KPSS KPSS Ön Lisans İnkılap Tarihi Testi #1

Saltanatın kaldırılmasından sonra devletin adının ne olacağı, rejimin nasıl işleyeceği ve devlet başkanının kim olacağı belirsizliği ortaya çıkmıştır. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanı ile devletin rejimi belirlenmiş, Mustafa Kemal Paşa'nın Cumhurbaşkanı seçilmesiyle de devlet başkanlığı sorunu çözülmüştür. Sonuç: B şıkkı.

Kabotaj Kanunu, Türk denizlerinde ve limanlarında yabancıların ayrıcalıklarına son vererek bu hakkı tamamen Türk vatandaşlarına ve Türk gemilerine devretmiştir. Milli ekonomiyi ve yerli girişimciyi koruyan, bağımsızlığı esas alan bu adım doğrudan 'Milliyetçilik' ilkesiyle ilgilidir. (Devlet eliyle yatırım yapılmadığı için Devletçilik ilkesinin temel vurgusu değildir). Sonuç: A şıkkı.

Türk Medeni Kanunu (1926) ile kadınlara mirasta eşitlik, mahkemede şahitlikte eşitlik, istediği mesleğe girme hakkı verilmiş ve resmi nikah zorunluluğu getirilerek tek eşlilik benimsenmiştir. Ancak kadınlara 'seçme ve seçilme hakkı' (siyasi haklar) Medeni Kanun ile değil, 1930, 1933 ve 1934 yıllarında yapılan ayrı anayasa ve kanun değişiklikleriyle verilmiştir. Sonuç: C şıkkı.

Türkiye sınırları içindeki bütün okulların (medreseler, yabancı ve azınlık okulları dahil) Milli Eğitim Bakanlığına (Maarif Vekaleti) bağlanmasını sağlayan, eğitim ve öğretimde birliği (Tevhid) kuran yasa Tevhid-i Tedrisat Kanunu'dur. Sonuç: E şıkkı.

Aşar vergisinin kaldırılması, devlet gelirlerinin büyük bir kısmından vazgeçilmesi pahasına köylüyü rahatlatmak ve toplumdaki ekonomik eşitsizliği gidermek amacıyla yapılmıştır. Sınıf ayrımını reddeden ve halkın refahını amaçlayan bu uygulama doğrudan 'Halkçılık' ilkesi ile ilişkilidir. Sonuç: C şıkkı.

Miladi takvime geçilmesi, hafta tatilinin cuma gününden pazar gününe alınması, uluslararası rakamların benimsenmesi ile ağırlık ve uzunluk ölçülerinin (metre, kilogram vb.) uluslararası standartlara göre değiştirilmesi doğrudan Avrupa ile olan ticari ve resmi ilişkileri kolaylaştırmak (uyum sağlamak) için yapılmıştır. Ancak Soyadı Kanunu'nun kabulü ülke içindeki resmi işlemleri (askerlik, tapu, miras) düzenlemek ve ayrıcalıkları kaldırmak içindir; uluslararası uyumla doğrudan ilgisi yoktur. Sonuç: D şıkkı.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, 1925 yılında Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da çıkan, Cumhuriyet rejimini ve laikliği hedef alan Şeyh Sait İsyanı (Ayaklanması) sonrasında, Takrir-i Sükun Kanunu'na dayanılarak kapatılmıştır. Sonuç: A şıkkı.

İnkılapçılık ilkesinin temel felsefesi sürekli değişim, gelişim ve çağın gerisinde kalmamaktır. Bu nedenle 'Çağdaşlaşma ve Dinamizm' inkılapçılık ilkesinin en temel bütünleyici kavramlarıdır. Akılcılık ve Bilimsellik (Laiklik), Milli Egemenlik (Cumhuriyetçilik), Milli Bağımsızlık (Milliyetçilik) ve Sosyal Devlet (Halkçılık) ilkelerinin bütünleyicisidir. Sonuç: B şıkkı.

Yeni Türk harflerinin kabulünden sonra okul çağında olmayan yetişkin halka okuma yazma öğretmek ve yeni alfabeyi yurt çapında yaygınlaştırmak amacıyla 1 Ocak 1929'da 'Millet Mektepleri' açılmıştır. Bu mekteplerin başöğretmeni bizzat Mustafa Kemal Atatürk'tür. Sonuç: B şıkkı.

Özel sektörün yetersiz kalması ve 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin (Kara Perşembe) olumsuz etkileri üzerine, temel sanayi yatırımlarının bizzat devlet eliyle yapılmasını savunan karma ekonomi modeli olan 'Devletçilik' ilkesi hayata geçirilmiş ve planlı ekonomiye (I. Beş Yıllık Sanayi Planı) geçilmiştir. Sonuç: D şıkkı.

