TUS TUS Temel Tıp Bilimleri Otonom Sinir Sistemi İlaçları Testi #1

Betanekol, karbamil grubu içermesi sebebiyle asetilkolinesteraz enzimine dirençlidir ve beta-metil grubu sayesinde nikotinik reseptörlere afinitesi yok denecek kadar azdır. Bu özellikleri onu düz kaslarda (mesane detrusor kası ve gastrointestinal sistem) selektif muskarinik etki oluşturan, postoperatif üriner retansiyonda güvenle kullanılan bir ajan yapar. Doğru cevap B şıkkıdır.

Fizostigmin, doğal bir alkaloid olup tersiyer amin yapısındadır. Kuaterner amin yapısındaki neostigmin ve piridostigminden farklı olarak santral sinir sistemine (kan-beyin bariyerini aşarak) geçer. Bu nedenle atropin ve diğer antikolinerjik ajanların santral toksisite belirtilerini geri çevirmede antidot olarak fizostigmin kullanılır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Pralidoksim (PAM) ve obidoksim, organofosfat intoksikasyonunda fosforillenmiş kolinesteraz enziminin aktif merkezindeki fosfat grubuna bağlanarak enzimi hidrolitik olarak reaktive eder. Ancak enzimden bir alkil grubu ayrılıp 'yaşlanma' süreci tamamlandığında oksimler kovalent bağı kıramaz ve etkisiz kalır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Tiyotropium (ve ipratropium), kuaterner amonyum türevi antimuskarinik ilaçlardır. Yük taşımaları sebebiyle mukozalardan zayıf emilirler ve inhalasyonla uygulandıklarında sistemik yan etki oluşturmadan bronş düz kasındaki M3 reseptörlerini bloke ederek güçlü bronkodilasyon sağlarlar. Tiyotropium M3 reseptörlerinden çok yavaş ayrıldığı için uzun etkilidir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Sisatrakuryum (ve atrakuryum), fizyolojik pH ve vücut sıcaklığında non-enzimatik 'Hofmann eliminasyonu' ile parçalanır. Organ fonksiyonlarından bağımsız elimine edildiği için ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği bulunan yoğun bakım hastalarında ve genel anestezide ilk tercih edilen kas gevşeticilerdendir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Sugammadeks, modifiye bir gama-siklodekstrin molekülüdür. Plazmada serbest haldeki rokuronyumu (ve vekuronyumu) lipofilik boşluğunda sıkıca bağlayarak (kapsülleme/şelatlama) nöromusküler kavşaktaki nikotinik reseptörlerden hızla ayrılmasını sağlar. Asetilkolinesteraz inhibitörü olmadığı için muskarinik yan etki profili oluşturmaz. Doğru cevap B şıkkıdır.

Norepinefrin, güçlü alfa-1 ve alfa-2 adrenerjik agonist aktiviteye ve orta düzeyde beta-1 aktiviteye sahiptir; ancak fizyolojik dozlarda beta-2 reseptörler üzerindeki etkisi son derece düşüktür. Bu sayede belirgin periferik vazokonstriksiyon yaparak sistemik vasküler rezistansı ve kan basıncını yükseltir; septik şokta ilk seçenek vazopressördür. Doğru cevap A şıkkıdır.

Fenoksibenzamin, haloalkilamin türevi bir alfa blokerdir. Reseptörün aktif bölgesine kovalent bağlarla bağlanarak geri dönüşümsüz (non-kompetitif) blokaj yapar. Vücuttan ancak yeni reseptör senteziyle temizlenir; bu özelliği feokromositomada masif katekolamin deşarjının oluşturacağı hipertansiyonu engellemede onu eşsiz kılar. Doğru cevap C şıkkıdır.

Deksmedetomidin, son derece selektif bir alfa-2 adrenerjik agonisttir. Locus coeruleus'ta presinaptik alfa-2 reseptörleri uyararak sempatik aktiviteyi baskılar. En önemli avantajı, GABAerjik ajanlardan (propofol, midazolam) farklı olarak solunum depresyonuna yol açmadan doğal uykuya benzer kooperatif bir sedasyon sağlamasıdır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Nebivolol, beta-1 reseptörleri en yüksek selektiviteyle bloke eden üçüncü kuşak beta blokerdir. İlave olarak L-arjinin/nitrik oksit yolağını aktive ederek endotelyal vazodilatasyona ve endotel fonksiyonlarının düzelmesine katkıda bulunur. Doğru cevap E şıkkıdır.

