YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) Modern Atom Teorisi #1

1. $n = 3$ ve $l = 1$ değerleri $3p$ orbitalini belirtir. 2. $p$ orbitallerinin $m_l$ değerleri $-1, 0, +1$ olmak üzere 3 tanedir. 3. Maksimum $6$ elektron alabilir. 4. $3p$ orbitalinin baş kuantum sayısı $3$, açısal momentum kuantum sayısı $1$'dir. 5. E seçeneğinde 'Maksimum $10$ elektron alabilir' denilmesi yanlıştır, çünkü $p$ orbitalleri en fazla $6$ elektron alır ($10$ elektron alan $d$ orbitalleridir). Sonuç: E şıkkı.

1. Elektron dizilimini baştan yazalım: $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^2 3d^{10} 4p^3$. 2. Elektron sayılarını toplayalım: $2 + 2 + 6 + 2 + 6 + 2 + 10 + 3 = 33$. 3. Nötr atomda proton sayısı elektron sayısına eşit olduğundan atom numarası $33$'tür. Sonuç: C şıkkı.

1. Elektron dizilimleri ve grup numaraları: $\text{Na}: 1s^2 2s^2 2p^6 3s^1$ (1A), $\text{Mg}: 3s^2$ (2A), $\text{Al}: 3s^2 3p^1$ (3A). 2. Genellikle soldan sağa doğru iyonlaşma enerjisi artar; ancak 3 aşağı 5 yukarı kuralı (küresel simetri) uygulanır. 3. 2A grubunun küresel simetri özelliğinden dolayı iyonlaşma enerjisi 3A grubundan büyüktür. 4. Buna göre sıralama: $\text{Mg} > \text{Al} > \text{Na}$ veya $\text{Mg} > \text{Na}$ durumuna dikkat edilirse $\text{Mg} (\text{2A}) > \text{Al} (\text{3A}) > \text{Na} (\text{1A})$ şeklindedir. Sonuç: D şıkkı.

1. Kuantum kuralları: $n$ pozitif bir tam sayıdır. $l$ 0 ile $(n-1)$ arasındaki değerleri alabilir ($0 \leq l < n$). $m_l$ ise $-l$ ile $+l$ arasındaki tam sayılardır. 2. B seçeneğinde $n = 2$ iken $l = 2$ verilmiştir. $l$, $n$'den küçük olmalıdır ($l$ en fazla $n-1 = 1$ olabilir). Bu nedenle bu durum imkansızdır. Sonuç: B şıkkı.

1. Halojenlerde elektron ilgisi genellikle yukarıdan aşağıya doğru azalır; ancak florun (${}_{9}\text{F}$) atom yarıçapı çok küçük olduğu için elektron yoğunluğu fazladır ve dışarıdan gelen elektronlar arasındaki itme kuvveti nedeniyle elektron ilgisi klordan (${}_{17}\text{Cl}$) küçüktür. 2. Sıralama: $\text{Cl} > \text{F} > \text{Br}$ şeklindedir. Sonuç: C şıkkı.

1. İyonlaşma enerjileri arasındaki ani sıçramalara ($3.5 - 4$ kat ve üzeri) bakılır. 2. Değerler sırasıyla: $580$, $1815$, $2740$, $11600$, $14800$. 3. 3. iyonlaşma enerjisinden 4. iyonlaşma enerjisine geçerken ($2740$'tan $11600$'e) büyük bir sıçrama (yaklaşık $4$ katından fazla) vardır. 4. Bu durum elementin $3$ tane değerlik elektronu olduğunu, yani 3A grubunda yer aldığını gösterir. Sonuç: C şıkkı.

1. $l = 0$ ise $s$, $l = 1$ ise $p$, $l = 2$ ise $d$, $l = 3$ ise $f$ orbitalidir. 2. $n = 4$ ve $l = 2$ olduğundan bu orbital $4d$ orbitalidir. Sonuç: B şıkkı.

1. Elektron sayıları: $\text{O}^{2-}$ ($10$), $\text{F}^-$ ($10$), $\text{Na}^+$ ($10$). Elektron sayıları ve dizilimleri aynı olduğundan izoelektroniktirler. 2. Çekirdek yükleri sırasıyla $8, 9, 11$'dir. 3. Çekirdek yükü arttıkça elektronlara uygulanan çekim kuvveti artar, bu nedenle yarıçap küçülür. Yarıçap sıralaması: $\text{O}^{2-} > \text{F}^- > \text{Na}^+$. 4. A seçeneğinde 'Çapları eşittir' denilmiştir ki bu yanlıştır, çekirdek yükü büyük olanın çapı daha küçüktür. Sonuç: A şıkkı.

