DUYURU⚡ 2026 KPSS & YKS Yeni Nesil Çıkmış Sorular ve Deneme Sınavları Eklendi!İncele
yks DENEMESİ• 2026 Müfredatı

YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı #1

Ders: Türk Dili ve EdebiyatıSoru Sayısı: 20Tam Sınav Formatında
30:00
1
İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı
Soru 1 / 20
İslamiyet öncesi Türk edebiyatının sözlü dönemiyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
📢 Reklam AlanıAD_TEST_BOTTOM

Sınav Soru Altı Reklam Alanı

Soru kartının altında, cevap şıklarından izole güvenli yatay alan.

Format: 728x90 Horizontal
📢 Reklam AlanıAD_TEST_SOLVER_SIDEBAR

Sınav Sağ Panel Reklam Alanı

Soru çözme esnasında sağ kolonda soru navigasyonunun hemen üstünde yer alır.

Format: 300x250 Rectangle

Soru Navigasyonu

0/20 Cevaplandı
İşaretlendi Aktif Boş
YKS Müfredat ve Çözüm Rehberi

AYT (Alan Yeterlilik Testi) İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı #1 – Soru Bankası & Detaylı Çözümleri

Bu test, 2026 YKS Türk Dili ve Edebiyatı müfredatı kapsamında İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı konusundaki bilgilerinizi ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Toplam 20 özgün soru ve adım adım açıklamalı çözümünü görmek için tıklayın.

Soruları & Çözümleri Aç (20)
#1

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: D
İslamiyet öncesi Türk edebiyatının sözlü dönemiyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A
Şiirler; sığır adı verilen av törenlerinde, şölen adı verilen ziyafetlerde ve yuğ adı verilen yas merasimlerinde söylenmiştir.
B
Şiirleri kopuz eşliğinde dile getiren kişilere kam, baksı, şaman veya ozan gibi unvanlar verilmiştir.
C
Eserlerde kullanılan dil, yabancı dillerin etkisinden uzak, yabancı sözcük barındırmayan arı bir Türkçedir.
D
Şiirlerde temel nazım birimi beyit kabul edilmiş, aruz ölçüsünün kısa ve sade kalıpları tercih edilmiştir.
E
Dönemin ürünlerinde yarım kafiye ve dize başı veya dize içi ses tekrarlarına (aliterasyon) sıkça başvurulmuştur.
Adım Adım Çözüm Analizi:
İslamiyet öncesi Türk şiirinde nazım birimi dörtlük, ölçü ise millî ölçümüz olan hecedir. Aruz ölçüsü ve beyit nazım birimi Türk edebiyatına İslamiyet'in kabulüyle (Geçiş Dönemi ve Divan edebiyatı) birlikte Arap ve Fars edebiyatından geçmiştir. Dolayısıyla D seçeneğindeki ifade yanlıştır. Sonuç: D şıkkı.
#2

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: C
Alp Er Tunga öldi mü İsiz ajun kaldı mu Ödlek öçin aldı mu Emdi yürek yırtılur Biçim ve içerik özellikleri dikkate alındığında bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Sevilen ve kahraman bir liderin vefatının ardından duyulan derin acıyı dile getiren bir sagu örneğidir.
B
Düz uyak düzeniyle (a-a-a-b) kafiyelenmiş ve rediflerden faydalanılmıştır.
C
Aruz ölçüsünün mef'ûlü mefâ'îlün fe'ûlün kalıbına uygun olarak düzenlenmiştir.
D
Bu nazım türünün Divan edebiyatındaki karşılığı mersiye, halk edebiyatındaki karşılığı ise ağıttır.
E
Sözlü döneme ait bu metin, Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lügati't-Türk adlı eserinde kayda geçirilerek günümüze ulaşmıştır.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Verilen metin Alp Er Tunga sagusundan alınmıştır. Hece sayısı sayıldığında (Alp Er Tun-ga öl-di mü = 7 hece) 7'li hece ölçüsüyle söylendiği görülür. Aruz ölçüsü İslamiyet öncesi dönemde henüz Türk edebiyatında yer almamaktadır. Dolayısıyla aruz kalıbıyla yazıldığı iddiası yanlıştır. Sonuç: C şıkkı.
#3

