DUYURU⚡ 2026 KPSS & YKS Yeni Nesil Çıkmış Sorular ve Deneme Sınavları Eklendi!İncele
TestAkademisi.com
yks DENEMESİ• 2026 Müfredatı

YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri #1

Ders: Türk Dili ve EdebiyatıSoru Sayısı: 20Tam Sınav Formatında
30:00
1
Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri
Soru 1 / 20
Divan edebiyatında gazel nazım şekliyle ilgili aşağıdaki terim-açıklama eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
📢 Reklam AlanıAD_TEST_BOTTOM

Sınav Soru Altı Reklam Alanı

Soru kartının altında, cevap şıklarından izole güvenli yatay alan.

Format: 728x90 Horizontal
📢 Reklam AlanıAD_TEST_SOLVER_SIDEBAR

Sınav Sağ Panel Reklam Alanı

Soru çözme esnasında sağ kolonda soru navigasyonunun hemen üstünde yer alır.

Format: 300x250 Rectangle

Soru Navigasyonu

0/20 Cevaplandı
İşaretlendi Aktif Boş
YKS Müfredat ve Çözüm Rehberi

AYT (Alan Yeterlilik Testi) Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri #1 – Soru Bankası & Detaylı Çözümleri

Bu test, 2026 YKS Türk Dili ve Edebiyatı müfredatı kapsamında Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri konusundaki bilgilerinizi ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Toplam 20 özgün soru ve adım adım açıklamalı çözümünü görmek için tıklayın.

Soruları & Çözümleri Aç (20)
#1

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: C
Divan edebiyatında gazel nazım şekliyle ilgili aşağıdaki terim-açıklama eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A
Matla: Gazelin kafiye düzeni 'aa' olan ilk beyti
B
Makta: Şairin mahlasını söylediği ve şiiri bitirdiği son beyit
C
Taç beyit: Gazelin anlam ve söyleyiş bakımından en güzel beyti
D
Yek-ahenk: Beyitleri arasında konu birliği bulunan gazel
E
Yek-avaz: Bütün beyitleri aynı ses tonu, ahenk ve güzellikte söylenmiş gazel
Adım Adım Çözüm Analizi:
Gazelin en güzel beytine 'beytü'l-gazel' veya 'şah beyit' denir. 'Taç beyit' ise şairin mahlasının geçtiği beyittir (genellikle makta beytidir). Bütün beyitlerinde aynı konunun işlendiği gazellere 'yek-ahenk', her beyti aynı söyleyiş güzelliğinde olan gazellere ise 'yek-avaz' denir. Sonuç: C şıkkı.
#2

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: B
Klasik bir kasidede övgüye geçmeden önce araya sıkıştırılan, kasideyle aynı ölçü ve uyakta yazılmış gazel parçasına ne ad verilir?
A
Girizgâh
B
Tegazzül
C
Fahriye
D
Medhiye
E
Nesib
Adım Adım Çözüm Analizi:
Kasidenin bölümleri nesib/teşbib, girizgâh, medhiye, tegazzül, fahriye ve duadır. Kaside şairinin kasidenin havasını değiştirmek ve lirik bir nefes katmak amacıyla kaside arasına yerleştirdiği gazele 'tegazzül' denir. Sonuç: B şıkkı.
#3

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: D
Divan edebiyatında mesnevi nazım biçimiyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A
Her beyti kendi arasında bağımsız kafiyelidir (aa, bb, cc...).
B
Beyit sayısı sınırsız olup konunun genişliğine göre uzayabilir.
C
Bir şairin beş mesnevisinden oluşan bütüne 'hamse' adı verilir.
D
Yazımında şairin ahengini zenginleştirmek için aruzun en uzun kalıpları zorunlu tutulmuştur.
E
Olay çevresinde gelişen aşk, savaş, ahlak ve din gibi konuları anlatmada günümüz romanının işlevini üstlenmiştir.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Mesnevilerde her beyit kendi arasında bağımsız kafiyelenir (aa, bb, cc, dd...). Beyit sayısı sınırsız olduğu ve binlerce beyte ulaşabildiği için şaire yazma kolaylığı sağlaması amacıyla aruzun uzun değil, daima kısa kalıpları tercih edilir. Dolayısıyla aruzun uzun ve ağdalı kalıplarıyla yazıldığı yargısı yanlıştır. Sonuç: D şıkkı.
#4

