TUS TUS Temel Tıp Bilimleri Kardiyovasküler Sistem İlaçları Testi #1

Sakubitril bir ön ilaç olup aktif metaboliti sakubitrilat aracılığıyla nötral endopeptidaz (neprilisin) enzimini inhibe eder. Neprilisin; natriüretik peptitler (ANP, BNP, CNP), bradikinin ve adrenomedüllin gibi vazodilatatör ve natriüretik peptitleri yıkan enzimdir. Bu enzimin inhibisyonu natriüretik peptit düzeylerini artırarak vazodilatasyon, natriürez ve miyokardiyal antifibrotik etki sağlar. Valsartan ile kombine edilerek anjiyotensin II etkisi de bloke edilir. Doğru cevap A şıkkıdır.

İvabradin, sinoatriyal düğümde pacemaker aktivitesini sağlayan If (funny) sodyum/potasyum kanallarını doğrudan ve selektif olarak bloke eder. Miyokardiyal kontraktiliteyi (inotropi), ventriküler repolarizasyonu veya sistemik vasküler direnci etkilemeden yalnızca kalp hızını (negatif kronotropi) düşürür. Görme alanında geçici ışık parlamaları (fosfenler) karakteristik yan etkisidir. Doğru cevap C şıkkıdır.

SGLT2 (Sodyum-Glukoz Ko-transporter 2) inhibitörleri (dapagliflozin, empagliflozin), böbrek proksimal tübülünde SGLT2 taşıyıcısını bloke ederek glukozüri ve natriürez oluşturur. Hem Düşük Ejeksiyon Kesirli (HFrEF) hem de Korunmuş Ejeksiyon Kesirli (HFpEF) kalp yetersizliğinde diyabetik olmayan hastalarda dahi mortalite ve morbiditeyi azalttığı kanıtlanarak kılavuzlarda 1. basamak temel tedaviye (dörtlü sütun) girmiştir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Ranolazin, kardiyak geç sodyum akımını (late INa) selektif olarak bloke eder. İskemi sırasında hücre içine aşırı sodyum girişini ve buna bağlı Na+/Ca2+ değiştiricisi (NCX) üzerinden gelişen intraselüler kalsiyum birikimini önler. Diyastolik gevşemeyi düzelterek subendokardiyal perfüzyonu artırır. Kalp hızı ve kan basıncını etkilemez; EKG'de doza bağımlı QT uzaması yapabilir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Organik nitratların biyoaktivasyonu mitokondriyal aldehit dehidrogenaz (ALDH-2) ve glutatyon-S-transferaz gibi sülfidril (-SH) grubu içeren enzimler aracılığıyla gerçekleşir. Sürekli nitrat maruziyetinde hücre içi serbest sülfidril (-SH) havuzunun tükenmesi ve reaktif oksijen türlerinin (süperoksit) artışı ALDH-2 enzimini inaktive ederek nitrat toleransına yol açar. Bu nedenle günde 8-12 saatlik 'nitratsız pencere' bırakılmalıdır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Riosiguat, solubl guanilat siklaz (sGC) enziminin doğrudan stimülatörüdür. Hem endojen NO varlığında enzimin NO'ya duyarlılığını artırır hem de endojen NO bulunmadığında enzimi doğrudan stimüle ederek cGMP sentezini ve vazodilatasyonu tetikler. KTEPH tedavisinde onay almış ilk medikal ajandır. Fosfodiesteraz-5 inhibitörleri veya nitratlarla birlikte derin hipotansiyon riski nedeniyle kesinlikle kombine edilmez. Doğru cevap B şıkkıdır.

Renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini baskılayan ADE inhibitörleri (enalapril, ramipril) ve Anjiyotensin Reseptör Blokerleri (losartan, valsartan), fetal böbrek perfüzyonu ve gelişiminde kritik rol oynayan Anjiyotensin II yapımını engeller. İkinci ve üçüncü trimesterde fetopatiye (fetal anüri, oligohidramnios, hipoplastik akciğer, kraniofasiyal deformiteler ve intrauterin ölüm) yol açarlar. Gebelikte kesinlikle kontrendikedirler. Doğru cevap A şıkkıdır.