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: B
Aşağıdaki doğal Türk destanlarından hangisi karşısında verilen Türk boyu veya devletine ait değildir?
A
Alp Er Tunga - Sakalar
B
Ergenekon - Hunlar
C
Bozkurt - Göktürkler
D
Göç - Uygurlar
E
Türeyiş - Uygurlar
Adım Adım Çözüm Analizi:
Ergenekon Destanı, düşman baskını sonrası dağlar arasına sığınan ve çoğaldıktan sonra demir dağı eriterek çıkan Türkleri anlatan bir Göktürk destanıdır. Hunlara ait destanlar ise Oğuz Kağan ve Attila destanlarıdır. Sonuç: B şıkkı.
#4

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: A
Türk destanlarında kahramanlara yol gösteren, kimi zaman soyun kendisinden türediğine inanılan kutsal bir ata, kimi zaman da orduların önünde yürüyerek fetihlerde yol açan ilahi bir kılavuz olarak yer alan en belirgin destan motifi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Bozkurt
B
Ak sakallı koca
C
Kutsal ağaç
D
Ok ve yay
E
Demir ve körük
Adım Adım Çözüm Analizi:
Türk destanlarında yol gösterici, kutsal ata, kurtarıcı ve hakanlara kılavuzluk eden en temel motif 'bozkurt' (kurt / gökbörü) motifidir. Bozkurt Destanı'nda soyun türemesini sağlarken Oğuz Kağan Destanı'nda orduya gökten inen mavi bir ışık içinden çıkarak yol göstermiştir. Sonuç: A şıkkı.
#5

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: C
Doğal destanlar genel olarak 'doğuş (çekirdek)', 'yayılma' ve 'derleme (yazıya geçirme)' olmak üzere üç aşamada oluşur. Buna göre Türk destanlarının oluşum süreciyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
A
Türk destanlarının tamamı ilk oluştukları yüzyılda Türk kâtiplerce eksiksiz biçimde yazıya geçirilmiştir.
B
Türk destanlarında yalnızca yayılma evresi gerçekleşmiş, doğuş evresinde tarihî hiçbir olay etkili olmamıştır.
C
Türk destanlarının büyük çoğunluğu usta bir şair tarafından derlenip yazıya aktarılma aşamasını tamamlayamamış, yabancı kaynaklar ve sözlü rivayetler yoluyla günümüze ulaşmıştır.
D
Destanlarımızın tamamı yapay destan niteliğinde olup tek bir yazar tarafından masa başında kurgulanmıştır.
E
Türk destanlarının derleme evresi Göktürkler Dönemi'nde Orhun Abideleri'ne kazınarak tamamlanmıştır.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Doğal destanların son aşaması, güçlü bir destan şairinin veya derleyicisinin sözlü gelenekte yaşayan varyantları birleştirip yazıya aktarmasıdır (derleme evresi). Türk destanlarının çoğu bu üçüncü aşamayı kendi doğal seyri içinde tamamlayamamış; yazıya geç kalındığı için Çin, Fars, Moğol ve Arap kaynaklarının tuttuğu kayıtlardan veya sözlü rivayet parçalarından günümüze aktarılmıştır. Bu duruma en önemli istisna sayılabilecek Kırgızların Manas Destanı ise hâlen canlı bir biçimde yaşamaktadır. Sonuç: C şıkkı.
#6

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: E
Köktürk (Orhun) Yazıtları ile ilgili olarak aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır?
A
Türk adının geçtiği, Türkçenin ilk yazılı edebî ve tarihî belgeleri kabul edilir.
B
Vezir Tonyukuk, Kül Tigin ve Bilge Kağan adına dikilmiş üç ana taştan oluşur.
C
Yazıtlarda hitabet (söylev) türünün çarpıcı, akıcı ve gelişmiş anlatım olanakları görülür.
D
Hükümdarın halka hesap vermesi yönüyle ilk siyasetname ve anı niteliği taşır.
E
Halka Maniheizm ve Budizm inançlarının ibadet esaslarını benimsetmek amacıyla yazılmıştır.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Köktürk Yazıtları'nda Gök Tanrı inancı, Türk devlet töresi, birlik ve bağımsızlık şuuru anlatılır. Maniheizm ve Budizm dinlerine ait felsefe ve öğretiler Köktürklerde değil, daha sonraki dönemde yerleşik hayata geçen Uygurların edebî metinlerinde yer alır. Dolayısıyla E seçeneği yanlıştır. Sonuç: E şıkkı.
#7

