YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) Kalıtım ve Genetik Esaslar #3

1. Bağımsız genler için her karakter ayrı ayrı ele alınarak olasılıklar çarpılır. 2. Aa x Aa çaprazlamasından aa olma ihtimali 1/4'tür. 3. Bb x bb çaprazlamasından bb olma ihtimali 1/4'tür (veya Bb x Bb ise 1/4'tür; soruda AaBbCc x AaBbCc denildiği için her biri 1/4'tür). 4. Cc x Cc çaprazlamasından cc olma ihtimali 1/4'tür. 5. Tüm ihtimaller çarpılır: (1/4) * (1/4) * (1/4) = 1/64. Sonuç: C şıkkı.

1. Anne AB genotiplidir (IAIB), baba 00 genotiplidir (ii). 2. Çaprazlama sonucunda oluşabilecek genotip ve fenotipler: IAi (A grubu) ve IBi (B grubu). 3. Buna göre çocuklar sadece A veya B kan grubundan olabilirler (0 veya AB olamazlar). Sonuç: D şıkkı.

1. Taşıyıcı anne: XRXr, Sağlıklı baba: XRY. 2. Kız çocukları: 1/2 sağlam (XRXR), 1/2 taşıyıcı (XRXr). Hasta kız çocuğu olamaz (%0). 3. Erkek çocukları: 1/2 sağlıklı (XRY), 1/2 hasta (XrY). 4. Buna göre erkek çocuklarının hasta olma ihtimali %50'dir. Sonuç: B şıkkı.

1. Krossing-over olmaksızın bağlı genler bir arada hareket eder. 2. Bağlı genlerin bulunduğu kromozom üzerinde krossing-over yoksa her bir homolog kromozom grubu tek bir gamet gibi değerlendirilir ve oluşabilecek gamet çeşit sayısı sadece heterozigot karakter sayısına bağlı olmaksızın bağlı gen gruplarının oluşturabileceği kombinasyona (genellikle krossing-oversiz bağlı genlerde heterozigot sayısı n ise 2^n yerine bağlı kromozom sayısı üzerinden 2 çeşit gamet) bağlıdır. Temel kural: Krossing-oversiz bağlı genlerde gamet çeşidi, heterozigot sayısına değil bağlı genlerin bulunduğu kromozom sayısına göre (2 üzeri n, n: kromozom/bağlı grup sayısı) belirlenir. Sonuç: C şıkkı.

1. Otozomal çekinik özellik (aa) ise, taralı bireyler 'aa' genotiplidir. 2. Sağlam görünen bireyler ise 'AA' veya 'Aa' genotipindedir. 3. Anne ve babanın durumuna göre sağlam bir bireyin taşıyıcı (Aa) olma olasılığı soy ağacındaki ebeveynlerin genotiplerine bağlı olarak hesaplanır (Genel bir taşıyıcı olasılığı veya anne babası heterozigot olan bir birey için 2/3'tür). Standardize edilmiş orta zorlukta bir soy ağacı sorusu kurgusunda anne-baba bilinmiyorsa veya heterozigotlarsa 2/3 oranı verilir. Sonuç: A şıkkı.

1. Modifikasyon, çevresel faktörlerin etkisiyle genlerin işleyişinin (fenotipin) değişmesi olayıdır; genlerin DNA nükleotit dizilimi (genotip) değişmez ve kalıtsal değildir. Sonuç: C şıkkı.

1. Diploid canlılarda genotip çeşit sayısı formülü: n * (n + 1) / 2 (burada n alel sayısıdır). 2. n = 4 için genotip çeşit sayısı: 4 * (4 + 1) / 2 = 4 * 5 / 2 = 10 çeşit genotip oluşabilir. Sonuç: B şıkkı.

1. Y kromozomuna bağlı karakterler sadece babadan sadece erkek çocuklarına aktarılır (babadan kız çocuklarına aktarılamaz). Sonuç: D şıkkı.

