KPSS KPSS Ortaöğretim (Lise) Yargı ve Anayasa Mahkemesi Testi #2

1982 Anayasası'na göre hâkimler ve savcılar görevlerinde bağımsızdır; hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Ancak 'yasama ve yürütme organlarının mahkeme kararlarını geciktirerek değiştirebileceği' kuralı hukuk devleti ve yargı bağımsızlığı ilkelerine tamamen aykırıdır; yasama, yürütme ve idare organları mahkeme kararlarına uymak zorundadır, bunları hiçbir surette değiştiremezler. Sonuç: D şıkkıdır.

1982 Anayasası'nda yüksek mahkemeler olarak sayılan organlar şunlardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay ile Yüksek Seçim Kurulu (YSK) yüksek mahkemeler arasında yer almaz; Sayıştay yüksek denetim organı, YSK ise yüksek seçim organıdır. Sonuç: C şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesi 15 üyeden oluşur. Üyelerin 12'si Cumhurbaşkanı tarafından, 3'ü ise TBMM tarafından seçilir. Sonuç: B şıkkıdır.

Anayasa Mahkemesi'nde soyut norm denetimi (iptal davası) açma hakkı sadece Cumhurbaşkanı, iktidar partisi meclis grubu, ana muhalefet partisi meclis grubu ve TBMM üye tam sayısının beşte biri (120 milletvekili) için tanınmıştır. Vatandaşlar veya barolar bu yetkiye sahip değildir. Sonuç: E şıkkıdır.

Bir davaya bakan mahkeme, o davada uygulanacak bir kanun veya CBK hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varırsa veya taraflardan birinin bu konudaki idaresini ciddi bulursa, dosya üzerinden veya gerekçeli kararını yazarak Anayasa Mahkemesi'ne başvurur (Somut norm denetimi / İtiraz yolu). Bu başvuruyu sadece 'görülmekte olan davaya bakan mahkeme (hâkim)' yapabilir. Sonuç: B şıkkıdır.

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilmesi için öncelikle idari ve adli yargıdaki olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tamamen tüketilmiş olması zorunludur. Olağan kanun yolları tüketilmeden doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılamaz. Sonuç: C şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'nde yargılanan kişiler şunlardır: Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, TBMM Başkanı, yüksek mahkeme başkan ve üyeleri (Yargıtay, Danıştay vb.), HSK ve Sayıştay başkan ve üyeleri, Genelkurmay Başkanı, kara, deniz ve hava kuvvetleri komutanları. Milletvekilleri ise Yüce Divan'da değil, adli yargıda yargılanırlar (dokunulmazlıkları kaldırıldığında). Sonuç: D şıkkıdır.

Adli ve idari yargı kolları arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarını (olumlu veya olumsuz uyuşmazlıkları) kesin olarak çözmekle görevli yüksek mahkeme Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Başkanlığını Anayasa Mahkemesi'nce kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye yapar. Sonuç: A şıkkıdır.

Adli yargı alanında son inceleme ve temyiz mercii Yargıtay'dır. İdari yargı alanında son inceleme mercii ise Danıştay'dır. Sonuç: C şıkkıdır.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) 13 üyeden ve 2 daireden oluşur. Başkanlığını Adalet Bakanı yapar; Adalet Bakanlığı Bakan Yardımcısı da Kurulun tabii üyesidir. HSK kararlarından 'meslekten çıkarma' cezaları dışındaki kararlara karşı yargı yolu kapalı değildir; 2010 anayasa değişikliği ile meslekten çıkarma cezaları dahil olmak üzere HSK'nın tüm kararlarına karşı yargı yolu (Danıştay'a başvuru) açılmıştır. Dolayısıyla yargı yolunun tamamen kapalı olduğu ifadesi yanlıştır. Sonuç: E şıkkıdır.

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesini TBMM adına denetleyen yüksek inceleme ve denetim organıdır. Mahkeme statüsünde olmamasına rağmen kararları kesin hüküm niteliği taşır. Sonuç: B şıkkıdır.

1982 Anayasası'nın 79. maddesine göre Yüksek Seçim Kurulu'nun kararları aleyhine başka hiçbir merciye (Anayasa Mahkemesi dahil) başvurulamaz; YSK kararları kesindir. Sonuç: D şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre hâkimler ve savcılar azledilemez; kendileri istemedikçe kanunda gösterilen yaştan önce emekliye seyrine zorlanamaz; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa kanunun belirttiği usuller dışında kısıtlanamaz veya başka bir göreve nakledilemez. Sonuç: B şıkkıdır.

1982 Anayasası'nın 142. maddesine göre mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya yönetmelikle mahkeme kurulamaz. Sonuç: A şıkkıdır.

1982 Anayasası'nın 141. maddesine göre mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır. Duruşmaların gizli yapılması ancak genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hallerde mahkeme kararıyla mümkündür. Sonuç: C şıkkıdır.

1982 Anayasası'nın 141. maddesine göre mahkemelerin tüm kararları gerekçeli olarak yazılmak zorundadır. Gerekçesiz karar verilmesi anayasaya aykırıdır. Sonuç: E şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz. İptal kararları geriye yürümez (hukuki istikrar gereği). Kararlar Resmi Gazete'de hemen yayımlanır ve gerektiğinde iptal kararının yürürlüğe giriş tarihi mahkemece ayrıca kararlaştırılabilir (en çok 1 yıl ertelenebilir). Sonuç: B şıkkıdır.

2017 anayasa değişikliği ile askeri yargı sistemi (Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi - AYİM) tamamen kaldırılmış, askerî mahkemeler savaş hali hariç anayasadan çıkarılarak yargı birliği sağlanmıştır. Sonuç: D şıkkıdır.