KPSS KPSS Lisans (Genel Yetenek & Genel Kültür) Osmanlı Kültür ve Medeniyeti Testi #1

Osmanlı Devleti'nde padişahlar; taşradaki beylerbeyi, sancakbeyi veya kadı gibi yöneticilerin halka kanun dışı vergiler salmasını, reayaya zulüm ve haksızlık yapmasını engellemek, halkın devlete olan güvenini korumak amacıyla doğrudan emirler yayımlamışlardır. Padişahın taşradaki keyfi uygulamaları durdurmak, halkın haklarını korumak ve kanun üstünlüğünü temin etmek amacıyla yayımladığı bu özel ferman ve beyannamelere ne ad verilirdi?

Osmanlı saray teşkilatının dış saray bölümü olan Birun bünyesinde devletin protokol ve teşrifat işlerini yürüten çeşitli görevliler yer almaktaydı. Divan-ı Hümayun toplantılarında alınan kararları ve emirleri ilgililere tebliğ eden, yabancı elçilerin saray protokolündeki karşılanma ve divana kabullerini düzenleyen görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde ilmiye sınıfının en yüksek dini otoritesi olan Şeyhülislam (Müfti) ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Osmanlı Devleti'nde askeri isyanlar, büyük doğal afetler veya acil savaş halleri gibi olağanüstü durumlarda toplanan; padişahın Topkapı Sarayı'nda Bâbüssaade önünde tahta oturmayıp ayakta durarak doğrudan askerlerin veya halk temsilcilerinin talep ve şikâyetlerini dinlediği divan aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik dönemde Divan-ı Hümayun bünyesinde Nişancı'ya bağlı olarak kâtiplerin idaresini ve devlet yazışmalarını yürüten Reisülküttablık makamı, XVII. yüzyıldan itibaren değişen dünya dengeleri ve diplomasinin önem kazanmasıyla öne çıkmış ve bağımsız bir bürokratik hüviyet kazanmıştır. Bu tarihi dönüşüm neticesinde Reisülküttablık makamı XIX. yüzyılda aşağıdaki bakanlıklardan (nezaretlerden) hangisine dönüştürülmüştür?

Klasik dönem Osmanlı taşra teşkilatında idari birimler büyükten küçüğe doğru Eyalet, Sancak, Kaza ve Köy şeklinde teşkilatlanmıştı. Bu birimlerde adli denetimi ve hukuki işlemleri ilmiye sınıfına mensup kadılar yürütürken, askeri yetki ve asayiş görevleri seyfiye mensuplarına bırakılmıştı. Buna göre klasik dönemde sancak merkezlerinde ve kazalarda kamu düzeni ile asayişi sağlamakla görevli seyfiye temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde mazeretsiz olarak arazisini üst üste üç yıl boyunca işlemeyip boş bırakan ya da toprağını terk ederek şehre göç eden reayadan 'Çiftbozan resmi' adı altında bir tazminat vergisi tahsil edilirdi. Osmanlı idaresinin bu uygulamayla öncelikli olarak hedeflediği amaç aşağıdakilerden hangisidir?

XVII. yüzyıl sonlarında (1695) Osmanlı Devleti, savaşların uzaması ve bütçe açıklarının büyümesi üzerine mukataa topraklarının vergi gelirlerini mültezimlere birkaç yıllığına ihale etmek yerine, 'muaccele' adı verilen peşin bir bedel karşılığında kişilere ömür boyu kiralama usulünü başlatmıştır. Zamanla taşrada zengin ve güçlü 'ayan' sınıfının doğmasına zemin hazırlayan bu mali sisteme ne ad verilirdi?

Osmanlı askeri teşkilatında Kapıkulu Piyadeleri bünyesinde yer alan; sefer esnasında kale kuşatmalarında düşman tahkimatlarının ve surlarının altına tüneller kazarak patlayıcılar yerleştiren ve surlarda gedikler açmakla vazifeli olan teknik askeri ocak aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı kara ordusunda eyalet askerleri kapsamında yer alan; sınır boylarında konuşlanan, düşman hatlarına korkusuzca taarruz eden, leopar ve sırtlan postları giyerek başlarına kartal tüyleri takan ve düşman saflarında psikolojik panik uyandırmayı hedefleyen öncü süvari birliğine ne ad verilirdi?

