KPSS KPSS Ortaöğretim (Lise) 1982 Anayasası Temel İlkeleri Testi #2

1982 Anayasası'nın 1. maddesi devletin şeklinin Cumhuriyet olduğunu, 2. maddesi cumhuriyetin niteliklerini (toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti), 3. maddesi ise ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olduğunu, dilinin Türkçe, bayrağının ay yıldızlı al bayrak, millî marşının İstiklal Marşı ve başkentinin Ankara olduğunu belirtir. Milletvekili genel seçimlerinin 5 yılda bir yapılması ise Anayasa'nın 77. maddesinde yer alır ve değiştirilmesi teklif edilebilir bir hükümdür. Sonuç: C şıkkıdır.

Demokratik devlet ilkesi; çoğulculuk, siyasi partilerin varlığı, serbest ve adil seçimler, genel oy ilkesi ve iktidarın barışçıl yollarla değişmesini barındırır. Yargı yetkisinin doğrudan doğruya halk tarafından seçilen meclis üyeleri tarafından doğrudan kullanılması ise kuvvetler ayrılığı ve yargı bağımsızlığı ilkelerine aykırıdır; yargı yetkisi bağımsız ve tarafsız mahkemeler tarafından kullanılır. Sonuç: D şıkkıdır.

Hukuk devleti ilkesi; kanuni idare, idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunun açık olması, hukuki güvenlik, bağımsız yargı ve kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimini kapsar. İdarenin işlemlerine karşı yargı yolunun kapatılması (idari muafiyetler) ise hukuk devleti ilkesiyle kesinlikle bağdaşmaz. Sonuç: E şıkkıdır.

Devletin sosyal ve ekonomik alanda ezilenleri korumak, gelir dağılımında adalet sağlamak, işsizliği önlemek ve sosyal güvenlik ağı kurmak suretiyle insan onuruna yaraşır bir yaşam düzeyi sağlamaya çalışması 'Sosyal devlet' ilkesinin gereğidir. Sonuç: B şıkkıdır.

Sosyal devlet ilkesinin araçları; vergi adaleti, sosyal güvenlik hakları, kamulaştırma, asgari ücretin belirlenmesi ve konut/sağlık hizmetleridir. Adli yargıda mahkeme harçlarının ve yargılama giderlerinin en üst düzeye çıkarılarak caydırıcılığın artırılması ise sosyal devletin adaletli hizmet ilkesine ve hak arama hürriyetine tamamen aykırıdır. Sonuç: D şıkkıdır.

Laiklik, devletin din kurallarına göre yönetilmemesini ve din ile devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını ifade eder. Ancak bu durum din ve vicdan hürriyetinin kısıtlanması anlamına gelmez; aksine herkesin inancını serbestçe yaşamasını, ibadet etmesini ve dini inançları sebebiyle kınanamamasını güvence altına alır. Dolayısıyla din ve vicdan hürriyetinin yasaklanması laiklikle bağdaşmaz. Sonuç: C şıkkıdır.

Atatürk milliyetçiliği; ırkı, dili veya dini temele alan dışlayıcı bir anlayışı (şovenizmi veya ırkçılığı) kesinlikle reddeder. Kendini Türk milletine ait hisseden, ortak vatan ve tarih bilincine sahip herkesi kucaklayan birleştirici, barışçı ve kültürel bir anlayıştır. Sonuç: B şıkkıdır.

'İnsan haklarına dayanan' devlet, meşruiyetini doğrudan insan haklarından alan, hakları korumayı en temel varlık sebebi sayan ileri düzeyde demokratik devlettir. 1982 Anayasası'nın ilk halinde (1982'nin orijinal metninde) 'insan haklarına dayanan' ibaresi yer almaktayken, 2001 anayasa değişikliği ile bu ifade 'insan haklarına saygılı' olarak değiştirilmiştir. Sonuç: A şıkkıdır.

