KPSS KPSS Ortaöğretim (Lise) Temel Hukuk Kavramları & Hak Türleri Testi #2

Normlar hiyerarşisinde kanunlar Cumhurbaşkanlığı kararnamesinden üst basamaktadır. Olağan dönemlerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kanunlara aykırı olamaz; olası bir çelişki durumunda kanun hükümleri uygulanır. Sonuç: B şıkkı.

Tarafların iradeleriyle aksini kararlaştıramadığı, uyulması zorunlu olan ve kamu düzeniyle doğrudan ilgili kurallar 'emredici hukuk kuralları'dır. Sonuç: A şıkkı.

Örf ve adet hukukunun maddi unsuru, o kuralın uzun süreden beri o toplumda kesintisiz ve sürekli olarak uygulanıyor olmasıdır (süreklilik/tekrar). Sonuç: C şıkkı.

Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesine göre hâkim, kanunda boşluk bulduğunda örf ve adet hukukuna bakar; onda da bulamazsa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyseniz o yönde kural koyar (hukuk yaratır). Hâkim karar verirken bilimsel (doktrin) ve yargısal (içtihat) kararlardan yararlanabilir; ancak bunlara başvurması zorunlu değildir, örf ve adete başvurması ise kanuni zorunluluktur. Sonuç: B şıkkı.

Gerçek hukuk boşluğu, somut bir uyuşmazlığı çözecek hem yazılı hem de yazısız (örf-adet) hiçbir hukuk kuralının bulunmadığı durumdur. Sonuç: D şıkkı.

Mülkilik ilkesinin istisnaları diplomatik dokunulmazlıklar (diplomatlar, elçiler) ve yabancı devlet gemilerindeki bağışıklıktır. Türk vatandaşlarının yurt dışında suç işlemesi mülkiliğin istisnası değil, şahsilik ilkesinin konusudur. Sonuç: C şıkkı.

Hukuk yaptırımları şunlardır: Ceza, cebri icra, tazminat, iptal ve hükümsüzlük (mutlak butlan, yokluk, nispi butlan). 'Gözaltı' bir hukuki yaptırım değil, Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenen koruma tedbiridir. Sonuç: E şıkkı.

Bir hukuki işlemin var alabilmesi için gereken asgari ve zorunlu unsurlardan biri eksikse o işlem hiç doğmamış (yok) hükmündedir. Örneğin, resmi memur önünde kıyılmayan imam nikahı evliliği hukuk aleminde hiç var olmadığından 'yokluk' ile maluldür. Ayırt etme gücünün olmaması veya ehliyetsizlik ise mutlak butlan sebebidir. Sonuç: A şıkkı.

Yenilik doğuran haklar kurucu, değiştiren ve bozucu yenilik doğuran haklar olarak üçe ayrılır. Örnekleri: Sözleşme feshi (bozucu), önalım (şufa) hakkı (kurucu). Alacağı tahsil etmek amacıyla açılan 'alacak davası' açma hakkı yenilik doğuran bir hak değil, talep (yenilik doğurmayan) hakkıdır. Sonuç: D şıkkı.

Aslen kazanma, daha önce kimseye ait olmayan bir hakkın ilk defa bir kimse tarafından elde edilmesidir. Örneğin, sahipsiz bir balığı avlamak veya ormandaki yabani bir hayvanı mülkiyetine geçirmek aslen kazanmadır. Satın almak veya miras yoluyla devralmak ise devren kazanmadır. Sonuç: B şıkkı.

Meşru müdafaa, kendisine veya başkasına yönelmiş olan haksız bir saldırıyı o an derhal bertaraf etmek için zorunlu ve orantılı olarak kuvvet kullanılmasıdır. Sonuç: C şıkkı.

Fiil ehliyetinin şartları şunlardır: Ergin (reşit) olmak, ayırt etme gücüne ( mümeyyiz ) sahip olmak ve kısıtlı olmamaktır. 'Türk vatandaşı olmak' hak ehliyetinin veya fiil ehliyetinin şartı değildir; yabancılar da fiil ehliyetine sahip olabilirler. Sonuç: E şıkkı.

Ergin, ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan kişiler 'tam ehliyetli' grubundadır ve kendi fiilleriyle tam ehliyetli olarak hak edip borç altına girebilirler. Sonuç: A şıkkı.

Karı ile koca birbirinin kan hısımı değildir; aralarındaki bağ 'evlilik birliği'nden doğan özel bir hukuki bağdır. Kanunlara göre karı ile koca hısım olarak kabul edilmez; ancak eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları arasında 'kayın hısımlığı' (sıhri hısımlık) meydana gelir. Sonuç: E şıkkı.

İki kardeş arasındaki hısımlık 'yan soy kan hısımlığı'dır. Derece hesabı yapılırken ortaktaki köke (anne veya babaya) kadar çıkılır ve oradan diğer kardeşe inilir. Kardeşler arası hısımlık 2. dereceden yan soy kan hısımlığıdır (Kardeş - Anne/Baba - Diğer kardeş = 2 doğum). Sonuç: D şıkkı.

Dürüstlük kuralı (TMK m.2/f.1), herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüst davranma kurallarına uymasını emreder. Subjektif iyi niyetten farklı olarak tarafların iç dünyasındaki inancı değil, dürüst ve namuslu bir insanın davranması gereken objektif ölçüyü esas alır. Sonuç: B şıkkı.

Subjektif iyi niyet, bir hakkın kazanılmasında (örneğin mülkiyeti devralırken satıcının malik olmadığını bilmemekte) kişiyi korur. Ancak kişi özen borcuna aykırı davranmışsa (yani dikkatli olsaydı durumu öğrenebilecek durumdaysa) iyi niyet iddiasında bulunamaz; ağır kusurlu kişiler iyi niyetten yararlanamaz. Sonuç: E şıkkı.

Kişilik hakları ihlal edilen kişi saldırıya karşı 'önleme davası', 'durdurma (tecrip) davası' ve 'tespit davası' açabilir. Ayrıca maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Ancak 'iflas davası' kişilik haklarının korunmasıyla ilgili olmayıp tamamen ticaret ve borçlar hukuku kapsamındaki alacakların tasfiyesine yönelik bir icra-iflas hukuku davasıdır. Sonuç: D şıkkı.

Ölüm tehlikesi içinde kaybolma (örneğin uçak kazası, çığ düşmesi) durumunda, en son tehlike tarihinden itibaren en az 6 ay geçmesi gerekir. Uzun süre haber alınamama durumunda ise bu süre son haber alma tarihinden itibaren 5 yıldır. Sonuç: A şıkkı.

Bir iddiada bulunan kişinin iddiasını kanıtlamak zorunda olması kuralı 'ispat yükü' (ispat külfeti) olarak adlandırılır. İspat yükü kural olarak hakkını iddia eden tarafa düşer. Sonuç: B şıkkı.