TUS TUS Temel Tıp Bilimleri Sinir Sistemi & Nöroanatomi Testi #1

Fissura orbitalis superior'dan geçen yapılar anulus tendineus communis içi ve dışı olarak ikiye ayrılır. Anulus tendineus communis içinden: Nervus nasociliaris (CN V1 dalı), Nervus oculomotorius (üst ve alt dalları - CN III), Nervus abducens (CN VI) ve sempatik lifler (radix sympathica ganglii ciliaris) geçer (NOA kuralı). Anulusun dışından (üstünden) ise Nervus trochlearis (CN IV), Nervus frontalis, Nervus lacrimalis ve Vena ophthalmica superior geçer. Dolayısıyla anulus içinden geçen sinir nervus nasociliaris'tir. Sonuç: C şıkkı.

Santral sinir sisteminde (beyin ve medulla spinalis) miyelin kılıfı yapan glial hücreler oligodendrositlerdir. Bir oligodendrosit birden çok uzantısı sayesinde onlarca farklı akson segmentini aynı anda miyelinize edebilir. Periferik sinir sisteminde ise miyelin kılıfı Schwann hücreleri oluşturur ve her bir Schwann hücresi sadece tek bir aksonun tek bir internodunu sarar. Sonuç: B şıkkı.

Gövde ve ekstremitelerden gelen şuurlu propriosepsiyon, vibrasyon ve diskriminatif dokunma duyuları arka kordon yollarıyla (funiculus posterior) taşınır. T6 ve alt seviyelerden gelen lifler fasciculus gracilis içerisinde yükselerek medulla oblongata'daki nucleus gracilis'te; T6 üzeri seviyelerden gelen lifler ise fasciculus cuneatus içerisinde yükselerek nucleus cuneatus'ta sinaps yapar. Vücudun sol tarafından gelen lifler ipsilateral seyrettiği için sol taraftaki bu çekirdeklere ulaşır. Sol yarıdan gelen liflerin birincil sinaps odağı nucleus gracilis ve nucleus cuneatus'tur. Seçeneklerde arka kordon çekirdeği olarak nucleus gracilis doğru yanıtı oluşturmaktadır. Sonuç: D şıkkı.

Görme yollarında optik kiyazmadan sonra devam eden tractus opticus liflerinin büyük çoğunluğu (%80-90) metathalamus'ta bulunan corpus geniculatum laterale'ye (CGL) gider ve burada sinaps yapar. Buradan çıkan lifler radiatio optica (Genoist yollar) olarak primer görme korteksine (Brodmann 17) ulaşır. Corpus geniculatum mediale (CGM) ise işitme yollarının röle merkezidir. VPL somatosensoriyel, VPM tat ve yüz duyusu içindir. Sonuç: A şıkkı.

Brown-Séquard sendromu medulla spinalis'in hemiseksiyonudur (yarım kesisi). Ağrı ve ısı duyusu tractus spinothalamicus lateralis ile taşınır. Bu yolun birinci sıra nöronları arka kök ganglionundadır; medulla spinalis arka boynuzuna girdikten sonra 1-2 segment içinde çapraz yapıp karşı taraf ön-yan kordonda (funiculus anterolateralis) yükselir. Bu nedenle hemiseksiyonda lezyon seviyesinin altındaki kontralateral ağrı ve ısı duyusu kaybolur. Sonuç: E şıkkı.

Glandula parotidea'nın parasempatik (sekretomotor) innervasyonu nervus glossopharyngeus (CN IX) tarafından sağlanır. Bulbus'taki nucleus salivatorius inferior'dan çıkan preganglionik lifler CN IX içinde seyreder, n. tympanicus (Jacobson siniri) ve plexus tympanicus üzerinden n. petrosus minor olarak fossa infratemporalis'te foramen ovale'nin hemen altında yer alan ganglion oticum'a gelir. Burada sinaps yaptıktan sonra postganglionik lifler nervus auriculotemporalis'e (CN V3 dalı) katılarak parotis bezine ulaşır. Sonuç: B şıkkı.

