TUS TUS Klinik Tıp Bilimleri Büyüme ve Gelişme Testi #1

Normal term bir süt çocuğunun doğum ağırlığı yaklaşık 4-5. aylarda 2 katına, 1 yaşında (12. ayda) ise 3 katına çıkar (3200 g x 3 = yaklaşık 9600-10000 g). Doğum boyu (yaklaşık 50 cm) ise ilk yıl ortalama 25 cm artarak 1 yaşında yaklaşık 75 cm'ye ulaşır (doğum boyunun 1.5 katı). Doğum ağırlığının 4 katına çıkması 2-2.5 yaş civarında, boyun 2 katına çıkması (100 cm) ise 4 yaşında gerçekleşir. Sonuç: C şıkkı.

Term bir yenidoğanda ortalama baş çevresi yaklaşık 35 cm'dir. Arka (posterior) fontanel doğumda açık olsa bile genellikle yaşamın ilk 6-8 haftasında (en geç 2-3. ayda) kapanır. Ön (anterior) fontanel ise normalde 9-18. aylar arasında (en erken 3-4. ay, en geç 24. ay) kapanır. İlk 3 ayda baş çevresi ayda ortalama 2 cm, 3-6 ay arasında ayda 1 cm ve 6-12 ay arasında ayda 0.5 cm büyür. Sonuç: B şıkkı.

Üst segment baş tepesinden simfizis pubise kadar olan mesafe, alt segment ise simfizis pubisten topuğa kadar olan mesafedir. Doğumda baş ve gövde ekstremitelere göre daha uzun olduğundan üst/alt segment oranı yaklaşık 1.7'dir. Ekstremitelerin gövdeye göre daha hızlı uzaması sonucu bu oran 3 yaşında yaklaşık 1.3'e, 7-10 yaş civarında ise 1.0 değerine ulaşır. Erişkinde ise ekstremitelerin daha da uzamasıyla 0.9-1.0 civarında kalır. Sonuç: D şıkkı.

Hedef boy hesabı formülü: Erkek çocuklar için: [Anne boyu + (Baba boyu + 13)] / 2 veya [(Anne boyu + Baba boyu) + 13] / 2 Verilen değerleri yerine koyarsak: (162 + 178 + 13) / 2 = 353 / 2 = 176.5 cm olarak hesaplanır. Kız çocuklar için formülde 13 çıkarılır. Sonuç: C şıkkı.

Süt dişlerinin çıkması genellikle 6. ayda alt santral kesicilerle başlar. 13. aya kadar hiç diş çıkmaması 'gecikmiş diş çıkarma' olarak tanımlanır. Süt dişleri toplam 20 tanedir ve genellikle 2.5-3 yaş civarında tamamlanır. Kalıcı dişlerden ilk çıkan ise alt santral kesici değil; genellikle 6 yaş civarında süt dişlerinin arkasından çıkan 'ilk daimi azı dişi'dir (6 yaş dişi). Sonuç: D şıkkı.

İskelet olgunlaşmasının değerlendirilmesinde 1 yaşından büyük çocuklarda sol el-el bileği grafisi (Greulich-Pyle veya Tanner-Whitehouse atlası kullanılarak) standart olarak incelenir. Ancak yaşamın ilk yılında (özellikle ilk aylarında) el bileğindeki karpal kemikler henüz kemikleşmediğinden veya çok az merkez içerdiğinden sol diz ve ayak bileği grafisi tercih edilir. Doğumda distal femur epifizi (vakaların %100'ünde) ve proksimal tibia epifizi bulunur. Kapitat ve hamat kemikler ise genellikle yaşamın ilk 2-6. aylarında beliren ilk karpal kemiklerdir. Sonuç: B şıkkı.

