YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) Türkiye'de İklim ve Bitki Örtüsü #3

Türkiye'nin kuzeyden esen rüzgarların sıcaklığı düşürmesi matematik konumunun (Kuzey Yarım Küre'de olmanın) sonucudur. Üç tarafının denizlerle çevrili olması, yükseltinin batıdan doğuya artması ve dağların uzanış yönü özel konumun sonucudur. Sonuç: C şıkkı.

Akdeniz ikliminde yaz kuraklığının temel sebebi, yaz aylarında Azor Yüksek Basınç Merkezi'nin etkisiyle havanın alçalıcı karakter kazanması ve yağış oluşumunu engellemesidir. Sonuç: A şıkkı.

Karadeniz ikliminde en fazla yağış sonbahar mevsiminde düşer (özellikle Doğu Karadeniz'de). En az yağış ise ilkbahardadır. Sonuç: D şıkkı.

Bozkırlar ilkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığıyla sararıp kuruyan otsu bitkilerden oluşan bozkır (step) formasyonudur. Sonuç: B şıkkı.

Sert karasal iklimin görüldüğü Erzurum-Kars yöresinde sıcaklıkların artması ve konveksiyonel (kırkikindi) yağışların başlamasıyla en fazla yağış yaz mevsiminde düşer. Sonuç: C şıkkı.

Makiler kışın yaprak dökmeyen, genellikle kısa boylu, sert yapraklı ve kuraklığa dayanıklı çalılardır. Maki örtüsünün tahrip edildiği yerlerde garig adı verilen kısa boylu otlar/çalılar yetişir. Maki ormanların asıl ve doğal hali değil, ormanların tahrip edilmesiyle ortaya çıkan yalancı (sekonder) bitki örtüsüdür; ancak makilerin kendisi yıl boyunca yeşil kalır ve kışın yaprak dökmezler. Seçenekteki yanlış bilgi maki tahribatıyla ilgilidir: Makiler kışın yaprak döker ifadesi yanlıştır. Sonuç: E şıkkı.

Nemli havanın dağ yamaçları boyunca yükselerek oluşturduğu yağışlara orografik (yamaç) yağışları denir. Sonuç: A şıkkı.

Yerden ısınan havanın yükselip soğumasıyla oluşan konveksiyonel (yükselim) yağışlarıdır. Sonuç: D şıkkı.

Türkiye'de etrafı dağlarla çevrili çanak alanlar ve iç kesimler az yağış alır. Konya (Tuz Gölü çevresi) ve Iğdır Ovası Türkiye'nin en az yağış alan yerlerindendir. Sonuç: B şıkkı.

Sibirya yüksek basıncı kış aylarında ülkemize (özellikle iç ve doğu kesimlere) aşırı soğuk, ayaz ve yoğun kar yağışları getirir. Sonuç: C şıkkı.

Karadeniz Bölgesi'nin her mevsim yağışlı olması ve nem oranının yüksek olması orman gelişimini en çok destekleyen faktördür. Sonuç: E şıkkı.

Iğdır Ovası, Yusufeli vadisi, Anamur-Alanya arası ve Rize çevresi mikroklima alanlarıdır. Ancak Konya Ovası geniş bir karasal alan olup mikroklima özelliği taşımaz, tipik karasal iklimin merkezidir. Sonuç: A şıkkı.

Akdeniz ikliminde kışın görülen yağışlar sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşmasıyla oluşan cephesel (frontal) yağışlardır. Sonuç: B şıkkı.

Güneydoğu Anadolu'nun en yüksek sıcaklıklara sahip olmasında hem enlem (Ekvator'a yakınlık) hem de karasallık ve Basra alçak basıncının yazın sıcak hava taşıması etkilidir. Sonuç: C şıkkı.

Bitki örtüsü çeşitliliğinde iklim çeşitliliği, yer şekilleri, dağların uzanışı, yükselti ve toprak tipleri etkilidir. Ülkenin meridyen boylamları ise bitki çeşitliliğinde doğrudan en az etkiye sahiptir. Sonuç: D şıkkı.

Karadeniz'deki maki benzeri tahrip bitki örtüsüne 'yalancı maki' (pseudomaquis) denir. Sonuç: E şıkkı.

İnsan eliyle ormanların yok edilmesiyle oluşan bozkırlara 'antropojen step' denir. Sonuç: A şıkkı.

Akdeniz ve Ege kıyılarının kışın en sıcak yerler olmasında hem enlem (Ekvator'a yakınlık) hem de deniz etkisinin (denizselliğin) kış soğuklarını hafifletmesi etkilidir. Sonuç: B şıkkı.

Orman sınırının üstünde veya yüksek dağlarda görülen gür yaz otlaklarına 'alpin çayırlar' denir. Sonuç: C şıkkı.

Karadeniz ikliminde her mevsim yağış görülmesinin (rejim düzenli olmasının) sebebi yıl boyunca etkili olan batı rüzgarları ve Karadeniz üzerinden gelen nemli hava kütleleridir. Sonuç: D şıkkı.