DUYURU⚡ 2026 KPSS & YKS Yeni Nesil Çıkmış Sorular ve Deneme Sınavları Eklendi!İncele
TestAkademisi.com
yks DENEMESİ• 2026 Müfredatı

YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı) #1

Ders: Türk Dili ve EdebiyatıSoru Sayısı: 20Tam Sınav Formatında
30:00
1
Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)
Soru 1 / 20
Âşık edebiyatında kullanılan 'semai' ve 'koşma' nazım biçimleri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır?
📢 Reklam AlanıAD_TEST_BOTTOM

Sınav Soru Altı Reklam Alanı

Soru kartının altında, cevap şıklarından izole güvenli yatay alan.

Format: 728x90 Horizontal
📢 Reklam AlanıAD_TEST_SOLVER_SIDEBAR

Sınav Sağ Panel Reklam Alanı

Soru çözme esnasında sağ kolonda soru navigasyonunun hemen üstünde yer alır.

Format: 300x250 Rectangle

Soru Navigasyonu

0/20 Cevaplandı
İşaretlendi Aktif Boş
YKS Müfredat ve Çözüm Rehberi

AYT (Alan Yeterlilik Testi) Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı) #1 – Soru Bankası & Detaylı Çözümleri

Bu test, 2026 YKS Türk Dili ve Edebiyatı müfredatı kapsamında Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı) konusundaki bilgilerinizi ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Toplam 20 özgün soru ve adım adım açıklamalı çözümünü görmek için tıklayın.

Soruları & Çözümleri Aç (20)
#1

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: D
Âşık edebiyatında kullanılan 'semai' ve 'koşma' nazım biçimleri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır?
A
Koşmalar hece ölçüsünün genellikle 11'li kalıbıyla, semailer ise 8'li kalıbıyla söylenir.
B
Her iki nazım biçiminde de son dörtlükte âşığın mahlası (tapşırma) yer alır.
C
Semailerin kendilerine özgü canlı, kıvrak ve özel bir ezgisi vardır.
D
Semai nazım biçimi beyitlerle kurulurken koşma dörtlüklerle oluşturulur.
E
Her iki nazım biçiminin de ilk dörtlüğü 'abab' veya 'abcb' biçiminde kafiyelenebilir.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Semai, hece ölçüsünün 8'li kalıbıyla; koşma ise 11'li kalıbıyla söylenir. Her ikisinde de dörtlük nazım birimi esastır ve kafiye şemaları (abab/abcb, cccb, dddb...) birbirine benzer. Aruzla yazılan semailer de bulunmakla birlikte, heceyle yazılan semai ile koşma arasındaki en temel biçimsel fark hece sayısıdır. Semailerin beyitlerle kurulduğu ve daima 11'li hece ölçüsüyle söylendiği bilgisi tamamen yanlıştır. Sonuç: D şıkkı.
#2

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: C
Yiğitçe, mertçe bir edayla söylenen; dizelerinde 'Bre', 'Hey', 'Behey' gibi mertlik bildiren ünlemlere yer verilen ve 8'li hece ölçüsüyle söylenen âşık tarzı halk edebiyatı nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Semai
B
Koşma
C
Varsağı
D
Destan
E
Mani
Adım Adım Çözüm Analizi:
Güney Anadolu'da yaşayan Varsak Türkmenlerinin ezgileriyle ortaya çıkan, 8'li hece ölçüsüyle söylenen, 'Bre', 'Hey', 'Behey' gibi yiğitçe haykırış ve ünlemler barındıran nazım şekli 'varsağı'dır. Sonuç: C şıkkı.
#3