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: A
I. Genellikle iki beyitten oluşur ancak ikiden fazla beyitli olanları da vardır. II. Kafiye örgüsü genellikle 'xa xa' biçimindedir; ilk beytinde mısralar birbiriyle uyaklı değildir. III. Şairler çoğunlukla bu nazım biçiminde mahlas kullanmazlar. IV. Genellikle felsefi, ahlaki düşünceler, nükte, hiciv ve tarih düşürme gibi konularda yazılır. Özellikleri verilen divan edebiyatı nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kıt'a
B
Rubai
C
Tuyuğ
D
Müstezat
E
Beyit
Adım Adım Çözüm Analizi:
Genellikle 2 beyitten oluşan, 'xa xa' şeklinde kafiyelenen (matla beyti olmayan), şairlerin kural olarak mahlas kullanmadığı, nükte, hikmet ve felsefi düşünceleri aktaran nazım şekli 'kıt'a'dır. Sonuç: A şıkkı.
#5

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: E
Gazelin her dizesine, kullanılan aruz kalıbının ilk ve son tef'ilelerinden türetilen kısa bir dize eklenmesiyle oluşturulan; bir uzun bir kısa dize düzeniyle yazılan divan edebiyatı nazım şekline ne ad verilir?
A
Murabba
B
Musammat
C
Terciibent
D
Terkibibent
E
Müstezat
Adım Adım Çözüm Analizi:
Gazelin mısralarına eklenen kısa dizelerle (ziyade) kurulan, bir uzun bir kısa dize sıralanışına sahip nazım biçimi 'müstezat'tır. Eklenen bu kısa dizelere 'ziyade' denir. Sonuç: E şıkkı.
#6

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: C
Rubai ve tuyuğ nazım şekilleri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi bu iki türün ortak bir özelliği değildir?
A
Tek bir dörtlükten (dört mısradan) meydana gelmeleri
B
Uyak düzenlerinin genellikle 'aaxa' biçiminde olması
C
Yalnızca 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla kaleme alınmaları
D
Az sözle yoğun ve özlü bir düşünceyi ifade etme amacı taşımaları
E
Son dizede asıl söylenmek istenen fikrin çarpıcı bir şekilde verilmesi
Adım Adım Çözüm Analizi:
Hem rubai hem de tuyuğ tek dörtlükten oluşur, genellikle 'aaxa' şeklinde kafiyelenir ve yoğun fikir/felsefe işler. Ancak tuyuğ sadece aruzun tek bir kalıbıyla ('fâilâtün fâilâtün fâilün') yazılırken, rubai aruzun 'ahreb' ve 'ahrem' bahrinden türeyen 24 özel kalıbıyla yazılır. Dolayısıyla aynı aruz kalıbıyla yazılmaları ortak bir özellik değildir. Sonuç: C şıkkı.
#7

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: B
Divan edebiyatına Türklerin kazandırdığı; halk edebiyatındaki 'mani'nin divan şiirindeki yansıması sayılan, cinaslı uyaklara sıklıkla yer verilen ve Kadı Burhaneddin ile Seyyid Nesîmî'nin bu türün en önemli temsilcileri olduğu nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?
A
Şarkı
B
Tuyuğ
C
Rubai
D
Murabba
E
Terkibibent
Adım Adım Çözüm Analizi:
Divan edebiyatına Türklerin kazandırdığı, aruzun 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla yazılan, maniye benzeyen ve Kadı Burhaneddin ile Nesîmî tarafından yetkin örnekleri verilen nazım şekli 'tuyuğ'dur. Sonuç: B şıkkı.
#8

