tabakasına sıkışmıştır. Oksijen ve plankton fazlalığı ile tuzluluğun az olması balık miktarını artırır. Sonuç: D şıkkıdır.

Ege kıyıları (özellikle Muğla ve İzmir kıyıları) çok sayıda korunaklı koy, körfez ve ada barındırdığı için açık deniz dalgalarından korunur. Bu uygun coğrafi yapı sayesinde Türkiye'deki deniz kültür balıkçılığı tesislerinin büyük bir kısmı Muğla ve İzmir kıyılarında yoğunlaşmıştır. Sonuç: C şıkkıdır.

Belirtilen havzalar (Bigadiç, Emet, Kırka, Mustafakemalpaşa) ve Bandırma'daki asit fabrikası Türkiye'nin dünya lideri olduğu Bor minerallerine aittir. Sonuç: A şıkkıdır.

Demir madeninin yüksek sıcaklıkta eritilebilmesi için taş kömürüne ihtiyaç duyulur. Karabük ve Ereğli çevresinde demir madeni çıkarılmamasına rağmen burada demir-çelik fabrikası kurulmasının tek sebebi Zonguldak havzasındaki 'enerji kaynağına (taş kömürüne) yakınlık' faktörüdür. Sonuç: B şıkkıdır.

Samsun'da bakır madeni çıkarılmaz; ancak Samsun gelişmiş bir limana, elverişli demiryolu ve karayolu bağlantısına (hinterland) sahiptir. Küre'de çıkarılan cevherin deniz yoluyla rahatça sevk edilebilmesi için izabe tesisi 'ulaşım ve liman kolaylığı' nedeniyle Samsun'da kurulmuştur. Sonuç: C şıkkıdır.

Boksit (alüminyum) madeni Türkiye'de en çok Konya-Seydişehir ve Antalya-Akseki'de çıkarılır. Bu madeni işleyen dev entegre tesis ise Konya'nın Seydişehir ilçesindeki Alüminyum Fabrikası'dır. Sonuç: B şıkkıdır.

Türkiye'de ferrokrom tesisleri iki ilde bulunur: Elazığ (Guleman yataklarına yani hammaddeye yakınlık) ve Antalya (liman ve deniz yolu ihracatına yani ulaşıma yakınlık). Sonuç: D şıkkıdır.

Fosfat madeni Türkiye'de en zengin yataklarıyla Mardin'in Mazıdağı ilçesinde çıkarılır ve buradaki gübre fabrikasında işlenir. Sonuç: A şıkkıdır.

Kalkerin metamorfizmasıyla oluşan Mermer, Türkiye'nin toplam madencilik ihracat gelirinin neredeyse yarısını tek başına sağlayan en önemli doğal taştır. Afyon, Marmara Adası, Bilecik, Bursa, Muğla ve Burdur en zengin yataklara sahiptir. Sonuç: B şıkkıdır.

Linyit, III. Jeolojik Zaman'da oluşmuş genç bir kömür türüdür ve genç arazi yapısı nedeniyle Türkiye'nin hemen hemen her bölgesinde zengin linyit yatakları (Soma, Afşin-Elbistan, Yatağan, Seyitömer vb.) bulunur. Taş kömürü ise I. Jeolojik Zaman'da oluşmuş yaşlı bir kömürdür ve Türkiye'de yalnızca Zonguldak havzasında dar bir alanda çıkarılır. Dolayısıyla taş kömürünün linyitten daha yaygın olduğu ifadesi yanlıştır. Sonuç: C şıkkıdır.

Jeotermal enerji doğrudan yer kabuğundaki kırık hatları (faylar) ve genç volkanik/tektonik sahalarla ilişkilidir. Ege Bölgesi (Horst-graben sistemi) Türkiye'de kırık hatlarının ve fayların en yoğun olduğu bölgedir. Bu durum yer altındaki sıcak su buharının kolayca yüzeye çıkmasını sağlamıştır. Sonuç: A şıkkıdır.