YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) Hücre Yapısı & Organeller #2

1. Hipotonik (az yoğun) ortama konulan bir hücre dışarıdan ozmozla su alır. 2. Hücrenin su alması sonucunda turgor basıncı artar. 3. Hayvan hücreleri aşırı su alarak patlayabilir (hemoliz), bitki hücreleri ise çeperleri sayesinde patlamaz ancak turgor durumuna geçer. 4. E seçeneğinde 'Hücre su kaybederek büzülür (plazmoliz olur)' denilmesi yanlıştır, plazmoliz hipertonik ortamda gerçekleşir. Sonuç: C şıkkı.

1. Mitokondri ve kloroplast çift katlı zara sahiptir, kendi DNA, RNA ve ribozomlarını barındırır ve kendilerini eşleyebilirler. 2. Ancak fotofosforilasyon sadece kloroplastta, oksidatif fosforilasyon ise mitokondride gerçekleşir. Sonuç: B şıkkı.

1. Sıralama: Ribozom (protein sentezi) -> Endoplazmik Retikulum (ER, taşınma ve modifikasyon) -> Golgi aygıtı (paketleme ve salgı üretimi) -> Salgı kofulu -> Hücre zarı (ekzositoz ile dışarı atılma). Sonuç: D şıkkı.

1. Aktif taşıma, maddelerin az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru, enerji (ATP) harcanarak ve taşıyıcı proteinler yardımıyla taşınmasıdır. 2. Difüzyon kuralları gereği maddeler çok yoğundan aza doğru taşınır ve ATP harcanmaz. Az yoğundan çok yoğuna (yokuş yukarı) taşıma sadece aktif taşıma ile olur. Sonuç: A şıkkı.

1. Lizozom, hücre içi sindirim yapan ve içi sindirim enzimleri (hidrolitik enzimler) dolu olan tek zarlı bir organeldir. 2. Hücre içi yaşlanmış organellerin yok edilmesinde (otofaji) ve hücrenin kendi kendini sindirmesinde (otoliz) görev yapar. 3. D seçeneğinde 'Lizozom enzimleri hücre içinde ATP üretilmesini sağlar' ifadesi yanlıştır, lizozom enzimleri hidroliz (sindirim) yapar ve hidroliz reaksiyonlarında ATP harcanmaz, ayrıca enerji üretimi (ATP sentezi) gerçekleşmez. Sonuç: D şıkkı.

1. Tüm canlı hücrelerde hücre zarı, sitoplazma, ribozom organeli ve nükleik asitler (DNA ve RNA) ortak olarak bulunur. 2. Zarlı organeller ve çekirdek ise sadece ökaryotlara özgüdür. Sonuç: C şıkkı.

1. Fagositoz sırasında yalancı ayaklar oluşturulur ve besin kofulu meydana getirilir, bu olay sırasında ATP harcanır ve hücre zar yüzeyi geçici olarak küçülür. 2. B seçeneğinde 'Hücre zar yüzeyinin küçülmesi' fagositoz ve pinositoz (endositoz) sırasında ortak olarak gerçekleşen kesin bir sonuçtur. Sonuç: B şıkkı.

1. Ribozom ve sentrozom zarsız organellerdir. 2. Ribozom tüm hücrelerde (prokaryot ve ökaryot) bulunur, sentrozom ise gelişmiş bitkilerde bulunmaz (hayvan hücrelerinde ve bazı ilkel bitkilerde bulunur). 3. Ortak özellik zarsız yapıda olmalarıdır. Sonuç: A şıkkı.

1. Kontraktil kofullar tatlı suda yaşayan amiplerde, paramesyumcularda hücre içine osmozla sürekli giren fazla suyu dışarı atarak hücrenin patlamasını önler. 2. Bu işlem sırasında enerji (ATP) harcanır. Sonuç: C şıkkı.