Üniter devlet; ülke, millet ve egemenlik unsurları bakımından teklik arz eden devlettir. Ülkede tek bir anayasa, tek bir egemenlik odağı (TBMM) ve tek bir hukuk düzeni bulunur; federasyon veya konfederasyonlarda görüldüğü gibi eyaletler veya özerk hukuk sistemleri yer almaz. Sonuç: C şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebebple ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Ancak bu mutlak bir eşitlik değildir; aynı hukuki durumda bulunan kişilere aynı kuralların uygulanmasını, farklı hukuki durumlarda bulunanlara ise farklı kuralların uygulanmasını (haklı eşitsizliği) engellemez. Örneğin kadınlar, çocuklar, malul ve gaziler için alınan pozitif ayrımcılık tedbirleri eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz. Sonuç: D şıkkıdır.

Anayasa'nın bu maddesi egemenliğin millete ait olduğunu, ancak halkın bu yetkiyi doğrudan her an kendisinin kullanmayıp anayasanın öngördüğü yetkili organlar (TBMM ve Cumhurbaşkanı) aracılığıyla kullandığını belirtir. Bu model 'temsili demokrasi' (dolaylı demokrasi) modelidir. Sonuç: B şıkkıdır.

1982 Anayasası'nda 2017 anayasa değişikliği ile parlamenter sistem terk edilmiş ve 'Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiştir. Bu sistemde yasama (TBMM) ve yürütme (Cumhurbaşkanı) organları birbirinden kesin hatlarla ayrılmıştır (sert kuvvetler ayrılığı); yürütme meclisten bağımsız olarak doğrudan halk tarafından seçilir ve bakanlar meclis dışından atanır. Sonuç: A şıkkıdır.

1982 Anayasası'nın Başlangıç kısmı anayasa metnine dahildir ve Anayasa Mahkemesi denetiminde kıstas norm olarak kullanılabilir. Başlangıç kısmında Atatürk ilkelerine bağlılık, millî egemenlik, çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma gibi temel felsefi görüşler yer alır. Ancak Başlangıç kısmında anayasa maddelerinin değiştirilebileceğine dair herhangi bir esneklik hükmü bulunmaz; aksine anayasanın ruhunu ve temel felsefesini korur. Sonuç: E şıkkıdır.

Hukuki güvenlik ilkesi, bireylerin devletin yasal düzenlemelerini önceden öngörebilmesini, kuralların geriye yürümezliğini ve kişilerin hukuki statülerinin devlet tarafından keyfi olarak bozulmamasını güvence altına alır. Sonuç: C şıkkıdır.

Resmi dilin Türkçe olması, kamu kurum ve kuruluşlarında, resmi yazışmalarda ve eğitim-öğretim kurumlarında eğitim dilinin Türkçe olmasını zorunlu kılar. Bu durum değiştirilemez temel bir kuraldır. Sonuç: A şıkkıdır.

Mahkemelerin yürütmeden ve yasamadan tamamen bağımsız olması, hâkimlerin teminat altında görev yapması 'Hukuk devleti' ve 'Kuvvetler ayrılığı' ilkelerinin en hayati güvencelerindendir. Sonuç: D şıkkıdır.

Sosyal devlet ilkesi kamu hizmetlerinin finansmanını gerektirir. Bu finansman ise 'mali güce göre vergilendirme' ve 'vergide adalet' ilkeleri çerçevesinde toplanan vergilerle sağlanır; böylece sosyal harcamalara kaynak oluşturulur. Sonuç: B şıkkıdır.

1982 Anayasası'na göre egemenlik millete aittir ve hiç bir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa devredilemez. Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasa'dan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz. Egemenliğin bir zümreye devredilebileceği iddiası anayasaya tamamen aykırıdır. Sonuç: E şıkkıdır.

1982 Anayasası'nın 5. maddesine göre devletin temel amaç ve görevleri arasında, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü korumak, ülkenin huzur ve refahını sağlamak ve kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleri sevisinde sınırlayan engelleri ortadan kaldırmaya çalışmak yer alır. Sonuç: C şıkkıdır.

1982 Anayasası'nın 11. maddesine göre Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır. Hiçbir kanun Anayasa'ya aykırı olamaz. Sonuç: A şıkkıdır.