KPSS KPSS Ortaöğretim (Lise) Yürütme (Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri) Testi #2

1982 Anayasası'na göre olağan dönemlerde Cumhurbaşkanı kararnamesiyle temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler düzenlenemez. Ayrıca Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konular ile kanunlarda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz. Kanunla CBK çelişirse kanun hükümleri uygulanır. Sonuç: C seçeneğidir.

1982 Anayasası'na göre olağan dönemlerde çıkarılan bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlar çelişirse, 'kanun hükümleri' uygulanır (kanunların üstünlüğü ilkesi). Ayrıca TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ilgili kararname hükümsüz hale gelir. Sonuç: B seçeneğidir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluk denetimini (şekil ve esas bakımından iptal davası veya itiraz yoluyla) Anayasa Mahkemesi yapar. Sonuç: A seçeneğidir.

OHAL kararnameleri çıkarılması için olağan dönemlerdeki 'kanunla düzenlenmeme' yasağı uygulanmaz; OHAL'in gerekli kıldığı konularda kişi hakları ve siyasi haklar dahi (çekirdek haklar hariç) sınırlanabilir. Ancak bu kararnamelerin aynı gün TBMM'nin onayına sunulması ve meclis tarafından onaylanması zorunludur. Sonuç: D seçeneğidir.

1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, olağanüstü hallerde, savaş ve seferberlik sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'nde şekil veya esas bakımından iptal davası açılamaz. Bu kural Türk hukuk sisteminde bir denetim bağışıklığı istisnasıdır. Sonuç: B seçeneğidir.

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı, 'yürütme yetkisine ilişkin konularda' Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Yasama yetkisine giren konular (asli düzenleme yetkisi) kural olarak kanunla düzenlenir. Sonuç: C seçeneğidir.

Anayasa'da 'münhasıran (sadece) kanunla düzenlenmesi' öngörülen konularda kesinlikle Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Bu alanlar tamamen TBMM'nin saklı yetki alanındadır. Sonuç: A seçeneğidir.

Olağan dönemlerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Resmi Gazete'de yayımlandıkları tarihte yürürlüğe girer; ancak kararnamede başka bir yürürlük tarihi de belirtilebilir. Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenirler ve kanunlarla çeliştiklerinde kanun hükümleri uygulanır. Sonuç: E seçeneğidir.

1982 Anayasası'na göre olağan dönemlerde çıkarılan CBK'ler ile Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümünde yer alan kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler düzenlenemez (yalnızca sosyal ve ekonomik haklar kısmen düzenlenebilir). Sonuç: B seçeneğidir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasal dayanağı doğrudan 1982 Anayasası'nın kendisidir. Cumhurbaşkanı yürütme yetkisine ilişkin konularda kanuna gerek kalmaksızın doğrudan Anayasa'dan aldığı yetkiyle (asli düzenleme yetkisi olmamakla birlikte yürütme alanı içinde) kararname çıkarabilir. Sonuç: C seçeneğidir.

1982 Anayasası'na göre, TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, daha önce çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir (kanunların kararnameleri ilga etmesi/örtülü yürürlükten kaldırması esası). Sonuç: D seçeneğidir.

Anayasa'ya göre vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler münhasıran kanunla düzenlenir; kesinlikle Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile konulamaz, değiştirilemez veya kaldırılamaz. Sonuç: A seçeneğidir.

1982 Anayasası'na göre kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanı kararnamesi çıkarılamaz. Eğer kanunla düzenlenmiş bir alanda sonradan CBK çıkarılırsa, Anayasa'ya aykırılık teşkil eder ve Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilir. Sonuç: B seçeneğidir.

OHAL dönemlerinde çıkarılan CBK'ler ile olağan dönemlerdeki yasaklar esnetilerek, OHAL'in ilanına sebebiyet veren durumların ortadan kaldırılması amacıyla gerek duyulan konularda (kanunlarda düzenlenmemiş olsa bile veya kanunların aksine) düzenlemeler yapılabilir; ancak çekirdek haklara dokunulamaz. Sonuç: C seçeneğidir.

Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma hakkı (soyut norm denetimi): Cumhurbaşktanı, iktidar partisi grubu, ana muhalefet partisi grubu ve TBMM üye tam sayısının beşte biri (120 milletvekili) içindir. Bireyler (vatandaşlar) doğrudan soyut norm denetimi (iptal davası) açamazlar; bireyler ancak anayasa şikayeti yoluyla bireysel başvuruda bulunabilirler. Sonuç: D seçeneğidir.

Normlar hiyerarşisinde Cumhurbaşkanlığı kararnamesi yönetmelikten üst basamaktadır. Yönetmelikler Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ve kanunlara aykırı olamaz. Sonuç: E seçeneğidir.

OHAL kararnameleri çıkarıldıkları gün TBMM'nin onayına sunulur. Meclis, OHAL süresi içinde bu kararnameleri görüşerek karara bağlar; aksi takdirde kararname hükmünü yitirir veya meclis tarafından kanun hükmünde değiştirilerek kabul edilebilir. Sonuç: A seçeneğidir.

2017 anayasa değişikliği sonrasında bakanlıkların kurulması, kaldırılması, teşkilat yapıları ve görevleri doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) ile düzenlenmektedir. Sonuç: B seçeneğidir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına ait kişisel bir yetkidir; bu yetki başka bir makama, kuruma, bakanlığa veya başbakana (zaten başbakanlık kaldırılmıştır) devredilemez. Sonuç: C seçeneğidir.

1982 Anayasası'na göre hiçbir düzenleyici işlem (kanun, CBK, yönetmelik) Anayasa'nın ilk üç maddesinde yer alan değiştirilemeyen temel ilkelere aykırı olamaz; aksi takdirde Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilir. Sonuç: D seçeneğidir.