Dihidropiridin grubu kalsiyum kanal blokerleri (amlodipin, nifedipin), prekapiller arteriyollerde güçlü vazodilatasyon yaparken postkapiller venülleri gevşetmezler. Bu durum kapiller yatak içi hidrostatik basıncın belirgin şekilde artmasına ve plazma sıvısının interstisyuma sızmasına (vazodilatatuvar periferik ödem) neden olur. Sıvı retansiyonuna bağlı değildir; venodilatatör ADE inhibitörleri veya ARB eklendiğinde bu basınç dengelenerek ödem geriler. Doğru cevap C şıkkıdır.

Sınıf IA antiaritmikler (kinidin, prokainamid, dizopiramid), orta düzeyde sodyum kanal blokajı yaparak Faz 0 eğimini azaltır ve iletimi yavaşlatırlar. İlave olarak repolarizasyondan sorumlu IKr potasyum kanallarını da bloke ederek kardiyak aksiyon potansiyeli süresini (APD) ve efektif refrakter periyodu (ERP) uzatırlar. EKG'de QRS genişlemesi ve QT uzamasına yol açarak Torsades de Pointes riski taşırlar. Doğru cevap A şıkkıdır.

Lidokain (Sınıf IB), sodyum kanallarının inaktif formuna yüksek afinite gösterir ve kanaldan ayrılma hızı son derece seridir (tau < 1 saniye). Depolarize (iskemik) ventrikül hücrelerinde ve taşikardi durumlarında etkinliği artar. Atriyum hücrelerinin istirahat potansiyeli daha negatif olduğundan ve aksiyon potansiyeli süresi kısa kaldığından lidokain atriyal dokuya bağlanamaz; bu nedenle atriyal fibrilasyon ve flutterda tamamen etkisizdir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Amiodaron molekül yapısında 2 adet iyot atomu barındırır (ağırlığının %37'si iyottur). Tiroksin (T4) molekülüne yapısal benzerlik gösterir ve periferde T4'ün T3'e dönüşümünü (5'-deiyodinaz enzimini) inhibe eder. Bünyesindeki yüksek inorganik iyot yükü nedeniyle tiroit bezinde hem hipotiroidizme (Wolff-Chaikoff etkisi) hem de hipertiroidizme (Jod-Basedow etkisi) yol açabilir; klinik pratikte en sık hipotiroidizm gözlenir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Adenozin, kardiyak A1 reseptörlerini aktive ederek hücre içi cAMP düzeylerini düşürür ve asetilkolin/adenozin kapılı K+ kanallarını (IK.Ado) açarak membran hiperpolarizasyonu oluşturur. AV düğüm iletimini geçici olarak tamamen bloke eder ve reentry döngüsünü sonlandırır. Eritrositler ve endotel tarafından saniyeler içinde hızla yıkıldığı için yarılanma ömrü 1-10 saniyedir; hızlı intravenöz bolus uygulanır. Teofilin adenozin reseptör antagonistidir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Na+/K+-ATPaz pompasının dış yüzeyinde potasyum iyonu ile digoksin aynı bağlanma cebi için yarışırlar (kompetisyon). Serum potasyum düzeyi düştüğünde (hipokalemi), digoksinin pompaya bağlanabileceği alanlar serbest kalır ve digoksin afinitesi belirgin artar. Bu durum terapötik aralıkta dahi ağır digoksin toksisitesine ve ölümcül ventriküler aritmilere neden olur. Tiyazid ve kıvrım diüretikleri hipokalemi yaparak toksisiteyi tetikler. Doğru cevap A şıkkıdır.

