YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika #1

Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alanda imzaladığı ilk askerî ve siyasi antlaşmadır. Bu antlaşma ile Ermenistan, Sevr Antlaşması'ndaki taleplerinden vazgeçmiş ve TBMM'yi resmen tanıyan ilk devlet olmuştur. Sonuç: B şıkkı.

I. İnönü Zaferi sonrasında İtilaf Devletleri Sevr'i yumuşatarak kabul ettirmek için Londra Konferansı'nı toplamış, Afganistan ile dostluk antlaşması imzalanmış ve Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması yapılmıştır. Ankara Antlaşması ise Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra (20 Ekim 1921) Fransa ile imzalanmıştır. Sonuç: D şıkkı.

Tevfik Paşa'nın sözü TBMM baş temsilcisi Bekir Sami Bey'e bırakması, İtilaf Devletleri'nin Türk tarafını bölme ve ikilik çıkarma planlarını suya düşürmüş; TBMM'nin Türk milletinin meşru ve yegâne temsilcisi olduğunu İtilaf Devletleri önünde tescil etmiştir. Sonuç: A şıkkı.

Bu madde ile Sovyet Rusya, TBMM'nin tanımadığı Sevr Antlaşması'nı resmen geçersiz saymayı taahhüt etmiş; iki taraf uluslararası siyasette ve emperyalizme karşı ortak hareket etme kararı almıştır. Sonuç: C şıkkı.

Moskova Antlaşması ile Batum'un Sovyet kontrolündeki Gürcistan'a terk edilmesi, TBMM'nin ilan ettiği Misakımillî sınırlarından verilen ilk taviz olmuştur. Sonuç: E şıkkı.

Kütahya-Eskişehir yenilgisinden sonra meclisin Kayseri'ye taşınması tartışılmış, sert muhalefet doğmuş ve Mustafa Kemal Paşa'ya 3 ay süreyle olağanüstü yetkiler tanıyan Başkomutanlık Kanunu çıkarılmıştır. Mustafa Kemal Paşa da Tekâlif-i Milliye Emirleri'ni yayımlamıştır. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ise daha önce, I. İnönü Zaferi'nden sonra (20 Ocak 1921) kabul edilmiştir. Sonuç: D şıkkı.

Bu emir, geleneksel belirli bir cephe hattını koruma taktiğinin terk edildiğini; vatanın her bir karış toprağının ayrı bir savunma noktası haline getirilerek topyekûn bir alan savunması yapılacağını ifade eder. Sonuç: B şıkkı.

Sakarya Zaferi'nden sonra Sovyetler Birliği'nin aracılığıyla Kafkas cumhuriyetleri ile TBMM arasında imzalanan ve Türkiye'nin doğu sınırını kesinleştiren antlaşma Kars Antlaşması'dır. Sonuç: A şıkkı.

Ankara Antlaşması ile Fransa TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf Devleti olmuş, Güney Cephesi kapanmış ve Hatay-İskenderun özel bir yönetim şartıyla Fransız mandasındaki Suriye sınırları içinde bırakılmıştır. Bu durum Misakımillî'den verilen ikinci tavizdir. Hatay'ın 1921 yılında anavatana katıldığı bilgisi yanlıştır; Hatay 1939 yılında anavatana katılmıştır. Sonuç: C şıkkı.

İtalya, II. İnönü Muharebesi'nin kazanılmasıyla Anadolu'dan kademeli olarak çekilme kararı almış; Kütahya-Eskişehir yenilgisi sırasında çekilmeyi geçici olarak durdurmuş, Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasıyla birlikte ise Anadolu'yu tamamen terk etmiştir. Sonuç: E şıkkı.

Dumlupınar'da kazanılan zaferin ardından Yunan birliklerinin toparlanmasını engellemek ve İzmir yönüne kaçan düşmanı denize dökmek amacıyla Mustafa Kemal Paşa 'Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!' emrini vermiştir. Sonuç: B şıkkı.

Osmanlı Devleti'nin başkenti olan İstanbul'un TBMM yönetimine bırakılması kararı, İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Hükümeti'ni artık fiilen ve hukuken yok saydığını gösterir. Böylece Osmanlı Devleti hukuken sona ermiştir. Sonuç: D şıkkı.

Mudanya Ateşkesi ile Doğu Trakya (Edirne, Kırklareli, Tekirdağ), İstanbul ve Boğazlar bölgesi tek bir kurşun sıkılmadan, diplomatik başarıyla TBMM idaresine devredilmiştir. Sonuç: A şıkkı.

İtilaf Devletleri'nin Lozan'a İstanbul Hükümeti'ni de çağırarak ikilik yaratma girişimine karşılık TBMM, 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırarak İstanbul Hükümeti'nin varlığına son vermiş ve konferansa Türk milletinin tek temsilcisi olarak katılmıştır. Sonuç: C şıkkı.

TBMM Hükümeti, tam bağımsızlık ve ulusal egemenlik ilkelerinden ödün vermemek adına 'Ermeni yurdu talepleri' ve 'kapitülasyonlar' konusunda kesinlikle taviz verilmemesini ve gerekirse masanın terk edilmesini talimatlandırmıştır. Sonuç: B şıkkı.

Lozan Barış Antlaşması'nda Yunanistan, savaş sorumluluğunu kabul ederek tazminat bedeli olarak Edirne'nin batısındaki 'Karaağaç ve Bosnaköy'ü Türkiye'ye bırakmıştır. Sonuç: E şıkkı.

Lozan'da sınır meseleleri içinde çözülemeyen ve Türkiye ile İngiltere arasında dokuz ay içinde ikili müzakerelere bırakılan konu 'Irak sınırı / Musul meselesi'dir. Sonuç: D şıkkı.

Lozan'da askerden arındırılan ve bir komisyona bırakılan Boğazlar, II. Dünya Savaşı öncesinde değişen uluslararası dengeler gözetilerek 20 Temmuz 1936'da imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile tamamen Türkiye'nin egemenliğine ve askerî kontrolüne geçmiştir. Sonuç: A şıkkı.

Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya'nın batı sınırlarını korumak üzere 9 Şubat 1934'te Atina'da imzaladıkları belge Balkan Antantı'dır. Sadabat Paktı ise doğu sınırlarının güvenliği için kurulmuştur. Sonuç: C şıkkı.

Mustafa Kemal Atatürk'ün 'şahsi meselem' olarak gördüğü, bağımsız cumhuriyet olduktan sonra 1939 yılında Türkiye Cumhuriyeti sınırlarına dahil olan bölge Hatay'dır. Sonuç: B şıkkı.