KPSS KPSS Ortaöğretim (Lise) Türk Tarihine Giriş Testi #1

Kaşgarlı Mahmud Divânu Lugâti't-Türk adlı eserinde Türk kelimesini 'olgunluk çağı' olarak açıklamıştır. Çin kaynaklarında 'miğfer', Ziya Gökalp'e göre 'töreli/nizam sahibi', Uygur metinlerinde ise 'güçlü, kuvvetli' anlamlarında kullanılmıştır. Sonuç: B şıkkıdır.

Tagar kültürü, Yenisey Nehri civarında ortaya çıkarılmış olup Orta Asya'daki kültür merkezleri içerisinde en gelişmiş ve kronolojik olarak en genç olanıdır. Anav Orta Asya'nın en eski kültürü, Afanesyevo ise Türklere ait en eski kültür merkezidir. Sonuç: D şıkkıdır.

Çin ve Kitan baskısı ile boylar arasındaki hâkimiyet mücadeleleri, bağımsız yaşama arzusu gibi etkenler göçlerin 'siyasi' nedenleridir. Kuraklık, salgın hayvan hastalıkları, otlak yetersizliği ve nüfus artışı ise ekonomik ve coğrafi nedenler arasında yer alır. Sonuç: C şıkkıdır.

Türk tarihinin bilinen ilk yazılı anıtları olan Orhun Kitabeleri İskitlere değil, II. Kök Türk (Kutluk) Devleti'ne aittir. Alper Tunga, Tomris Hatun, atın evcilleştirilmesi, üzenginin icadı ve hayvan üslubu İskitlerin önemli özelliklerindendir. Sonuç: D şıkkıdır.

Manihaizm dininin kabul edilerek yerleşik yaşama geçilmesi, Uygurlar Devleti hükümdarı Bögü Kağan dönemine aittir. Onlu teşkilat, Türk boylarının tek çatı altında toplanması, Çin'in vergiye bağlanması ve ıslıklı ok Mete Han dönemine ait gelişmelerdir. Sonuç: E şıkkıdır.

Kavimler Göçü 375 yılında gerçekleşmiştir. İslamiyet ise 7. yüzyılın başlarında (610 yılından itibaren) ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla Kavimler Göçü'nün sonucunda İslamiyet'in yayılması gibi bir durum kronolojik olarak mümkün değildir. Sonuç: E şıkkıdır.

Attila, Doğu Roma (Bizans) üzerine I. Balkan ve II. Balkan seferlerini düzenlemiş; 434 yılında Margus Antlaşması'nı, 447 yılında ise vergi miktarını üç katına çıkaran Anatolius Antlaşması'nı imzalamıştır. Sonuç: A şıkkıdır.

Kök Türk Devleti, İpek Yolu hakimiyeti için önce Sasani Devleti ile anlaşarak Akhun Devleti'ne son vermiş ve topraklarını paylaşmıştır. Daha sonra aşırı güçlenen ve İpek Yolu ticaretini engelleyen Sasanilere karşı ise Bizans ile diplomatik ilişki kurup ittifak yapmıştır. Sonuç: B şıkkıdır.

Orhun Abideleri üç büyük şahsiyet adına dikilmiştir: Vezir Tonyukuk (720), Kül Tigin (732) ve Bilge Kağan (735). Yolluğ Tigin abidelerin yazarı ve nakkaşıdır. Bumin Kağan ise I. Kök Türk Devleti'nin kurucusudur ve adına dikilmiş bir Orhun Abidesi yoktur. Sonuç: D şıkkıdır.

Posta teşkilatı (berid sistemi) genel tarihte Persler ve daha sonra İslam devletlerinde görülmüş, Türk tarihinde ise Karahanlılar ve Selçuklular gibi devletlerde kurumsallaşmıştır. Manihaizm inancının benimsenmesiyle et yemek yasaklandığı için tarım gelişmiş, tapınaklar yapılmış, yerleşik hayata geçilmiş, savaşçılık özellikleri zayıflamış ve fresk/minyatür sanatı ilerlemiştir. Sonuç: D şıkkıdır.

