KPSS KPSS Ön Lisans Milli Mücadele Testi #1

Milli Mücadele döneminde cemiyetler yararlı ve zararlı olarak ikiye ayrılır. Zararlı cemiyetlerin bir kısmı azınlıklar (Mavri Mira, Pontus Rum, Hınçak ve Taşnak, Makabi vb.) tarafından kurulurken; bazıları da Türk ve Müslümanlar tarafından kurulan 'Milli Varlığa Düşman Cemiyetler'dir. İngiliz Muhipleri Cemiyeti, kurtuluşu İngiliz mandasında gören ve Türkler tarafından kurulan zararlı bir cemiyettir. Sonuç: D şıkkı.

Milli Mücadele'nin gerekçesi ('Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir.'), amacı ve yöntemi ('Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.') ilk kez Amasya Genelgesi'nde (Tamimi) dile getirilmiştir. Bu belge aynı zamanda bir ihtilal bildirgesi niteliğindedir. Sonuç: B şıkkı.

Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti öncülüğünde toplanan Erzurum Kongresi, sadece Doğu illerinden delege katıldığı için toplanış bakımından bölgeseldir. Ancak Mustafa Kemal'in başkanlığında 'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz' gibi tüm yurdu ilgilendiren kararlar alındığı için kararları bakımından ulusaldır. Manda ve himaye ilk kez bu kongrede reddedilmiştir. Sonuç: D şıkkı.

Ülke genelindeki tüm direniş cemiyetlerinin tek bir merkezden yönetilmesini sağlamak ve güç birliği oluşturmak amacıyla Sivas Kongresi'nde bütün yararlı cemiyetler 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' (ARMHC) çatısı altında birleştirilmiştir. Sonuç: B şıkkı.

Ali Rıza Paşa hükümetinin Bahriye Nazırı Salih Paşa'yı Anadolu'ya göndererek Temsil Heyeti Başkanı Mustafa Kemal ile görüşmesi sonucunda imzalanan Amasya Görüşmeleri (Protokolleri) ile İstanbul Hükümeti, Temsil Heyetinin varlığını ilk kez hukuken ve resmen tanımış oldu. Sonuç: C şıkkı.

Misak-ı Milli; Boğazlar, Azınlık hakları, Kapitülasyonlar, Arapların durumu, Referandum yapılacak yerler (Kars, Ardahan, Batum ve Batı Trakya) ve Milli sınırlar gibi tam bağımsızlığı hedefleyen konuları içerir. Ancak devletin rejiminin ne olacağı (Cumhuriyet, Saltanat vb.) ulusal egemenlikle ilgilidir ve bağımsızlık belgesi olan Misak-ı Milli'de rejime dair bir madde yer almaz. Sonuç: D şıkkı.

Birinci TBMM, güçler birliği ilkesini (yasama ve yürütmenin mecliste toplanması) benimsemiş, yeni bir anayasa yaptığı için kurucu meclis vasfı taşımış ve siyasi partilere yer vermemiştir. Ayrıca yürütme işleri için 'Meclis Hükümeti Sistemi'ni uygulamıştır. 'Kabine Sistemi'ne geçiş ise Cumhuriyet'in ilanı ile (1923) gerçekleşecektir. Sonuç: E şıkkı.

Kazım Karabekir komutasındaki 15. Kolordunun Ermenileri mağlup etmesi üzerine 3 Aralık 1920'de imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin imzaladığı ilk antlaşmadır. Bu sayede TBMM'nin siyasi ve askeri varlığı ilk kez uluslararası alanda tanınmış ve 'Türkiye' ifadesi ilk defa resmi bir antlaşmada yer almıştır. Sonuç: B şıkkı.

Güney Cephesi'nde Kuva-yı Milliye birliklerinin Fransızlara karşı verdiği başarılı mücadele ve Batı Cephesi'ndeki Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılması üzerine Fransa ile 1921 Ankara Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Güney Cephesi kapanmış ve Hatay hariç Suriye sınırı belirlenmiştir. Sonuç: A şıkkı.

I. İnönü Muharebesi'nin sonuçları şifreli olarak 'MİLAT' (Moskova Antlaşması, İstiklal Marşı, Londra Konferansı, Afganistan ile Dostluk Antlaşması, Teşkilat-ı Esasiye'nin ilanı) şeklinde hatırlanabilir. Ancak 'Tekalif-i Milliye Emirleri'nin yayımlanması, ordunun büyük bir yenilgi aldığı Kütahya-Eskişehir Savaşlarından sonradır. Sonuç: D şıkkı.