Kıvrım diüretikleri (furosemid, torasemid, bumetanid), Henle kulpunun kalın çıkan kolunun lüminal (apikal) membranında yer alan Na+/K+/2Cl- kotransportırını (NKCC2) klor bağlanma bölgesinden yarışmalı olarak inhibe ederler. Bu bölgeden sodyum, potasyum ve klorun geri emilimini bloke ederek kortikomedüller osmotik gradyanı çökertirler ve masif natriürez/diürez oluştururlar. Doğru cevap C şıkkıdır.

Tiyazid grubu diüretikler; distal kıvrımlı tübülde sodyum-klor kotransportırını (NCC) bloke ederler. Yan etki profili 'hiper'ler ve 'hipo'lar kuralı ile özetlenir: Hiperürisemi, hiperglisemi, hiperlipidemi ve paratiroidden bağımsız renal kalsiyum tutulumu nedeniyle HİPERKALSEMİ oluştururlar. Buna karşın hiponatremi, hipokalemi ve hipomagnezemiye yol açarlar. Tiyazidler hipokalsemi yapmaz, tam aksine hiperkalsemiye eğilim yaratır ve idrar kalsiyumunu azaltarak idrar yolu kalsiyum taşlarını önlemede kullanılırlar. Doğru cevap D şıkkıdır.

Finerenon, non-steroidal yapıda yüksek afiniteli ve selektif bir mineralokortikoid reseptör antagonistidir (MRA). Spironolakton steroid yapıda olduğu için androjen ve progesteron reseptörlerini de etkileyerek jinekomasti, libido kaybı ve adet düzensizliği yapar. Finerenon ise steroid olmayan kimyasal yapısıyla seks hormon reseptörlerine bağlanmaz; endokrin yan etkilere yol açmadan kardiyorenal koruma sağlar. Doğru cevap B şıkkıdır.

Aliskiren, doğrudan renin inhibitörüdür (DRI). Plazma renin enziminin katalitik aktif bölgesine yüksek afiniteyle bağlanarak anjiyotensinojenin anjiyotensin I'e parçalanmasını engeller. Bu basamak kaskadın ilk ve hız kısıtlayıcı basamağıdır. ADE inhibitörleri ve ARB'lerden farklı olarak plazma renin aktivitesini (PRA) düşürür. Doğru cevap C şıkkıdır.

Sodyum nitroprussid, doğrudan non-enzimatik olarak nitrik oksit (NO) salarak solubl guanilat siklazı uyarır. Hem prekapiller arteriyolleri hem kapasitans venüllerini eşit derecede genişletir (dengeli vazodilatatör). Eritrositlerdeki sülfidril gruplarıyla reaksiyona girdiğinde molekülündeki siyanür açığa çıkar; karaciğerde rodanez enzimi yetersiz kaldığında siyanür intoksikasyonu ve laktik asidoz gelişir. Tedavisinde sodyum tiyosülfat veya hidroksokobalamin verilir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Minoksidil, karaciğerde sülfotransferaz enzimi ile aktif metaboliti olan minoksidil sülfata dönüştürülür. Düz kas hücre zarlarındaki ATP bağımlı K+ kanallarını açarak K+ çıkışına, membran hiperpolarizasyonuna ve kalsiyum kanallarının kapanmasına neden olur; güçlü arteriyoler dilatasyon sağlar. Yan etki olarak pankreas beta hücrelerinden insülin salınımını baskılayıp hiperglisemi yapar ve kıl foliküllerini stimüle ederek hipertrikon (aşırı kıllanma) oluşturur. Doğru cevap E şıkkıdır.

Mavakamten, kardiyak sarkomer düzeyinde etki gösteren birinci nesil selektif allosterik kardiyak miyozin inhibitörüdür. Miyozin başındaki ATPaz aktivitesini ve aktin-miyozin çapraz köprülerinin aşırı bağlanmasını inhibe ederek miyokardiyal hiperkontraktiliteyi normalleştirir. Obstrüktif hipertrofik kardiyomiyopatide sol ventrikül çıkış yolu obstrüksiyonunu ve semptomları belirgin şekilde geriletir. Doğru cevap B şıkkıdır.