İslami kurallara dayalı bir medeni yasa olan Mecelle, çağdaş toplum ihtiyaçlarına (özellikle kadın-erkek eşitliği, aile hukuku) cevap veremez hale gelmişti. 1926 yılında laik ve çağdaş bir yapıya sahip olan İsviçre Medeni Kanunu'nun (Türk Medeni Kanunu olarak) kabul edilmesiyle Mecelle tamamen yürürlükten kaldırılmıştır. Sonuç: A şıkkı.

Albert Malche'nin hazırladığı rapor doğrultusunda 1933 yılında Üniversite Reformu yapılmıştır. Bu reform kapsamında Osmanlı Devleti'nin ilk modern üniversitesi sayılan 'Darülfünun' kapatılmış ve yerine çağdaş bilimsel esaslara göre İstanbul Üniversitesi kurulmuştur. Sonuç: C şıkkı.

Cumhuriyetin ilk muhalefet partisi Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'dır. Ancak 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın etkilerini aşmak ve hükümeti (CHP) denetlemek amacıyla 1930'da bizzat Atatürk'ün ricasıyla Ali Fethi Okyar tarafından kurulan ikinci muhalefet partisi Serbest Cumhuriyet Fırkası'dır. Sonuç: B şıkkı.

3 Mart 1924'te Meclis'te alınan kararlarla; Eğitim birliği sağlanmış (Tevhid-i Tedrisat), din ve devlet işleri ayrılmış (Şeriye ve Evkaf kaldırılarak Diyanet İşleri Başkanlığı kurulmuş), ordu siyasetten ayrılmış (Erkan-ı Harbiye kaldırılarak Genelkurmay kurulmuş) ve Osmanlı hanedanı yurt dışına sürülerek 'Halifelik makamı' resmen kaldırılmıştır. Sonuç: C şıkkı.

Türk kadınına siyasi haklar sırasıyla 1930'da Belediye seçimlerine katılma, 1933'te Muhtarlık seçimlerine katılma ve 1934'te Milletvekili seçme ve seçilme hakkı olarak verilmiştir (Şifre: 030-033-034 BMW). Dolayısıyla ilk elde edilen siyasi hak Belediye seçimlerine katılmadır. Sonuç: A şıkkı.

Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun başarısız olmasında; özel sektörde yeterli sermaye birikiminin olmaması, teknik bilgi ve kalifiye eleman yetersizliği, altyapı eksikliği ve 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın Türkiye'yi vurması etkili olmuştur. 'I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulamaya konması' ise kanunun başarısızlığının bir nedeni değil, bilakis bu başarısızlık sonucu devletin sanayileşmeye doğrudan müdahale etmesinin (Devletçilik) bir sonucudur. Sonuç: E şıkkı.

Atatürk bu tarihi sözüyle, toplumu çağdaşlıktan uzaklaştıran, dini duyguları istismar eden ve inanç üzerinden çıkar sağlayan kurumların kapatılacağının işaretini vermiştir. Bu doğrultuda 1925 yılında çıkarılan kanunla Tekke, Zaviye ve Türbeler kapatılmıştır. Sonuç: C şıkkı.

1924 Anayasası'nda (Teşkilat-ı Esasiye) ilk kabul edildiğinde yer alan 'Devletin dini İslam'dır' ve 'Meclis ahkam-ı şeriyeyi (dini kuralları) yerine getirir' maddeleri, 1928 yılında yapılan anayasa değişikliği ile metinden çıkarılmış ve devletin laikleşmesi yönünde en büyük hukuki adım atılmıştır. Sonuç: B şıkkı.

Soyadı Kanunu'nun kabulü ve ayrıcalık bildiren unvanların yasaklanması, toplum içinde sınıf ve zümre üstünlüğünü ortadan kaldırmayı, kanun önünde eşitliği sağlamayı hedeflemiştir. Toplumsal eşitliği temel alan bu uygulama doğrudan Halkçılık ilkesiyle ilgilidir. Sonuç: D şıkkı.

Türk tarihini bilimsel temellere dayandırarak ümmetçi tarih anlayışından milli tarih anlayışına geçişi sağlamak, Türklerin köklü bir medeniyete sahip olduğunu kanıtlamak amacıyla 1931 yılında 'Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti' adıyla Türk Tarih Kurumu kurulmuştur. Sonuç: C şıkkı.