1. Akıcı mozaik zar modelinde fosfolipit çift tabakası, proteinler, glikolipitler ve glikoproteinler bulunur. Hayvan hücre zarında bulunan kolesterol molekülleri zara akışkanlık ve dayanıklılık kazandırır. Sonuç: E şıkkı.

1. Kloroplast yeşil renkli olup fotosentez yapar; kromoplast kırmızı, sarı, turuncu renkleri vererek çiçek ve meyvelere renk sağlar; lökoplast ise renksiz olup nişasta, yağ ve protein depolar. 2. Bu plastitler birbirlerine ışık, hormon ve gelişim durumuna göre dönüşebilirler (örneğin domatesin yeşilden kırmızıya dönmesi). 3. E seçeneğinde 'Kromoplastlar fotosentez hızını kloroplastlardan daha fazla artırır' ifadesi yanlıştır, kromoplastlar klorofil taşımaz ve fotosentez yapmazlar. Sonuç: E şıkkı.

1. Peroksizomlar, içerdikleri katalaz enzimi ile hücrede solunum sonucu oluşan zehirli hidrojen peroksiti ($H_2O_2$) su ve oksijene parçalayan tek zarlı organellerdir. Sonuç: A şıkkı.

1. Mitokondri ve kloroplast kendi DNA ve RNA'larına sahiptir, ribozom ise yapısında rRNA (RNA) bulundurur. 2. Golgi aygıtı ise tek katlı zardan oluşan bir salgı organelidir ve yapısında nükleik asit bulunmaz. Sonuç: D şıkkı.

1. Bitki hücre duvarı selüloz, mantar hücre duvarı kitin, bakteri hücre duvarı ise peptidoglikan yapılıdır. Sonuç: B şıkkı.

1. Granülsüz ER (düz ER) lipit (yağ) sentezi, karbonhidrat metabolizması, ilaç ve zehirlerin detoksifikasyonu (karaciğerde) ve kas hücrelerinde kalsiyum ($Ca^{2+}$) depolanması görevlerini üstlenir. 2. Protein sentezi granüllü ER üzerindeki ribozomlar tarafından yapılır. Sonuç: C şıkkı.

1. Hipertonik ortama konulan hücre su kaybederek büzülür (plazmoliz olur). 2. Su kaybettiği için turgor basıncı (TP) azalır, su arama isteği (osmotik basınç - OB) ise artar. Sonuç: A şıkkı.

1. Hücre iskeleti elemanları hücreye şekil verir, organellerin yerini sabitler ve hücre içi madde taşınmasını sağlar. 2. Mikrotübüller sil ve kamçı hareketinde ile ipliklerinin oluşumunda etkilidir, mikrofilamentler ise kas kasılmasında ve yalancı ayak oluşumunda görev yapar. 3. E seçeneğinde 'Mikrofilamentler hücre iskeletinin en kalın elemanları olup sadece çekirdek zarını destekler' ifadesi yanlıştır, en kalın elemanlar mikrotübüllerdir. Sonuç: E şıkkı.

1. Çekirdekçik, ribozomun alt birimlerinin (rRNA ve proteinler birleşerek) üretildiği ve monte edildiği yoğun kromatin bölgesidir. Sonuç: B şıkkı.

1. Kolaylaştırılmış difüzyon ve aktif taşımada ortak olan özellik taşıyıcı proteinlerin (veya kanal proteinlerinin) kullanılmasıdır. 2. Aktif taşımada enerji (ATP) harcanır ve az yoğundan çok yoğuna geçilir; kolaylaştırılmış difüzyonda ise ATP harcanmaz ve çok yoğundan az yoğuna geçilir. Sonuç: D şıkkı.

1. Prokaryot hücrelerde çekirdek zarı, mitokondri, kloroplast, endoplazmik retikulum ve golgi gibi zarlı organeller bulunmaz. 2. Ribozom, hücre zarı, sitoplazma ve nükleik asitler ise prokaryotlarda bulunur. Sonuç: A şıkkı.