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: B
Âşık karşılaşmalarında ozanların dudaklarının arasına dikey biçimde bir iğne koyarak 'b, p, m, v, f' gibi dudak ve diş-dudak ünsüzlerini kullanmadan irticalen (doğaçlama) şiir söyleme yarışına ne ad verilir?
A
Muamma
B
Lebdeğmez
C
Askı asma
D
Tapşırma
E
Bade içme
Adım Adım Çözüm Analizi:
Âşıkların dudak ünsüzlerini (b, p, m, v, f) telaffuz etmeden şiir söyleme hünerini sergiledikleri, dudak arasına iğne konularak yapılan yarışmaya 'lebdeğmez' (dudakdeğmez) denir. Sonuç: B şıkkı.
#4

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: A
Tasavvuf düşüncesinde ruhun mutlak varlık olan Allah'tan çıkıp maddi âleme inişini (nüzul) ve tekrar kemale ererek maddi âlemden Allah'a yükselişini (uruc) anlatan tekke edebiyatı nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?
A
Devriye
B
Nutuk
C
Şathiye
D
Nefes
E
Deme
Adım Adım Çözüm Analizi:
Varlığın ve insan ruhunun Allah'tan gelip tekrar Allah'a döneceği tasavvufi döngüsünü konu edinen dinî-tasavvufi nazım türü 'devriye'dir. Nutuk tarikata yeni girenlere yol gösterir, şathiye alaylı gibi görünen tasavvufi şiirlerdir, münacaat yakarıştır. Sonuç: A şıkkı.
#5

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: E
15. yüzyılda yaşamış, hem hece hem aruz ölçüsünü ustalıkla kullanmış, Bektaşi edebiyatının kurucusu sayılan sanatçılardandır. Nükteli, hiciv dolu ve tasavvufi derinliği olan 'şathiye' türündeki şiirleriyle tanınır. 'Budalanâme', 'Kitâb-ı Miglâte' ve 'Sarây-nâme' gibi mensur ve manzum yapıtları vardır. Bu parçada tanıtılan tekke şairi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Yunus Emre
B
Hacı Bektâş-ı Velî
C
Pir Sultan Abdal
D
Eşrefoğlu Rûmî
E
Kaygusuz Abdal
Adım Adım Çözüm Analizi:
15. yüzyılda yaşamış, şathiye türünün en önemli temsilcisi olan ve 'Budalanâme', 'Kitâb-ı Miglâte', 'Gevhernâme' gibi yapıtların sahibi olan tekke şairi Kaygusuz Abdal'dır. Sonuç: E şıkkı.
#6

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: B
17. yüzyıl âşık edebiyatının en üretken şairlerindendir. Hem hece hem de divan şiirinin etkisiyle aruz ölçüsünü kullanmıştır. Yeniçeri ocaklarında bulunmuş, orduyla seferlere katılmış ve döneminin şairlerini içeren bir 'Şairnâme' kaleme almıştır. Divan tertip eden ilk saz şairlerindendir. Bu parçada söz edilen saz şairi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Karacaoğlan
B
Âşık Ömer
C
Dadaloğlu
D
Köroğlu
E
Ercişli Emrah
Adım Adım Çözüm Analizi:
17. yüzyılda yaşamış, yeniçeri ocağında yetişmiş, hem aruz hem heceyle yazmış, meşhur bir 'Şairnâme' kaleme almış ve çok sayıda şiir bırakmış saz şairi Âşık Ömer'dir. Sonuç: B şıkkı.
#7

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: C
Halk edebiyatında âşıkların şiirlerinin son dörtlüğünde mahlaslarını söylemelerine ne ad verilir?
A
İntak
B
Cönk
C
Tapşırma
D
Terkib
E
Devir
Adım Adım Çözüm Analizi:
Âşıkların koşma, semai gibi türlerin son dörtlüğünde mahlaslarını belirtmelerine 'tapşırma' adı verilir. Divan edebiyatındaki karşılığı ise mahlas veya taç beyittir. Sonuç: C şıkkı.
#8