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: A
Köktürk Yazıtları'ndan Kül Tigin ve Bilge Kağan abidelerinin taşlar üzerine kazınmasını sağlayan ve Türk edebiyatının adı bilinen ilk yazarı (kâtibi) kabul edilen kişi ----'dir. Yüzyıllar boyunca korunan bu yazıtların alfabesini 1893 yılında çözerek bilim dünyasına duyuran Danimarkalı dil bilimci ise ---- olmuştur. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A
Yollug Tigin - Wilhelm Thomsen
B
Tonyukuk - Vasili Radloff
C
Aprın Çor Tigin - Wilhelm Thomsen
D
Yollug Tigin - Jean-Paul Roux
E
Kül Tigin - Wilhelm Radloff
Adım Adım Çözüm Analizi:
Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının kâtibi, sözleri taşa kazıyan Yollug Tigin'dir. Yollug Tigin Türk edebiyatının adı bilinen ilk yazarı sayılır. 38 harfli Orhun alfabesini 1893'te ilk kez çözen bilim insanı ise Danimarkalı Türkolog Wilhelm Thomsen'dir (önce 'Tengri' ve 'Türk' kelimelerini okumuştur). Sonuç: A şıkkı.
#8

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: B
Uygur Dönemi metinleri ve edebî özellikleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Göçebe yaşam tarzından yerleşik hayata geçişin edebiyata yansıdığı ilk dönemdir.
B
Dönemin en bilinen eseri olan Divan-ı Hikmet, Uygur alfabesiyle yazılmış ilk tasavvufi eserdir.
C
Altun Yaruk ve Sekiz Yükmek, Budizm inancının esaslarını ve ahlak ilkelerini anlatan önemli tercüme eserlerdir.
D
Irk Bitig, Göktürk harfleriyle kâğıt üzerine yazılmış, dönemin inanışlarını yansıtan bir fal ve kehanet kitabıdır.
E
Eserlerde Soğd alfabesinden geliştirilen ve harf sayısı daha az olan Uygur alfabesi yaygın olarak kullanılmıştır.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Divan-ı Hikmet, Karahanlı sahasında Geçiş Dönemi'nde (12. yüzyıl) Hoca Ahmed Yesevi tarafından söylenmiş dinî-tasavvufi şiirleri içeren bir eserdir. Uygur Dönemi metinleri arasında Altun Yaruk, Sekiz Yükmek, Irk Bitig ve Kalyanamkara ve Papamkara yer alır. Dolayısıyla B seçeneği yanlıştır. Sonuç: B şıkkı.
#9

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: D
Türklerin İslamiyet'i kabul etmeye başladığı 11 ve 12. yüzyıllarda ortaya çıkan 'Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı' ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Eserler ağırlıklı olarak Karahanlı Türkçesi (Hakaniye lehçesi) ile kaleme alınmıştır.
B
İslamiyet öncesi şiir biçimleri (dörtlük, hece) ile İslami nazım biçimleri (beyit, aruz) bir arada kullanılmıştır.
C
Topluma yeni dinin ahlakını ve faziletlerini öğretme gayesi taşındığından didaktik yönü ağır basan metinler üretilmiştir.
D
Türkçe bütünüyle terk edilmiş, yazılan eserlerin tamamında resmî dil olarak yalnızca Farsça kullanılmıştır.
E
Kutadgu Bilig, Divanü Lügati't-Türk, Atabetü'l-Hakayık ve Divan-ı Hikmet dönemin dört temel ana eseridir.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Geçiş Dönemi eserlerinde Arapça ve Farsça sözcükler metinlere girmeye başlasa da temel dil Türkçedir (Hakaniye Türkçesi). Dil asla Arapça ve Farsçaya terk edilmemiş, Türkçe yasaklanmamıştır. Tam tersine Kaşgarlı Mahmud Divanü Lügati't-Türk'ü Türkçenin Arapçadan geri kalmadığını kanıtlamak için yazmıştır. Sonuç: D şıkkı.
#10

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: C
Yusuf Has Hacib'in 11. yüzyılda kaleme aldığı Kutadgu Bilig adlı alegorik eserinde dört soyut kavram, dört sembolik şahsiyet üzerinden temsil edilmiştir. Buna göre eserdeki kahramanlar ve temsil ettikleri kavramlarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A
Küntogdı - Hükümdar - Adalet
B
Aytoldı - Vezir - Saadet ve İkbal
C
Ögdülmiş - Derviş - Akıbet ve Dünyanın Sonu
D
Odgurmış - Zahit - Akıbet ve Kanaat
E
Ögdülmiş - Vezirin Oğlu - Akıl ve Anlayış
Adım Adım Çözüm Analizi:
Kutadgu Bilig'deki alegorik karakterler şunlardır: - Küntogdı (Hükümdar): Adalet / Kanun - Aytoldı (Vezir): Saadet / Devlet / Talih - Ögdülmiş (Vezirin oğlu): Akıl / Anlayış - Odgurmış (Zahit / Derviş): Akıbet / Dünyanın sonu / Kanaat C seçeneğinde Ögdülmiş için 'akıbet ve derviş' denmesi yanlıştır; Ögdülmiş aklı temsil eden vezirin oğludur, akıbeti temsil eden ise Odgurmış'tır. Sonuç: C şıkkı.
#11