1. Küresel simetri, orbital türünün tamamen dolu ($s^2, p^6, d^{10}, f^{14}$) veya yarı dolu ($s^1, p^3, d^5, f^7$) olması durumudur. 2. ${}_{7}\text{N}: 1s^2 2s^2 2p^3$ ($2p^3$ yarı doludur, küresel simetriktir). 3. Diğer seçenekler ($O, B, C$) incelendiğinde küresel simetri kuralına uymazlar. Sonuç: D şıkkı.

1. Aynı periyotta soldan sağa doğru gidildikçe atom numarası, elektronegatiflik, iyonlaşma enerjisi ve ametalik aktiflik artar; atom yarıçapı ise çekirdek yükü (proton sayısı) arttığı için küçülür (azalır). Sonuç: B şıkkı.

1. Bir enerji düzeyindeki toplam orbital sayısı $n^2$ formülüyle bulunur. 2. $n = 4$ için toplam orbital sayısı $4^2 = 16$'dır. 3. (Ayrıca türlerine bakarsak: $4s (1) + 4p (3) + 4d (5) + 4f (7) = 16$ orbital bulunur). Sonuç: D şıkkı.

1. ${}_{24}\text{Cr}$ atomunun beklenen dizilimi $...4s^2 3d^4$ şeklindedir ancak küresel simetri kararlılığı nedeniyle elektronlardan biri $4s$'ten $3d$'ye geçer ve $...4s^1 3d^5$ şeklinde sonlanır. Sonuç: A şıkkı.

1. Elektronegatiflik, bağ elektronlarını çekme yeteneğidir. Periyodik cetvelde (soygazlar hariç) elektronegatifliği en yüksek olan element Flor (F) elementidir. Sonuç: C şıkkı.

1. Pauli Dışlama İlkesi'ne göre bir atomda aynı dört kuantum sayısına (n, l, m_l, m_s) sahip iki elektron bulunamaz; aynı orbitalde bulunan iki elektron zıt spinli ($+1/2$ ve $-1/2$) olmak zorundadır. Sonuç: B şıkkı.

1. ${}_{26}\text{Fe}$ elektron dizilimi: $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^2 3d^6$. 2. En yüksek baş kuantum sayısı $4$ olduğundan $4$. periyottadır. 3. $s$ ve $d$ orbitallerindeki elektronların toplamı $2 + 6 = 8$ olduğundan $8B$ grubundadır. Sonuç: E şıkkı.

1. Yukarıdan aşağıya inildikçe atom yarıçapı artar, elektron vermek kolaylaşır; bu nedenle metalik karakter artar, ametalik karakter azalır. 2. Ametallerin oluşturduğu oksitli bileşiklerin asitlik karakteri ise yukarıdan aşağıya doğru azalır. Sonuç: A şıkkı.

1. Metal oksitleri genellikle bazik özellik gösterir (örneğin $\text{Na}_2\text{O}, \text{MgO}$). Ametal oksitleri ise asidiktir ($\text{CO}_2, \text{SO}_3$). 2. Seçeneklerde $\text{Na}_2\text{O}$ bir metal oksitidir ve suda bazik çözelti oluşturur. Sonuç: B şıkkı.

1. Spin kuantum sayısı ($m_s$), elektronun kendi ekseni etrafındaki dönme yönünü ifade eder ve sadece $+1/2$ veya $-1/2$ değerlerini alır. Sonuç: D şıkkı.

1. Nötr atomdan elektron koparılması endotermik (ısı alan) bir olaydır (İyonlaşma enerjisi). 2. Çap küçülür, çekirdeğin kalan elektronlara uyguladığı çekim kuvveti artar. 3. Elektron koparıldığında katyon oluşur; katyonlarda elektron başına düşen çekim kuvveti arttığı için çap küçülür, asla büyümez. Sonuç: C şıkkı.

1. Orbitaller elektronların bulunma olasılığının yüksek olduğu uzay bölgeleridir (Bölgesel dalga fonksiyonlarıdır). 2. Her orbital en fazla iki elektron alabilir. 3. Bohr modelindeki dairesel yörüngelerin aksine, orbitallerin kesin sınırları ve dairesel yörüngeleri yoktur; olasılık bulutlarıdır. 4. E seçeneğinde 'Orbitallerin sınırları kesin çizgilerle belirlenmiş dairesel yörüngelerdir' ifadesi Bohr modeline ait bir özellik olup modern atom teorisi için yanlıştır. Sonuç: E şıkkı.