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: A
Divan edebiyatında bestelenmek amacıyla yazılan şarkı nazım şeklinin bentlerindeki üçüncü dizeye ne ad verilir?
A
Miyan
B
Ziyade
C
Matla
D
Vasıta
E
Tercie
Adım Adım Çözüm Analizi:
Şarkının dört dizelik bentlerinde ilk dizeye zemin, ikinci ve dördüncü dizeye nakarat (her bendin sonunda tekrarlanır), bendin en dokunaklı ve can alıcı dizesi olan üçüncü dizeye ise 'miyan' (miyanhane) adı verilir. Sonuç: A şıkkı.
#9

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: D
Terkibibent ile terciibent arasındaki temel biçimsel fark aşağıdakilerden hangisidir?
A
Terkibibentin beyitlerle, terciibentin ise dörtlüklerle kurulması
B
Terkibibentte hece ölçüsü, terciibentte aruz ölçüsü kullanılması
C
Terkibibentte şairin mahlas kullanması, terciibentte mahlasın yasak olması
D
Terkibibentte bent sonundaki vasıta beytinin değişmesi, terciibentte ise aynı beytin tekrarlanması
E
Terkibibentin sadece dinî konularda, terciibentin ise yalnızca aşk temasıyla yazılması
Adım Adım Çözüm Analizi:
Terkibibentte bentleri birbirine bağlayan 'vasıta beyti' her bendin (terkiphane) sonunda değişir; terciibentte ise vasıta beyti her bendin sonunda aynen tekrarlanır. Sonuç: D şıkkı.
#10

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: C
'Kamu bîmârına cânân devâ-yı derd eder ihsân Niçin kılmaz bana dermân beni bîmâr sanmaz mı' Fuzûlî'nin bu beytinde görüldüğü gibi, dize ortalarında iç kafiye bulunan ve alt alta yazıldığında dörtlük oluşturabilen gazellere ne ad verilir?
A
Müşterek gazel
B
Mülemma gazel
C
Musammat gazel
D
Müzeyyel gazel
E
Müstezat gazel
Adım Adım Çözüm Analizi:
Dizelerin ortasında iç uyak bulunan, ortadan ikiye bölünüp alt alta yazıldığında dörtlük şekline dönüşebilen gazellere 'musammat gazel' adı verilir. Sonuç: C şıkkı.
#11

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: E
Aşağıdaki divan edebiyatı nazım şekillerinden hangisi 'beyitlerle' kurulan nazım biçimleri arasında yer almaz?
A
Gazel
B
Kaside
C
Mesnevi
D
Müstezat
E
Murabba
Adım Adım Çözüm Analizi:
Gazel, kaside, mesnevi, kıt'a ve müstezat beyitlerle kurulan nazım biçimleridir. 'Murabba' ise dörder dizelik bentlerle (dörtlüklerle) kurulan bir musammat türüdür. Sonuç: E şıkkı.
#12

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: B
Konularına göre kasideler değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A
Tevhid: Allah'ın birliğini, varlığını ve yüceliğini anlatan kasidelerdir.
B
Münacaat: Hz. Peygamber'in erdemlerini ve mucizelerini öven kasidelerdir.
C
Medhiye: Padişah, vezir veya din büyüklerini övmek amacıyla kaleme alınan kasidelerdir.
D
Hicviye: Bir kişiyi, toplumsal bozukluğu veya dönemin aksaklıklarını yermek için yazılan kasidelerdir.
E
Mersiye: Sevilen bir devlet büyüğünün ya da yakının vefatı üzerine duyulan acıyı işleyen kasidelerdir.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Peygamberimiz Hz. Muhammed'i övmek için yazılan kasidelere 'naat' denir. 'Münacaat' ise doğrudan Allah'a yalvarıp yakarmak, dua etmek ve bağışlanma dilemek amacıyla yazılan manzumelerdir. Sonuç: B şıkkı.
#13