1. Anne: A0 Rr (çünkü çocuklarına 0 veya - verebilmesi için heterozigot olmalıdır; anne A Rh+ olup B geni yoktur, baba B Rh- olup A geni yoktur yani B0 rr). 2. Anne (AO Rr) x Baba (BO rr) çaprazlaması yapılır. 3. AB kan grubuna sahip bir çocuk olabilmesi için ebeveynlerden birinde B, diğerinde A aleli olmalıdır. Anne AO, baba BO olduğundan AB kan grubuna sahip bir çocuk dünyaya gelebilir (A'dan A/0, B'den B/0 gelir, AB oluşabilir). 4. 0 kan grubuna sahip çocuk olabilir mi? Anne A0, baba B0 olduğundan 00 (0 kan grubu) olabilir. 5. Seçeneklerde olamayacak olanı bulalım: Eğer annede B yok, babada A yoksa AB çocukları olamaz! Soru metninde 'annenin genotipinde B aleli, babanın genotipinde A aleli bulunmamaktadır' denilmiştir. Bu durumda AB çocuklarının olması imkansızdır. Sonuç: E şıkkı.

1. AABBccDD x aabbccdd çaprazlamasından tüm F1 bireyleri AaBbccDd genotipinde olur. 2. Fenotip olarak ise heterozigot karakterler baskın fenotipte, homozigot çekinik olanlar çekinik fenotipte görünür. Sonuç: A şıkkı.

1. 2n = 6 ise n = 3'tür. 2. Krossing-oversiz gamet çeşit sayısı 2 üzeri n formülüyle bulunur: 2^3 = 8 çeşit gamet oluşabilir. Sonuç: C şıkkı.

1. X'e bağlı baskın bir hastalığı taşıyan baba (XbY veya XBY, burada hasta olduğu için XDY diyelim), X kromozomunu sadece kız çocuklarına aktarır. 2. Bu nedenle hastalıklı babanın tüm kız çocukları bu hastalığın fenotipini göstermek zorundadır. Sonuç: B şıkkı.

1. Kırmızı (KK) x Beyaz (BB) -> F1 Pembe (KB). 2. Pembe (KB) x Pembe (KB) çaprazlaması: 1 KK (Kırmızı) : 2 KB (Pembe) : 1 BB (Beyaz). 3. Fenotip oranı: %25 Kırmızı, %50 Pembe, %25 Beyaz (1:2:1 oranındadır). Sonuç: D şıkkı.

1. Kontrol çaprazlamasında baskın fenotipli birey, kesinlikle homozigot çekinik fenotipli ve genotipli bir bireyle çaprazlanır. Sonuç: E şıkkı.

1. Kromozom yapısındaki değişimler: Delesyon (kopup eksilme), dublikasyon (iki katına çıkma), inversiyon (ters dönme) ve translokasyon (parça değişimi). 2. Parça kopup kaybolması delesyon olarak adlandırılır. Sonuç: A şıkkı.

1. Anafaz evresinde kromozomların veya kromatitlerin ayrılamaması olayına ayrılmama (non-disjunction) denir. Down sendromu gibi anomobilere yol açar. Sonuç: C şıkkı.

1. Sağlam anne ve babadan hasta (aa) bir çocuk dünyaya geliyorsa, çocuk bu alellerin birini anneden diğerini babadan almıştır. Bu durum anne ve babanın ikisinin de heterozigot (taşıyıcı, Aa) olduğunu kesin olarak kanıtlar. Sonuç: B şıkkı.

1. Anne: ii (00), Baba: IAIB (AB). 2. Çaprazlama: IAi (A grubu) ve IBi (B grubu). 3. Çocuklar %50 A grubu (IAi), %50 B grubu (IBi) fenotipinde olurlar. Sonuç: E şıkkı.

1. Krossing-over olayı bağlı genler arasında yeni kombinasyonlar (rekombinant gametler) oluşturarak genetik çeşitliliği artırır. Sonuç: A şıkkı.

1. Mendel'in bağımsız dağılım kuralı, genlerin farklı kromozomlar üzerinde (bağımsız genler) bulunması durumunda geçerlidir (aynı kromozom üzerinde çok uzaklarda olup krossing-over ile bağımsız gibi davrananlar hariç temel kural farklı kromozomlarda olmalarıdır). Sonuç: D şıkkı.