İstanbul'u denizden ve karadan ilk kez kuşatan Türk devleti Avarlar'dır (619 ve 626 yıllarında). Hazarlar ise Kafkasya ve Karadeniz'in kuzeyinde hüküm sürmüş, Museviliği benimsemiş, Hazar Barış Çağı'nı yaşatmış, ordusunda ücretli asker bulundurmuş ve Hz. Osman döneminde Belencer Savaşı'nı yapmışlardır. Sonuç: E şıkkıdır.

Hem Orta Asya'da hem de Orta Avrupa'da devlet kurarak İstanbul'u tarihte ilk kez kuşatan Türk topluluğu/devleti Avarlar'dır (Çin kaynaklarında Juan-Juan). Slav topluluklarını askeri ve idari bakımdan teşkilatlandırmışlardır. Sonuç: B şıkkıdır.

Devletleşemeyip boy federasyonu halinde yaşayan ve 1071 Malazgirt Savaşı'nda Bizans saflarından Büyük Selçuklu saflarına geçerek savaşın kazanılmasında kritik rol oynayan Türk topluluğu Peçenekler'dir (Uzlar da benzer şekilde taraf değiştirmiştir). Sonuç: A şıkkıdır.

Doğu Avrupa'da İslamiyet'i resmi din olarak kabul eden ilk Türk devleti İtil (Volga) Bulgar Devleti'dir. Abbasi Halifesi el-Muktedir'den İslamiyet'i öğretecek din adamları ve mimarlar istemiş, bu vesileyle bölgeye giden elçilik heyetindeki kâtip İbn Fadlan 'Rıhle' isimli eserinde Bulgarları anlatmıştır. Sonuç: B şıkkıdır.

Gök Tengri tarafından kağan ve ailesine verildiğine inanılan yönetme yetkisine 'Kut' adı verilir. Kut'un kan yoluyla hanedanın tüm erkek üyelerine geçtiğine inanılması, sık sık taht kavgalarının yaşanmasına ve devletlerin kısa sürede bölünmesine yol açmıştır. Sonuç: C şıkkıdır.

İslamiyet öncesi Türk toplum yapısı sırasıyla: Oguş (aile) -> Urug (aileler birliği/sülale) -> Boy/Bod (kabile) -> Budun (millet) -> İl/El (devlet) hiyerarşisiyle oluşmaktadır. Sonuç: A şıkkıdır.

İslamiyet öncesi Türklerde konargöçer (bozkır) yaşam tarzı hakim olduğu için hapis cezaları uzun süreli olmamış, genellikle 10 gün ile sınırlandırılmıştır. Uzun süreli hapis cezaları yerleşik hayata geçildikten sonra görülmeye başlanmıştır. Sonuç: C şıkkıdır.

İlk Türk devletlerinde ordu piyade (yaya) değil, atlı birliklerden (hafif süvari) oluşmaktaydı. Süvari birlikleri sayesinde Türkler yüksek manevra ve sürat kabiliyetine sahip olmuş, açık arazide meydan savaşları ve Turan taktiği uygulamışlardır. Sonuç: E şıkkıdır.

'Yuğ' törenleri, ölen kişinin ardından düzenlenen cenaze merasimidir ve duyulan acıyı ifade eder; her toplumda cenaze töreni yapıldığı için tek başına ahiret inancının doğrudan kanıtı değildir. Kurgan mezarlara eşya konulması, cennet (uçmağ), cehennem (tamu) kavramları ve balbalların öteki dünyada hizmet edeceğine inanılması ise doğrudan ahiret inancının göstergesidir. Sonuç: D şıkkıdır.

Hilat (hükümdarlık kaftanı/elbisesi), Abbasi halifeleri tarafından hükümdarlık meşruiyetini onaylamak amacıyla gönderilen İslami bir hâkimiyet alametidir ve Türk-İslam devletlerinde ortaya çıkmıştır. Otağ (çadır), örgin (taht), tuğ (sancak/bayrak) ve kvrüğ (davul) ise İslamiyet öncesi Türk devletlerinin geleneksel hâkimiyet sembolleridir. Sonuç: E şıkkıdır.