Moro refleksi yenidoğanda bulunan en önemli primitif reflekslerden biridir ve genellikle 3-4. aylarda gerileyip en geç 6. ayda tamamen kaybolur. 6 aydan sonra kalıcı olması santral sinir sistemi disfonksiyonunu veya serebral palsiyi düşündürür. Emme refleksi uyanıkken 4. ayda, uykuda 7. ayda kaybolur; yakalama (palmar grasp) refleksi 3-4. aylarda, plantar yakalama ise 9-12. aylarda kaybolur. Asimetrik tonik boyun refleksi de 4-6. aylarda kaybolur. Sonuç: A şıkkı.

Kaba motor gelişim baş-boyun kontrolünden kaudale doğru ilerler. Baş kontrolü 2-3. ayda sağlanır. Destekle oturma yaklaşık 4-5. aylarda, desteksiz bağımsız oturma ise bebeklerin büyük çoğunluğunda 6-7. aylarda (en geç 8-9. ayda) gerçekleşir. Yürüme ise 12-15. aylarda gerçekleşir. Sonuç: C şıkkı.

Dokuzuncu ayda bebekler başparmak ve işaret parmağını kullanarak küçük nesneleri tutmaya başlarlar (olgunlaşmamış kıskaç/pincer kavrama). Ayrıca yabancıları ayırt ederler ve 'ce-ee' (peek-a-boo) oyunu oynarlar, el sallarlar. Küplerden 6'lı kule yapmak 2 yaş civarında, daire kopyalamak 3 yaşında, ayakkabı bağlamak ise 5-6 yaşlarında beklenen becerilerdir. Sonuç: B şıkkı.

Dil gelişiminde agulama 2-3. aylarda, heceleme (ba-ba, ma-ma) 6-8. aylarda başlar. 12. ayda çocuk ilk anlamlı kelimelerini söyler. 2 yaşında (24. ay) yaklaşık 50-100 kelimeye ulaşır ve 2 kelimelik anlamlı cümleler kurar ('anne süt', 'baba gitti'). 3 yaşında 3 kelimeli cümleler kurar, ben/sen zamirlerini kullanır ve konuşması yabancılar tarafından en az %75 oranında anlaşılır hale gelir. 50 kelimelik kelime haznesi 12. ay için değil, 18-24. aylar için beklenen bir bulgudur; 12. ayda çocuk sadece 1-3 anlamlı tek kelime söyler. Sonuç: C şıkkı.

Geometrik şekil kopyalama yaşları pediatrik gelişimde klasiktir: - Dikey çizgi: 2 yaş - Yatay çizgi: 2.5 yaş - Daire: 3 yaş - Artı (+) ve Haç: 3.5 - 4 yaş - Kare: 4 - 4.5 yaş - Üçgen: 5 yaş - Eşkenar dörtgen (baklava): 6 yaş Dolayısıyla 4 yaşındaki bir çocuktan kare çizmesi beklenir. Sonuç: C şıkkı.

Gelişimsel basamaklarda belirgin gecikmeyi gösteren kırmızı bayrak bulguları: - 2-3. ayda sosyal gülümsemenin olmaması - 4. ayda belirgin baş kontrolünün sağlanamaması - 9. ayda desteksiz oturamama - 18. ayda bağımsız yürüyememe Çocuğun 6. ayda yürüyememesi patolojik bir durum değildir; yürüme ortalama 12-15. aylarda beklenir ve 18. aya kadar yürüyememek 'kırmızı bayrak' kabul edilir. Sonuç: E şıkkı.

Kız çocuklarında pubertenin ilk klinik bulgusu meme dokusunun tomurcuklanmasıdır (telarş, Tanner Evre 2 meme gelişimi). Genellikle 8-13 yaşları arasında (ortalama 10-10.5 yaş) görülür. Bunu adrenarş/pubarş (pubik kıllanma) ve büyüme atağı izler. Menarş (ilk adet kanaması) ise pubertenin başlangıcından ortalama 2-2.5 yıl sonra, büyüme hızının pik yaptığı dönemin hemen sonrasında ortaya çıkan geç bir olaydır. Sonuç: B şıkkı.