Mirabegron, selektif bir beta-3 adrenerjik reseptör agonistidir. Mesane dolum fazında detrusor düz kasını gevşeterek mesane kapasitesini artırır. Antikolinerjik etki mekanizmasına sahip olmadığı için ağız kuruluğu, görme bulanıklığı ve kabızlık yapmaz; ancak kan basıncında hafif yükselme yapabilir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Rezerpin, vezikül membranında bulunan VMAT-2 pompasını bloke eder. Bu durum monoaminlerin veziküle depolanamamasına ve sitozolde MAO enzimi tarafından tüketilmesine yol açar. Periferde sempatik tonusu kırarak tansiyonu düşürürken, santralde dopamin ve serotonin tükenmesine bağlı ağır depresyon ve parkinsonizm benzeri ekstrapiramidal tablo oluşturabilir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Süksinilkolin (sükzametonyum), plazmada karaciğer kaynaklı psödokolinesteraz (bütirilkolinesteraz) enzimi tarafından hızla inaktive edilir. Atipik psödokolinesteraz enzim varyantına sahip bireylerde ilacın plazma yarı ömrü saatlerce uzar ve dakikalar sürmesi beklenen nöromusküler blok saatler süren solunum durmasına (uzamış apne) neden olur. Doğru cevap E şıkkıdır.

Edrofonyum (Tensilon testi), anyonik bölgeye non-kovalent bağlanan ve etki süresi yalnızca 5-10 dakika olan kuaterner amin yapılı bir antikolinesterazdır. Hastaya uygulandığında kas gücünde düzelme oluyorsa yetersiz doza bağlı 'miyastenik kriz', güçsüzlük artıyorsa depolarizasyon bloğuna bağlı 'kolinerjik kriz' tanısı konur. Doğru cevap B şıkkıdır.

Dopamin doza bağımlı reseptör selektivitesi gösterir. Düşük dozlarda (0,5-2 mcg/kg/dk) vasküler D1 reseptörlerini uyararak renal ve mezenterik kan akımını artırır. Orta dozlarda (2-10 mcg/kg/dk) miyokardiyal beta-1 reseptörleri uyararak inotropik etki yapar. Yüksek dozlarda (>10 mcg/kg/dk) ise alfa-1 reseptörleri uyararak yaygın vazokonstriksiyona neden olur. Doğru cevap D şıkkıdır.

Latanoprost (ve bimatoprost, travoprost), PGF2-alfa analogları olup prostanoit FP reseptör agonistleridir. Siliyer kası yeniden modelleyerek üveoskleral dışa akımı artırırlar. Melanin sentezini stimüle ederek iriste kalıcı kahverengi pigmentasyona ve kirpiklerde hipertrikoza yol açarlar. Doğru cevap A şıkkıdır.

Tamsulosin (ve silodosin), alfa-1A alt tipine yüksek selektivite gösterir. Alfa-1A reseptörleri prostatik düz kaslarda bulunur; kan damarlarındaki vasküler rezistanstan sorumlu alt tip ise alfa-1B'dir. Bu üroselektif özellikleri sayesinde tamsulosin kan basıncını anlamlı değiştirmeden ve belirgin postüral hipotansiyon yapmadan idrar akımını rahatlatır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Botulinum toksini, Clostridium botulinum tarafından üretilen bir nörotoksindir. Ağır zinciriyle kolinerjik sinir ucuna girer, hafif zincirinde bulunan çinko-endopeptidaz aktivitesi ile SNAP-25 ve sinaptobrevin (VAMP) gibi SNARE proteinlerini parçalar. Asetilkolin salınımı durur ve flask paralizi meydana gelir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Glukagon, miyokart hücre zarlarındaki özgül glukagon G-protein kenetli reseptörlerine bağlanır. Beta adrenerjik reseptörleri tamamen baypas ederek doğrudan adenilat siklaz enzimini aktive eder ve hücre içi cAMP ile Ca2+ konsantrasyonunu artırır. Bu nedenle beta bloker zehirlenmesinde ilk seçenek farmakolojik antidottur. Doğru cevap B şıkkıdır.

Moksonidin (ve rilmenidin), rostral ventrolateral medulladaki I1-imidazolin reseptörlerine alfa-2 adrenerjik reseptörlerden çok daha yüksek seçicilikle bağlanır. Bu sayede kan basıncını düşürürken klonidinin oluşturduğu şiddetli sedasyon, ağız kuruluğu ve rebound hipertansiyon insidansını önemli ölçüde azaltır. Doğru cevap D şıkkıdır.