Osmanlı Devleti'nde kazalarda görev yapan kadıların; baktıkları adli davaların kararlarını, boşanma ve miras (tereke) paylaşımlarını, merkezden gelen ferman ve beratları, vakfiye şartnamelerini günü gününe kaydettikleri ve günümüzde Osmanlı toplumsal ve ekonomik tarihine ışık tutan en kıymetli birinci elden kaynaklar kabul edilen mahkeme defterlerine ne ad verilir?

Osmanlı Devleti'nde savaşların uzaması, hazine gelirlerinin düşmesi ve maden darlığı gibi sebeplerle devlet; tedavüldeki akçenin içindeki değerli maden (altın veya gümüş) oranını düşürüp içine bakır katarak paranın ayarını bozmuş ve hacmini küçültmüştür. Osmanlı maliyesinde paranın satın alma gücünü zayıflatan ve zaman zaman yeniçeri ayaklanmalarına yol açan bu sikke ayarlama işlemine ne ad verilirdi?

Osmanlı şehirlerinde lonca teşkilatına mensup esnafın imal ettiği ürünlerin kalite standartlarına ve belirlenen tüzüklere uygunluğunu denetleyen, hammadde dağıtımını gözeten ve narh tespitinde kadıya teknik bilirkişilik yapan heyete ne ad verilirdi?

Osmanlı Devleti'nde ticaret yollarında tüccarların ticari mallarını, askeri sefer dönemlerinde ise ordunun mühimmat, çadır ve zahiresini at, katır ve deve gibi yük hayvanlarıyla belirli bir ücret karşılığında taşımayı meslek edinmiş olan nakliyat teşkilatına ne ad verilirdi?

Osmanlı şehirlerinde çevre vilayetlerden getirilen un, hububat, yağ, pamuk veya ipek gibi temel ihtiyaç maddelerinin toptan ticaretinin yapıldığı, 'kapan emini' tarafından tartılarak vergilendirildiği ve perakendeci esnafa adil biçimde dağıtıldığı toptancı hallerine ne ad verilirdi?

Osmanlı medrese sistemi içerisinde genel tedrisat yapan medreselerin yanı sıra belirli ilim dallarında uzmanlaşmayı sağlayan ihtisas medreseleri de faaliyet göstermiştir. Buna göre Kur'an-ı Kerim'in usulüne uygun okunması, tecvit ve kıraat ilimlerinin öğretilmesi ile hafız yetiştirilmesi amacıyla kurulan ihtisas medresesi aşağıdakilerden hangisidir?

Uluğ Bey'in Semerkant Rasathanesi'nde yetişen; Fatih Sultan Mehmed'in davetiyle İstanbul'a gelerek Ayasofya Medresesi'ne başmüderris tayin edilen, Fatih'e sunduğu 'Fethiye' adlı astronomi eseriyle tanınan ve İstanbul'un enlem ile boylam derecelerini gerçeğe çok yakın hesaplayan ünlü matematik ve astronomi bilgini kimdir?

Osmanlı hat sanatının kurucusu ve ekol sahibi ilk büyük ustası kabul edilen; aklâm-ı sitte (altı yazı türü) kurallarını estetik zirvesine ulaştıran ve hat ustaları arasında 'Kıbletü'l-Küttâb' (Hattatların Kıblesi) unvanıyla anılan II. Bayezid devrinin ünlü hattatı kimdir?

Osmanlı Devleti'nde vakıflar yoluyla inşa edilen darüşşifalar toplum sağlığına çok yönlü hizmetler sunmuştur. Bu darüşşifalar arasında akıl ve ruh sağlığı bozulmuş hastaların tecrit edilmek yerine musiki makamları, su sesi ve çiçek kokularıyla tedavi edildiği ve günümüzde Sağlık Müzesi olarak hizmet veren ünlü şifahane hangi külliye bünyesinde yer almaktadır?

XVII. yüzyıl Osmanlı klasik Türk müziğinin en büyük dehası kabul edilen; bayram namazlarında tüm İslam dünyasında huşu ile okunan 'Segâh Tekbiri' ile 'Salât-ı Ümmiye'yi besteleyen ve 'Nevâ Kâr' adlı başyapıtıyla tanınan ünlü Türk bestekârı ve şairi aşağıdakilerden hangisidir?