Erkek çocuklarında pubertenin ilk fiziksel belirtisi testis hacminin büyümesidir (Prader orşidometresi ile değerlendirilir). Testis hacminin 4 mL ve üzerine çıkması (veya uzun ekseninin 2.5 cm'yi geçmesi) Tanner Evre 2 puberte başlangıcını gösterir. Pubik kıllanma, penis boyutunda artış ve ses kalınlaşması bu evreden sonra gerçekleşir. Sonuç: A şıkkı.

Kızlarda pubertal büyüme atağı erken pubertede (Tanner evre 2-3) başlar ve pik büyüme hızı menarştan önce görülür. Erkeklerde ise büyüme atağı daha geç dönemde (Tanner evre 3-4) başlar. Erkeklerin puberteye kızlardan ortalama 1.5-2 yıl daha geç girmeleri ve büyüme atağında daha yüksek tepe hızına ulaşmaları, erişkin erkeklerin kızlardan ortalama 12-13 cm daha uzun olmasının temel nedenidir. Sonuç: D şıkkı.

Yapısal büyüme ve puberte gecikmesinde (konstitüsyonel boy kısalığı): - Boy kısalığı vardır ancak büyüme hızı normaldir. - Kemik yaşı takvim yaşından geridir ve boy yaşı ile uyumludur (Kemik Yaşı = Boy Yaşı < Takvim Yaşı). - Ailede benzer geç puberte ve geç büyüme öyküsü tipiktir. - Bu çocuklar puberteye geç girerler ancak nihai erişkin boyları genetik potansiyellerine uygundur. Ailesel (genetik) boy kısalığında ise kemik yaşı takvim yaşına eşittir (Kemik Yaşı = Takvim Yaşı > Boy Yaşı). Sonuç: B şıkkı.

Ailesel (genetik) boy kısalığı olan çocuklarda boy persantili 3. persantilin altındadır ancak yıllık büyüme hızı normal sınırlar içerisindedir. En kritik ayırıcı tanı kriteri kemik yaşının takvim yaşı ile uyumlu olmasıdır (Kemik Yaşı = Takvim Yaşı > Boy Yaşı). Anne ve baba boyları kısadır, çocuk hedef boy persantiline paralel büyür ve puberteye normal zamanında girer. Sonuç: A şıkkı.

GnRH-bağımlı (santral / gerçek) puberte prekoksta hipotalamo-hipofizer-gonadal aks erken aktive olmuştur (LH ve FSH yanıtları yüksektir). Kızlarda santral erken ergenliğin en sık nedeni idiyopatik (%80-90) olsa da, erkeklerde olguların çoğunda intrakraniyal bir lezyon (hipotalamik hamartom, optik gliom, astrositom vb.) bulunur. Ancak etiyolojiyi belirlemek ve santral lezyonları ekarte etmek amacıyla santral puberte prekoks tanısı alan tüm çocuklara kontrastlı hipofiz ve kraniyal Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) yapılmalıdır. Sonuç: D şıkkı.

Nörofibromatozis tip 1, Tuberoskleroz, Akondroplazi, Sotos sendromu (serebral gigantizm) ve lizozomal depo hastalıkları (örneğin Mukopolisakkaridozlar, Tay-Sachs, Canavan hastalığı) makrosefali ile seyreder. Fetal Alkol Sendromu (FAS) ise intrauterin beyin gelişimini bozarak mikrosefaliye yol açan klasik teratojenik bir nedendir. Sonuç: E şıkkı.

Düzeltilmiş yaş hesabı: Normal term gebelik süresi 40 haftadır. Bebek 32 haftalık doğduğu için 40 - 32 = 8 hafta (yaklaşık 2 ay) erken doğmuştur. Kronolojik yaşı 6 ay olan bu bebeğin düzeltilmiş yaşı: Kronolojik yaş - Erken doğduğu süre = 6 ay - 2 ay = 4 ay olarak hesaplanır. Prematüre bebeklerin büyüme parametreleri en az 2-3 yaşına kadar, motor gelişimleri ise en az 1.5-2 yaşına kadar düzeltilmiş yaşa göre persantil eğrilerinde değerlendirilmelidir. Sonuç: B şıkkı.