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: D
16. yüzyılda Sivas'ın Banaz köyünde yaşamıştır. Şiirlerinde divan edebiyatı ve aruz ölçüsü etkisi görülmez; hece ölçüsünü ve duru bir Türkçeyi kullanmıştır. Alevi-Bektaşi şiir geleneğinin en lirik temsilcilerindendir. Hz. Ali sevgisini, tasavvufi coşkuyu ve dönemin siyasal yönetimine karşı başkaldırıyı 'nefes'leriyle dile getirmiştir. Bu parçada söz edilen tekke-halk şairi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kaygusuz Abdal
B
Kul Himmet
C
Yunus Emre
D
Pir Sultan Abdal
E
Hacı Bektâş-ı Velî
Adım Adım Çözüm Analizi:
16. yüzyılda yaşayan, Sivas'ın Banaz köyünden olan, aruzu hiç kullanmayıp sade hece ölçüsüyle coşkulu nefesler söyleyen ve idam edilen Alevi-Bektaşi şairi Pir Sultan Abdal'dır. Sonuç: D şıkkı.
#9

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: E
Halk şairleri kimi zaman divan edebiyatına öykünerek aruz ölçüsüyle de şiirler yazmışlardır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi halk şairlerinin aruz ölçüsüyle yazdığı nazım şekil ve türlerinden biri değildir?
A
Divan
B
Selis
C
Kalenderi
D
Satranç
E
Koçaklama
Adım Adım Çözüm Analizi:
Halk edebiyatında şairlerin aruz ölçüsüyle yazdıkları türler: Divan, Selis, Semai (aruzlu), Kalenderi, Satranç ve Vezn-i Âher'dir. 'Koçaklama' ise hece ölçüsüyle yazılan koşmanın bir türüdür, aruzla yazılan bir kalıp değildir. Sonuç: E şıkkı.
#10

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: A
16. yüzyılda yaşadığı kabul edilen, Bolu Beyi'ne karşı verdiği mücadeleyle ve başkaldırıyla efsaneleşen; şiirlerinde yiğitlik, kahramanlık, kavga ve at sevgisini epik bir dille işleyen, aruzu hiç kullanmamış saz şairi kimdir?
A
Köroğlu
B
Dadaloğlu
C
Karacaoğlan
D
Kul Mehmed
E
Katibî
Adım Adım Çözüm Analizi:
Bolu Beyi ile olan mücadelesiyle efsaneleşen, 'Benden selam olsun Bolu Beyi'ne' dizeleriyle koçaklama türünün en büyük ustası olan şair Köroğlu'dur. Sonuç: A şıkkı.
#11

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: B
Tarikata yeni giren müritlere (derviş adaylarına) tarikat adabını, kurallarını, nefsi terbiye etme yollarını ve tasavvufi terbiyeyi öğretmek amacıyla mürşitler tarafından söylenen didaktik şiirlere ne ad verilir?
A
Devriye
B
Nutuk
C
Şathiye
D
Deme
E
Münacaat
Adım Adım Çözüm Analizi:
Tarikata yeni giren dervişlere tarikat kurallarını, adap ve terbiyeyi öğretmek maksadıyla kaleme alınan didaktik tasavvufi şiirlere 'nutuk' denir. Sonuç: B şıkkı.
#12

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: C
19. yüzyılda yaşamış, asıl adı Ali'dir. Bolu'da doğmuş, medrese eğitimi almış; hem heceyi hem de çok kuvvetli bir şekilde aruz ölçüsünü kullanmıştır. Saz çaldığı için dindarlar tarafından kınanmasına karşılık yazdığı 'Telli sazdır bunun adı / Ne ayet dinler ne kadı' dizeleriyle taassuba karşı çıkmıştır. Bu parçada tanıtılan saz şairi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Seyrânî
B
Ruhsatî
C
Dertli
D
Dadaloğlu
E
Erzurumlu Emrah
Adım Adım Çözüm Analizi:
Asıl adı Ali olan, sazına şeytan icadı diyen bağnaz çevreleri 'Telli sazdır bunun adı / Ne ayet dinler ne kadı' dizeleriyle eleştiren, hem hece hem aruzla yazan 19. yüzyıl âşığı Dertli'dir. Sonuç: C şıkkı.
#13