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: D
Kutadgu Bilig ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A
Yusuf Has Hacib tarafından yazılarak Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunulmuştur.
B
Türk edebiyatında aruz ölçüsünün ve mesnevi nazım biçiminin kullanıldığı ilk eserdir.
C
Devlet teşkilatını, adaleti ve ideal yönetici vasıflarını ele alması bakımından Türk edebiyatının ilk siyasetnamesidir.
D
Tamamı hece ölçüsüyle ve sadece dörtlük nazım birimiyle yazılmış manzum bir halk destanıdır.
E
'Mutluluk veren bilgi' anlamına gelen, didaktik ve alegorik nitelikler barındıran bir eserdir.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Kutadgu Bilig, halk destanı değil, mesnevi nazım biçimiyle aruz ölçüsü (fa'ûlün fa'ûlün fa'ûlün fa'ûl) kullanılarak yazılmış 6645 beyitten ve esere sonradan ilave edilen 173 dörtlükten oluşan didaktik bir eserdir. Dolayısıyla D seçeneğinde yer alan 'tamamı hece ölçüsüyle ve sadece dörtlük nazım birimiyle yazılmış bir halk destanıdır' ifadesi yanlıştır. Sonuç: D şıkkı.
#12

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: B
Kaşgarlı Mahmud tarafından 11. yüzyılda hazırlanan Divanü Lügati't-Türk hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Araplara Türkçeyi öğretmek ve Türkçenin en az Arapça kadar zengin bir dil olduğunu ortaya koymak amacıyla yazılmıştır.
B
Tamamı aruz vezniyle ve Farsça beyitler hâlinde kaleme alınmış manzum bir şiir antolojisidir.
C
Eserin sonunda Türk dünyasını, Türk boylarının yaşadığı coğrafyayı gösteren ilk dairesel dünya haritası yer alır.
D
İslamiyet öncesi sözlü kültüre ait sav, sagu ve koşuk örneklerini içeren ilk ansiklopedik Türk dili kaynağıdır.
E
Bağdat'ta tamamlanarak dönemin Abbasi Halifesi El-Muktedî Biemrillah'a takdim edilmiştir.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Divanü Lügati't-Türk manzum bir Farsça sözlük değildir. Eser, Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla Arapça olarak yazılmış mensur (düz yazı) bir sözlüktür. Madde başları Türkçe, açıklamaları ise Arapçadır. Sözcüklerin anlamlarını örneklendirmek için halk şiirlerinden (koşuk, sagu) ve savlardan yararlanılmıştır. Dolayısıyla B seçeneği yanlıştır. Sonuç: B şıkkı.
#13

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: A
Atabetü'l-Hakayık ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A
Oğuz Türklerinin Hristiyan ve Gürcü tekfurlarla mücadelelerini nazım-nesir karışık anlatan bir kahramanlık hikâyesidir.
B
12. yüzyılda Edip Ahmet Yükneki tarafından kaleme alınmış olup 'hakikatlerin eşiği' anlamına gelir.
C
Dad Sipehsalar Mehmed Bey'e sunulmuş, dinî-tasavvufi ve ahlaki öğütler içeren didaktik bir eserdir.
D
Bilginin erdemi, cahilliğin zararları, cömertliğin önemi ve dilin muhafazası gibi ahlaki erdemleri öğütler.
E
Eserin giriş bölümü beyitlerle (gazel/mesnevi tarzı), asıl konunun anlatıldığı bölüm ise mani tipi uyaklı dörtlüklerle yazılmıştır.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Oğuz Türklerinin Hristiyan tekfurlarla ve doğaüstü varlıklarla mücadelelerinin anlatıldığı, nazım-nesir karışık eser Dede Korkut Hikâyeleri'dir. Atabetü'l-Hakayık ise Edip Ahmet Yükneki'nin ahlaki, dinî ve didaktik öğütler verdiği manzum bir eserdir (Hakikatlerin Eşiği). Dolayısıyla A seçeneğindeki bilgi esere ait değildir. Sonuç: A şıkkı.
#14

