KPSS KPSS Ortaöğretim (Lise) Osmanlı Devleti Testi #1

Osmanlı Devleti fethettiği yerlerdeki yerli gayrimüslim halkı zorla sürmemiş; aksine 'istimalet' (hoşgörü ve adalet) politikası uygulayarak onların can, mal ve din güvenliğini sağlamış ve devlete bağlılıklarını artırmıştır. Bölgedeki gayrimüslim halkın Anadolu'ya sürülmesi söz konusu değildir. Sonuç: C şıkkıdır.

İlk düzenli ordu niteliğindeki Yaya ve Müsellem birlikleri I. Murad döneminde değil, Orhan Bey döneminde kurulmuştur. Yeniçeri Ocağı'nın kurulması, Rumeli Beylerbeyliği'nin kurulması, veraset anlayışının 'Ülke padişah ve oğullarınındır' şeklinde değiştirilmesi ve kazaskerlik/defterdarlık makamlarının oluşturulması ise I. Murad dönemine aittir. Sonuç: C şıkkıdır.

Şehzadelerin sancağa çıkma usulünün kaldırılarak sarayda gözetim altında tutuldukları 'Kafes Usulü'ne geçilmesi Fatih döneminde değil, 17. yüzyılın başlarında I. Ahmed döneminde uygulanmaya başlanmıştır. Divan başkanlığının sadrazama bırakılması, kardeş katlinin yasallaşması, müsadere usulünün uygulanması ve haremden evlenme kuralı Fatih'in merkezi otoriteyi güçlendirme adımlarıdır. Sonuç: D şıkkıdır.

Akdeniz'in bir Türk gölü haline gelmesini sağlayan Preveze Deniz Zaferi, Yavuz Sultan Selim döneminde değil; Kanuni Sultan Süleyman döneminde, 1538 yılında Kaptan-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa komutasında Haçlı donanmasına karşı kazanılmıştır. Sonuç: E şıkkıdır.

Avusturya arşidükünün (kralının) Osmanlı padişahına değil, padişahtan sonraki ikinci adam olan sadrazama denk sayılması; Osmanlı Devleti'nin Avusturya karşısında diplomatik ve siyasi bir üstünlük kurduğunu açıkça göstermektedir. Sonuç: B şıkkıdır.

Padişahın tuğrasını çekmek, fethedilen arazilerin tahrir (kayıt) işlemlerini yürütmek ve örfi kanunların uygulanmasını denetlemek Nişancı'nın temel görevleridir. Defterdar maliyeden, Kazasker adalet ve eğitimden, Reisülküttab ise dış ilişkiler ve yazı işlerinden sorumludur. Sonuç: C şıkkıdır.

Subaşı, taşrada kasaba ve şehirlerde güvenliği sağlayan zabıta ve güvenlik amiridir; kılıç ehlini temsil eden 'seyfiye' sınıfına mensuptur. Şeyhülislam, kazasker, kadı ve müderris ise medrese çıkışlı olup 'ilmiye' sınıfına dahildir. Sonuç: E şıkkıdır.

Mısır, Trablusgarp, Tunus, Cezayir, Yemen ve Habeş gibi merkeze uzak eyaletler 'salyaneli' (yıllıklı) eyaletlerdir. Rumeli, Anadolu, Sivas ve Karaman gibi merkeze yakın eyaletlerde ise tımar sistemi uygulanır ve bunlara 'salyanesiz' (yıllıksız) eyaletler denir. Sonuç: A şıkkıdır.

Tımar arazileri 'miri arazi' statüsündedir; yani mülkiyeti devlete aittir. Tımar sahibi sipahi yalnızca devlet adına vergiyi toplama ve karşılığında asker (cebelü) besleme hakkına sahiptir. Toprak sipahinin şahsi mülkü olamaz, satılamaz, vakfedilemez veya miras bırakılamaz. Sonuç: D şıkkıdır.