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: A
Divan edebiyatında beş mesneviden oluşan yapıtlara 'hamse', hamse sahibi şairlere ise 'hamse-nüvis' denir. Buna göre Türk edebiyatında ilk hamse sahibi sanatçı ile Anadolu (Osmanlı) sahasında ilk hamse sahibi sanatçı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru verilmiştir?
A
Ali Şîr Nevâî - Hamdullah Hamdi
B
Şeyhî - Taşlıcalı Yahyâ
C
Hamdullah Hamdi - Fuzûlî
D
Ali Şîr Nevâî - Fuzûlî
E
Gülşehrî - Nâbî
Adım Adım Çözüm Analizi:
Türk edebiyatının ilk hamse sahibi şairi Çağatay sahasında Ali Şîr Nevâî'dir. Anadolu (Osmanlı) sahasında ilk hamseyi oluşturan şair ise 15. yüzyılda Hamdullah Hamdi'dir. Sonuç: A şıkkı.
#14

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: D
Bir gazelin beyitlerinin üstüne başka bir şair tarafından aynı vezin ve kafiyede üçer dize eklenerek bentlerin beş dizeye tamamlanması yoluyla oluşturulan nazım biçimine ne ad verilir?
A
Taştir
B
Terbi
C
Tesdis
D
Tahmis
E
Tensiye
Adım Adım Çözüm Analizi:
Bir şairin gazelinin beyitleri üzerine üçer mısra eklenerek beşli bentler (muhammes) oluşturulmasına 'tahmis' denir. Eğer iki dize arasına eklenirse 'taştir', iki dize üstüne iki dize eklenip dörtlüğe çevrilirse 'terbi' denir. Sonuç: D şıkkı.
#15

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: B
Divan edebiyatında gazeller işledikleri konulara ve üsluplarına göre sınıflandırılır. Buna göre zevk, eğlence, şarap ve hayata karşı kayıtsızlığı, yaşama zevkini konu edinen; en önemli temsilcisinin Bâkî olduğu gazel türü aşağıdakilerden hangisidir?
A
Âşıkâne gazel
B
Rindâne gazel
C
Şuhâne gazel
D
Hikemî gazel
E
Sofiyâne gazel
Adım Adım Çözüm Analizi:
Hayata karşı kayıtsızlığı, dünya zevkini, içki ve eğlenceyi işleyen ve Bâkî ile özdeşleşen gazellere 'rindâne gazel' denir. Aşk ve acıyı işleyenler âşıkâne (Fuzûlî), kadını ve tensel zevki öne çıkaranlar şuhâne (Nedîm), ahlak ve öğüt verenler ise hikemî gazeldir (Nâbî). Sonuç: B şıkkı.
#16

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: C
Kaside nazım şekliyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A
Kafiye düzeni gazelde olduğu gibi 'aa, ba, ca, da...' biçimindedir.
B
İlk beytine matla, son beytine makta, en güzel beytine ise beytü'l-kaside adı verilir.
C
Beyit sayısı gazelde olduğu gibi en az 5, en fazla 15 beyit arasında sınırlandırılmıştır.
D
Şairin mahlasının geçtiği beyte kasidede 'taç beyit' denir.
E
Giriş bölümünde yapılan tasvirin niteliğine göre (bahariye, rahşiye, ramazaniye vb.) adlar alabilir.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Kasidenin beyit sayısı 33 ile 99 arasında değişir. Beyit sayısı 5 ile 15 arasında değişen nazım şekli gazeldir. Dolayısıyla kasidenin beyit sayısının 5 ile 15 arasında olduğu ifadesi yanlıştır. Sonuç: C şıkkı.
#17