Milli bir marşın yazılması fikri dönemin Genelkurmay Başkanı İsmet Paşa'dan çıkmış olsa da yarışmayı resmi olarak düzenleyen, şartları belirleyen ve ödülü veren kurum dönemin Eğitim Bakanlığı olan Maarif Vekaleti'dir. (Dönemin bakanı Hamdullah Suphi Tanrıöver'dir). Sonuç: B şıkkı.

Kütahya-Eskişehir savaşlarındaki mağlubiyetin ardından TBMM, üç aylığına tüm yetkilerini 'Başkomutanlık Yasası' ile Mustafa Kemal Paşa'ya devretmiştir. Mustafa Kemal Paşa da başkomutan sıfatıyla yasama yetkisini kullanarak 7-8 Ağustos 1921'de doğrudan kendi imzasıyla Tekalif-i Milliye Emirleri'ni (Milli Yükümlülükler) yayımlamıştır. Sonuç: C şıkkı.

Mustafa Kemal Paşa bu tarihi emri Sakarya Meydan Muharebesi sırasında vererek klasik cephe (hat) savunması yerine alan (satıh) savunması taktiğini uygulamış ve Yunan ordusunu durdurmuştur. Bu savaş, Türk ordusunun Viyana Kuşatması'ndan beri süregelen geri çekilişinin son bulduğu savaştır. Sonuç: E şıkkı.

Büyük Taarruz'un kesin zaferle sonuçlanması ve Türk ordusunun İzmir'i kurtarıp Boğazlara yönelmesi üzerine İtilaf Devletleri ateşkes teklif etmiştir. 11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması ile Kurtuluş Savaşı'nın silahlı mücadele dönemi sona ermiş, diplomatik barış dönemi başlamıştır. Sonuç: B şıkkı.

TBMM, tam bağımsızlık ilkesinden ödün vermemek adına Lozan heyetine kesin talimatlar vermiştir. Bu talimatların en kırmızı çizgisi: 'Kapitülasyonların kesin olarak kaldırılması' ve 'Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermeni devleti (yurdu) kurulmasına müsaade edilmemesi'dir. Bu iki konuda taviz verilirse görüşmelerin kesilmesi istenmiştir. Sonuç: B şıkkı.

Milli Mücadele karşıtı basının yalan haberlerini önlemek ve halkı doğru bilinçlendirmek amacıyla Mustafa Kemal'in 'Benim gazetem' dediği İrade-i Milliye gazetesi Sivas Kongresi sırasında çıkarılmaya başlanmıştır. Daha sonra TBMM açıldığında Ankara'da 'Hakimiyet-i Milliye' çıkarılacaktır. Sonuç: B şıkkı.

Osmanlı Devleti'nin anayasası olan Kanun-i Esasi'ye göre uluslararası bir antlaşmanın geçerli olabilmesi için mutlaka Mebusan Meclisi tarafından onaylanması gerekiyordu. Ancak Sevr imzalandığında Mebusan Meclisi dağıtılmış olduğu için antlaşma meclis onayından geçememiş ve Saltanat Şurası tarafından imzalansa da hukuken geçersiz (ölü doğmuş) sayılmıştır. Sonuç: C şıkkı.

TBMM'ye karşı çıkarılan isyanlar 4 gruba ayrılır. Bunlardan doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından çıkarılanlar 'Ahmet Anzavur İsyanı' ve Kuva-yı Milliye'ye karşı halifelik ordusu adıyla kurulan 'Kuva-yı İnzibatiye İsyanı'dır. Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe sonradan isyan eden Kuva-yı Milliyecilerdir. Sonuç: C şıkkı.

Temsil Heyeti, Sivas Kongresi'nde Ali Fuat (Cebesoy) Paşa'yı Batı (Anadolu) Cephesi Kuva-yı Milliye Umum Komutanlığına atamıştır. Bir askeri komutanın doğrudan meclis/heyet tarafından atanması, yürütme organı olan hükümetlere has bir eylem olduğundan Temsil Heyetinin hükümet gibi hareket ettiğinin ilk kanıtıdır. Sonuç: D şıkkı.

Lozan Barış Antlaşması'nda çözüme kavuşturulamayan tek konu Musul (Irak sınırı) meselesidir. Türkiye ve İngiltere arasında anlaşmazlık çıkması üzerine, bu konunun konferanstan sonraki 9 ay içinde iki devlet arasında yapılacak ikili görüşmelerle (Haliç Konferansı) çözülmesi kararlaştırılmış, çözülemezse Milletler Cemiyetine sevk edilmesi kabul edilmiştir. Sonuç: C şıkkı.