Cortex cerebelli üç tabakadan oluşur: stratum moleculare, stratum ganglionare (Purkinje tabakası) ve stratum granulosum. Serebellar korteksin yegane efferent (çıkış) nöronu Purkinje hücreleridir. Purkinje hücreleri inhibitördür ve nörotransmitter olarak GABA salgılarlar. Derin serebellar çekirdeklere (nucleus dentatus, emboliformis, globosus, fastigii) projeksiyon yaparak motor koordinasyonu modüle ederler. Granül hücreleri ise serebellar korteksteki tek eksitatör (glutamaterjik) nörondur. Sonuç: A şıkkı.

Aksiyon potansiyeli sırasında voltaj kapılı Na+ kanalları açılır ve tepe noktasında hızla inaktive olur (inaktivasyon kapısı kapanır). Membran yeterince repolarize olana kadar bu kanallar kapalı ve inaktif formda kalır; ne kadar güçlü bir uyaran verilirse verilsin tekrar açılamazlar. Bu döneme 'mutlak refrakter periyot' denir. Rölatif refrakter periyotta ise Na+ kanalları inaktivasyondan kurtulup istirahat konumuna dönmüştür ancak artmış K+ iletkenliği nedeniyle membran hiperpolarizedir; güçlü bir uyaranla yeni aksiyon potansiyeli üretilebilir. Sonuç: C şıkkı.

Colliculus superior ve commissura posterior bölgesini (pretektal alanı) etkileyen lezyonlarda (en sık pinealoma veya mezensefalon dorsal tektal tümörleri) Parinaud sendromu (dorsal mezensefalik sendrom) gelişir. Tipik bulguları: 1) Yukarı bakış parezisi/felci, 2) Pupillerde ışık-yakın disosiasyonu (ışık refleksi kayıp, akomodasyon korunmuş), 3) Konverjans-retraksiyon nistagmusu, 4) Patolojik göz kapağı retraksiyonu (Collier belirtisi). Weber ve Benedikt sendromları mezensefalon ventral lezyonlarıdır. Sonuç: D şıkkı.

GABA (Gama-aminobütirik asit), beyinde en yaygın hızlı inhibitör nörotransmitterdir. GABA-A reseptörü pentamerik bir ligand kapılı iyon kanalıdır ve aktivasyonu sonucunda hücre içine Cl- girişi gerçekleşir. Bu durum membran potansiyelini dinlenim seviyesinden daha negatif bir değere götürerek (hiperpolarizasyon) inhibitör postsinaptik potansiyel (IPSP) oluşturur. Glisin ise özellikle medulla spinalis ve beyin sapında benzer etkiyi gösteren temel inhibitördür. Sonuç: B şıkkı.

Chiasma opticum'da retinanın nazal yarımlarından gelen lifler çaprazlaşır. Retinanın nazal yarımları görme alanının temporal yarımlarını algılar. Hipofiz bezinin yukarı doğru büyümesi chiasma opticum'un tam ortasına bası yapar ve çaprazlaşan nazal lifleri hasarlar. Bunun sonucunda her iki gözün temporal görme alanları kaybedilir. Bu duruma bitemporal heteronim hemianopsi adı verilir. Sonuç: E şıkkı.

Sinus sagittalis inferior, falx cerebri'nin serbest alt kenarında seyreder. Tentorium cerebelli'nin ön kenarında derin venöz drenajı sağlayan vena cerebri magna (Galen veni) ile birleşerek falx cerebri ile tentorium cerebelli'nin birleşim yerinde yer alan sinus rectus'u meydana getirir. Sinus rectus da arkada confluens sinuum'a dökülür. Sonuç: A şıkkı.

Amigdaloid çekirdek kompleksinin iki ana efferent yolu vardır: 1) Stria terminalis: Amigdaladan başlar, ventriculus lateralis'in tabanında lamina affixa ile talamus arasında kavis çizerek hipotalamusun ön bölgelerine ve septal çekirdeklere ulaşır. 2) Ventral amigdalofugal yol. Fornix ise hipokampusun ana efferent demetidir. Stria medullaris thalami habenular çekirdeklere gider. Sonuç: C şıkkı.