Karlofça Antlaşması ile Osmanlı Devleti batıda ilk kez Macaristan, Erdel, Podolya ve Mora gibi çok geniş toprakları kaybetmiş, bu antlaşmayla birlikte duraklama dönemi sona ermiş ve gerileme dönemi başlamıştır. Sonuç: A şıkkıdır.

Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmayı ilk kez düşünen, Şeyhülislamın yetkilerini kısıtlayan, saray dışından evlenerek harem nüfuzunu kırmaya çalışan ve 1622 yılında yeniçeriler tarafından Yedikule Zindanları'nda katledilen padişah II. Osman'dır (Genç Osman). Sonuç: B şıkkıdır.

Nizam-ı Cedit ordusunun kurulması ve bu ordunun masraflarını karşılamak üzere İrad-ı Cedit hazinesinin oluşturulması Lale Devri'nde değil, 18. yüzyılın sonunda III. Selim döneminde gerçekleştirilmiştir. Sonuç: E şıkkıdır.

Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım bağımsız olmuş, böylece ilk kez halkı tamamen Türk ve Müslüman olan bir toprak parçası Osmanlı Devleti'nden ayrılmıştır. Osmanlı Devleti bölgeyle kültürel bağlarını korumak amacıyla halkın dini bakımdan halifeye bağlı kalmasını sağlamıştır. Sonuç: B şıkkıdır.

Sened-i İttifak, III. Selim döneminde değil; 1808 yılında tahta geçen II. Mahmut ile taşradaki ayanlar arasında imzalanmıştır. Londra'da ilk daimi elçiliğin açılması (Yusuf Agah Efendi), Akka Zaferi, İrad-ı Cedit hazinesi ve askeri okullarda Fransızcanın zorunlu olması III. Selim dönemine aittir. Sonuç: E şıkkıdır.

Sened-i İttifak, Osmanlı padişahının mutlak yetkilerini kendi iradesiyle ilk kez sınırlandırdığı belgedir. Bu yönüyle İngiltere'deki Magna Carta'ya benzetilmekte olup Türk anayasacılık hareketlerinin ilk basamağı kabul edilir. Sonuç: A şıkkıdır.

Kanun-i Esasi'nin ilan edilmesi ve Meclis-i Mebusan'ın açılması, II. Mahmut döneminde değil; 1876 yılında II. Abdülhamit döneminde I. Meşrutiyet'in ilanı ile gerçekleştirilmiştir. Sonuç: E şıkkıdır.

1856 Islahat Fermanı, özellikle gayrimüslim tebaanın (Hristiyan ve Musevi) haklarını Müslüman tebaa ile tamamen eşitlemeyi amaçlamıştır. Cizye vergisi kaldırılmış, gayrimüslimlere devlet memuru olma, il genel meclislerine üye olma ve mülk edinme gibi geniş haklar tanınmıştır. Sonuç: C şıkkıdır.

1876 Kanun-i Esasi'sinde padişahın meclisi feshetme, açma, kapatma ve anayasanın 113. maddesi gereğince kişileri doğrudan sürgüne gönderme yetkisi devam etmiştir. Padişahın bu mutlak yetkileri ancak 1909 yılında (II. Meşrutiyet dönemindeki anayasa değişiklikleriyle) kısıtlanmıştır. Sonuç: D şıkkıdır.

1878 Berlin Antlaşması ile Sırbistan, Karadağ ve Romanya Osmanlı Devleti'nden ayrılarak bağımsız devletler haline gelmiştir. Bu durum Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki egemenliğine büyük bir darbe vurmuştur. Sonuç: E şıkkıdır.

Osmanlı Lonca Teşkilatı'nda dükkân açma ve mesleği yürütme yetkisine 'gedik', devletin çarşı ve pazardaki temel mallar için belirlediği sabit fiyat sınırına ise 'narh' adı verilmiştir. Sonuç: A şıkkıdır.