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: E
Halk edebiyatında şairlerin şiirlerini, türkü sözlerini, koşmaları ve atasözlerini kaydettikleri; genellikle aşağıdan yukarıya doğru boylamasına açılan ve şeklinden ötürü 'dana dili' olarak da anılan defterlere ne ad verilir?
A
Tezkire
B
Divan
C
Münşeat
D
Hamse
E
Cönk
Adım Adım Çözüm Analizi:
Halk edebiyatında şiirlerin derlendiği, aşağıdan yukarıya doğru açılan mecmualara 'cönk' adı verilir. Sonuç: E şıkkı.
#14

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: D
19. yüzyıl saz şairlerindendir. Medrese öğrenimi görmüş, divan edebiyatından oldukça etkilenmiştir. Yaşadığı Bayburt'un Rus işgaline uğraması ve harabeye dönmesi üzerine duyduğu derin acıyı anlattığı 'Vardım ki yurdundan ayağ göçürmüş / Yavru gitmiş ıssız kalmış otağı' dizeleriyle başlayan ağıtı/koşması edebiyatımızın şaheserlerindendir. Bu parçada söz edilen saz şairi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Erzurumlu Emrah
B
Seyrânî
C
Âşık Şenlik
D
Bayburtlu Zihnî
E
Dertli
Adım Adım Çözüm Analizi:
Bayburt'un Rus işgaliyle harap olmasını 'Vardım ki yurdundan ayağ göçürmüş' dizeleriyle başlayan ünlü şiiriyle anlatan, 'Sergüzeştnâme' adlı mesnevisi ve divanı bulunan şair Bayburtlu Zihnî'dir. Sonuç: D şıkkı.
#15

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: B
Âşık edebiyatında dörtlük sayısı sınırsız olan (genellikle onlarca dörtlükten meydana gelen), 11'li hece ölçüsüyle söylenen; savaşlar, salgın hastalıklar, depremler, eşkıya hikâyeleri ya da pire, uyuz gibi gülünç konuları işleyen en uzun nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Koşma
B
Destan
C
Varsağı
D
Semai
E
Mani
Adım Adım Çözüm Analizi:
Âşık edebiyatında beyit veya dörtlük sınırlaması olmayan en uzun nazım biçimi 'destan'dır. Genellikle 11'li hece ölçüsüyle söylenir ve hem toplumsal felaketleri hem de mizahi konuları işleyebilir. Sonuç: B şıkkı.
#16

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: A
13. yüzyılda Horasan'dan Anadolu'ya gelerek Sulucakarahöyük'e yerleşen, kurduğu düşünce sistemiyle Anadolu Türk birliğinin ve manevi mayasının oluşmasında büyük rol oynayan; tasavvufi görüşlerini 'Makâlât' adlı Arapça eserinde açıklayan mutasavvıf kimdir?
A
Hacı Bektâş-ı Velî
B
Yunus Emre
C
Hacı Bayrâm-ı Velî
D
Ahmed Yesevî
E
Mevlânâ
Adım Adım Çözüm Analizi:
Sulucakarahöyük'te dergâhını kuran, Bektaşilik düşüncesinin piri olan ve 'Makâlât' adlı ünlü tasavvufi eseri kaleme alan ulu şahsiyet Hacı Bektâş-ı Velî'dir. Sonuç: A şıkkı.
#17

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: C
Âşık edebiyatında usta çırak ilişkisiyle nesilden nesile aktarılan; Kars, Erzurum ve Çıldır yöresinde geniş bir etki alanı oluşturan, 'Âşık Garip' ve 'Köroğlu' kollarını başarıyla icra eden ve 93 Harbi'ndeki kahramanlık şiirleriyle tanınan saz şairi kimdir?
A
Erzurumlu Emrah
B
Sümmanî
C
Âşık Şenlik
D
Kağızmanlı Hıfzî
E
Ruhsatî
Adım Adım Çözüm Analizi:
Doğu Anadolu'da (Çıldır/Kars) âşıklık geleneğinin en mühim kollarından birini kuran, 93 Harbi'nde halkı Ruslara karşı direnişe çağıran ve 'Âşık Şenlik Kolu'nun kurucusu olan sanatçı Âşık Şenlik'tir. Sonuç: C şıkkı.
#18