Tractus vestibulospinalis lateralis, pons ve bulbus bileşkesinde bulunan nucleus vestibularis lateralis'ten (Deiters çekirdeği) kaynaklanır. Medulla spinalis ön kordonunda ipsilateral olarak iner ve vücudun dik durmasını sağlayan antigravite (ekstansör) kas gruplarını uyararak postüral tonusu korur. Tractus rubrospinalis ise fleksör kasları fasilite eder. Sonuç: B şıkkı.

Nucleus subthalamicus (Luys cisimciği), bazal ganglionların indirekt yolağında yer alan ve globus pallidus internus ile substantia nigra pars reticulata'yı glutamat aracılığıyla eksite eden bir yapıdır. Genellikle a. cerebri posterior veya a. communicans posterior'un perforan dallarının tıkanmasıyla hasarlanır. Hasarında talamus üzerindeki inhibisyon kalkar ve karşı tarafta ani, kontrolsüz, fırlatıcı ekstremite hareketleri (hemiballismus) ortaya çıkar. Sonuç: D şıkkı.

Kornea refleksi muayenesinde korneaya pamukla dokunulduğunda afferent uyarı nervus ophthalmicus (CN V1) tarafından alınır ve beyin sapındaki nucleus spinalis nervi trigemini'ye taşınır. Buradan intersegmental nöronlarla bilateral nucleus nervi facialis uyarılır. Efferent yanıt nervus facialis (CN VII) üzerinden musculus orbicularis oculi kaslarına iletilir ve her iki göz kapağı refleks olarak kapanır. Dolayısıyla afferent: CN V1, efferent: CN VII'dir. Sonuç: A şıkkı.

Fossa rhomboidea'nın alt (bulber) yarısında orta hattın her iki yanında trigonum nervi hypoglossi bulunur (altında nucleus nervi hypoglossi yer alır). Bunun hemen inferolateralinde daha koyu renkli görünen alan trigonum nervi vagi'dir (fovea inferior). Trigonum nervi vagi'nin derininde ise n. vagus'un parasempatik genel visseral efferent çekirdeği olan nucleus posterior (dorsalis) nervi vagi yer alır. Alanın daha da lateralinde ise area vestibularis bulunur. Sonuç: B şıkkı.

BOS'un venöz sisteme geri emilimi, araknoid materyalin dura mater'yi delerek dural venöz sinüslerin içine parmaksı çıkıntılar yaptığı granulationes arachnoideae (Pacchioni granülasyonları / araknoid villuslar) aracılığıyla gerçekleşir. Bu emilim mekanizması subaraknoid aralık ile venöz sinüs arasındaki hidrostatik basınç farkına dayanan tek yönlü valvüler bir transporttur. Sonuç: C şıkkı.

FLM (Fasciculus Longitudinalis Medialis), horizontal bakış merkezinde abducens çekirdeği (CN VI) ile karşı taraf okulomotor çekirdeğin (CN III) medial rektus alt çekirdeği arasındaki koordinasyonu sağlayan internükleer lif demetidir. Örneğin sol FLM hasarlandığında, sağa konjüge bakış sırasında sağ göz abduksiyona gelirken (sağ n. abducens uyarılır), sol n. oculomotorius'a sinyal iletilemez ve sol göz adduksiyon yapamaz. Ayrıca abduksiyon yapan gözde monooküler nistagmus görülür. Dolayısıyla lezyon tarafındaki göz adduksiyon yapamaz. Sonuç: D şıkkı.

Nucleus suprachiasmaticus (SCN), chiasma opticum'un hemen üzerinde yer alır ve memelilerde temel 'biyolojik saat' olarak kabul edilir. Retinadaki özelleşmiş fotosensitif ganglion hücrelerinden (melanopsin içeren) tractus retinohypothalamicus yoluyla doğrudan ışık bilgisi alır. Bu çekirdek, epifiz bezini (corpus pineale) polisinaptik yolakla uyararak melatonin salınımının karanlıkta artmasını ve sirkadiyen ritimlerin düzenlenmesini yönetir. Sonuç: E şıkkı.