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: A
Dörder dizelik bentlerden oluşan; kafiye örgüsü 'aaaa, bbba, ccca...' biçiminde olan, felsefi düşüncelerden aşka kadar her konuda yazılabilen ve divan şiirinde Taşlıcalı Yahyâ ile Fuzûlî'nin başarılı örnekler verdiği musammat nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Murabba
B
Müseddes
C
Muhammes
D
Terkibibent
E
Kıt'a
Adım Adım Çözüm Analizi:
Dörder dizelik bentlerle kurulan, 'aaaa, bbba, ccca...' şeklinde kafiyelenen nazım şekli 'murabba'dır. Şarkı da dörtlüklerden kurulur ancak şarkıda nakarat ve bestelenme esastır. Sonuç: A şıkkı.
#18

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: E
Bir gazelin beyitleri incelenirken matla beytinden hemen sonra gelen ikinci beyte ne ad verilir?
A
Taç beyit
B
Beytü'l-gazel
C
Hüsn-i makta
D
Vasıta beyti
E
Hüsn-i matla
Adım Adım Çözüm Analizi:
Gazelin ilk beytine 'matla', matladan hemen sonra gelen ikinci beyte ise 'hüsn-i matla' (güzel matla) adı verilir. Benzer şekilde makta beytinden bir önceki beyte de 'hüsn-i makta' denir. Sonuç: E şıkkı.
#19

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: D
Divan edebiyatında şarkı nazım şeklinin ilk örneklerini 17. yüzyılda ------- vermiş, ancak bu türün en güzel, neşeli ve yaygın örneklerini 18. yüzyılda Lale Devri şairi ------- kaleme almıştır. Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A
Şeyh Gâlib - Bâkî
B
Fuzûlî - Nedîm
C
Nâbî - Nef'î
D
Nailî - Nedîm
E
Kadı Burhaneddin - Şeyhî
Adım Adım Çözüm Analizi:
Şarkı nazım şeklinin edebiyatımızdaki ilk örneklerini 17. yüzyılda Nailî vermiş; bu türü Lale Devri'nin eğlence ve musiki atmosferiyle zirveye taşıyan şair ise Nedîm olmuştur. Sonuç: D şıkkı.
#20

Türk Dili ve Edebiyatı • Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri

Doğru Cevap: B
Divan edebiyatında bentleri oluşturan dize sayılarına göre musammatların adlandırılmasıyla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A
Muhammes - 5 dizeli bentlerden oluşan nazım şekli
B
Müsebba - 6 dizeli bentlerden oluşan nazım şekli
C
Müsemmen - 8 dizeli bentlerden oluşan nazım şekli
D
Müseddes - 6 dizeli bentlerden oluşan nazım şekli
E
Muaşşer - 10 dizeli bentlerden oluşan nazım şekli
Adım Adım Çözüm Analizi:
Dize sayılarına göre musammatlar şunlardır: - 4 dizeli bentler: Murabba, Şarkı, Rubai, Tuyuğ - 5 dizeli bentler: Muhammes, Tahmis, Taştir - 6 dizeli bentler: Müseddes, Tesdis - 7 dizeli bentler: Müsebba, Tesbi - 8 dizeli bentler: Müsemmen, Tesmin - 9 dizeli bentler: Mütessa, Tetsi - 10 dizeli bentler: Muaşşer, Taşir Seçenek B'deki 'Müsebba - 6 dizeli bentler' eşleştirmesi yanlıştır; 6 dizeli olan 'müseddes', 7 dizeli olan ise 'müsebba'dır. Sonuç: B şıkkı.

İlgili YKS Türk Dili ve Edebiyatı Testleri

Tümünü Gör
yks • Türk Dili ve Edebiyatı

AYT (Alan Yeterlilik Testi) Milli Edebiyat ve Cumhuriyet Dönemi Romanı #1

20 SoruÇöz
yks • Türk Dili ve Edebiyatı

AYT (Alan Yeterlilik Testi) Tanzimat ve Servet-i Fünun Dönemi #1

20 SoruÇöz
yks • Türk Dili ve Edebiyatı

AYT (Alan Yeterlilik Testi) Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı) #1

20 SoruÇöz
yks • Türk Dili ve Edebiyatı

AYT (Alan Yeterlilik Testi) Şiir Bilgisi & Edebi Sanatlar #1

20 SoruÇöz