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: E
Sivas'ın Şarkışla ilçesinin Sivrialan köyünde doğmuş; çocuk yaşta çiçek hastalığı sebebiyle iki gözünü de kaybetmiştir. Ahmet Kutsi Tecer tarafından keşfedilerek Türk edebiyat dünyasına tanıtılmıştır. 'Dostlar Beni Hatırlasın', 'Kara Toprak' ve 'Uzun İnce Bir Yoldayım' gibi ölümsüz şiirlerin sahibi olan Cumhuriyet Dönemi büyük halk ozanı kimdir?
A
Âşık Mahzuni Şerif
B
Âşık Reyhanî
C
Âşık Murat Çobanoğlu
D
Şeref Taşlıova
E
Âşık Veysel
Adım Adım Çözüm Analizi:
Ahmet Kutsi Tecer tarafından keşfedilen, gözlerini kaybettikten sonra sazıyla insan sevgisini, doğayı ve faniliği dile getiren, 'Kara Toprak' ve 'Uzun İnce Bir Yoldayım' şiirlerinin yazarı Âşık Veysel Şatıroğlu'dur. Sonuç: E şıkkı.
#19

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: D
Dış görünüşü itibarıyla din kurallarına ve inançlara aykırıymış gibi görünen, alaycı bir üsluba sahip olan fakat derin anlamında tasavvufi bir hakikati ve cezbe hâlini dile getiren şiirlere tekke edebiyatında ne ad verilir?
A
Taşlama
B
Hicviye
C
Nutuk
D
Şathiye
E
Münacaat
Adım Adım Çözüm Analizi:
Zahirde anlamsız veya inançla alay ediyormuş gibi duran ancak batında çok derin tasavvufi sırlar barındıran şiirlere 'şathiye' (şathiyyât-ı sûfiyâne) denir. Sonuç: D şıkkı.
#20

Türk Dili ve Edebiyatı • Halk Edebiyatı (Âşık ve Tekke Edebiyatı)

Doğru Cevap: B
Aşağıdaki saz şairlerinden hangisi şiirlerinde divan edebiyatı ve aruz ölçüsünün etkisine KESİNLİKLE yer vermemiş, yalnızca hece ölçüsüyle şiirler söylemiştir?
A
Âşık Ömer
B
Karacaoğlan
C
Gevherî
D
Dertli
E
Erzurumlu Emrah
Adım Adım Çözüm Analizi:
Âşık Ömer, Gevherî, Dertli ve Erzurumlu Emrah medrese eğitimi görmüş, divan şiirinden etkilenmiş ve aruz ölçüsüyle gazel, murabba, semai gibi türler kaleme almışlardır. Karacaoğlan ise divan edebiyatından ve aruzdan tamamen uzak durmuş; bütün şiirlerini yalnızca hece ölçüsüyle ve katıksız bir halk Türkçesiyle söylemiştir. Sonuç: B şıkkı.

İlgili YKS Türk Dili ve Edebiyatı Testleri

Tümünü Gör
yks • Türk Dili ve Edebiyatı

AYT (Alan Yeterlilik Testi) Milli Edebiyat ve Cumhuriyet Dönemi Romanı #1

20 SoruÇöz
yks • Türk Dili ve Edebiyatı

AYT (Alan Yeterlilik Testi) Tanzimat ve Servet-i Fünun Dönemi #1

20 SoruÇöz
yks • Türk Dili ve Edebiyatı

AYT (Alan Yeterlilik Testi) Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri #1

20 SoruÇöz
yks • Türk Dili ve Edebiyatı

AYT (Alan Yeterlilik Testi) Şiir Bilgisi & Edebi Sanatlar #1

20 SoruÇöz