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: C
Hoca Ahmed Yesevi ve eseri Divan-ı Hikmet ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Ahmed Yesevi, Türk dünyasında ilk tarikat kurucusu ve tasavvuf edebiyatının öncüsü olarak kabul edilir.
B
Eserde yer alan ve 'hikmet' adı verilen şiirler; sade bir dille Allah sevgisini, dervişlik ahlakını ve ahiret inancını öğretmeyi amaçlar.
C
Türk edebiyatındaki ilk siyasetname örneği olup hükümdarlara devlet yönetimi hakkında kurallar vazeder.
D
Şiirler çoğunlukla dörtlüklerle ve hece ölçüsüyle, halkın rahatça anlayabileceği bir Hakaniye Türkçesiyle söylenmiştir.
E
Anadolu'da gelişecek olan Tekke-Tasavvuf şiiri geleneğine ve özellikle Yunus Emre tarzı ilahilere zemin hazırlamıştır.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Türk edebiyatında ilk siyasetname örneği Yusuf Has Hacib'in kaleme aldığı Kutadgu Bilig'dir. Divan-ı Hikmet ise tasavvufi düşünceleri, dervişlik adabını ve Allah sevgisini halka aşılamak amacıyla söylenmiş dinî-tasavvufi bir şiir mecmuasıdır; siyasetname niteliği taşımaz. Dolayısıyla C seçeneği yanlıştır. Sonuç: C şıkkı.
#15

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: C
Dede Korkut Hikâyeleri ile ilgili olarak aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır?
A
Destan döneminden halk hikâyeciliğine geçişin Türk edebiyatındaki en yetkin ve özgün köprüsüdür.
B
Olay anlatımında nesir (düz yazı), kahramanların karşılıklı konuşmalarında ve duygusal anlarında ise nazım (şiir) kullanılmıştır.
C
Kitaptaki bütün olayları bizzat kurgulayan ve eseri 15. yüzyılda kaleme alan yazar bizzat Dede Korkut'tur.
D
Müslüman Oğuzların hem komşu Hristiyan beylerle (tekfurlarla) hem de kendi içlerindeki çekişmelerle mücadeleleri işlenmiştir.
E
Eserde İslamiyet öncesi Türk gelenek ve inanışları ile İslami ögeler iç içe yer almaktadır.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Dede Korkut hikâyelerin yazarı veya kurgulayıcısı değildir. Dede Korkut; hikâyelerde adı geçen, meclislerde boy boylayan, soy soylayan, kopuz çalan, hakanlara ad koyan bilge ve yarı efsanevi bir ozandır. Eser, 15. yüzyıl sonlarında adı bilinmeyen bir kişi tarafından yazıya geçirilmiştir. Dolayısıyla C seçeneğindeki ifade yanlıştır. Sonuç: C şıkkı.
#16

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: E
İslamiyet öncesi Türk edebiyatı terimleri ile bunların İslami dönem Türk edebiyatındaki (Halk ve Divan edebiyatı) karşılıkları hakkında yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A
Koşuk - Halk edebiyatında Koşma / Divan edebiyatında Gazel
B
Sagu - Halk edebiyatında Ağıt / Divan edebiyatında Mersiye
C
Sav - Halk ve yazılı kültürde Atasözü / Darbımesel
D
Kam / Ozan - Âşık edebiyatında Âşık / Ozan
E
Yuğ - Divan edebiyatında Mesnevi
Adım Adım Çözüm Analizi:
'Yuğ', İslamiyet öncesi Türklerde ölen kişinin ardından düzenlenen cenaze/yas töreninin adıdır. 'Mesnevi' ise Divan edebiyatında her beyti kendi içinde uyaklı, uzun olayları anlatmaya yarayan bir nazım biçimidir. Bir cenaze töreninin karşılığı bir nazım biçimi olamaz. Tören bakımından yuğun karşılığı İslami dönemde 'cenaze merasimi'dir; yuğ törenlerinde okunan sagunun edebî karşılığı ise Divan edebiyatında 'mersiye', Halk edebiyatında ise 'ağıt'tır. Dolayısıyla E seçeneği yanlıştır. Sonuç: E şıkkı.
#17

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: D
Aşağıdaki doğal Türk destanlarından hangisinin temel konusu karşısında yanlış verilmiştir?
A
Şu Destanı - İskender'in Türk yurduna yönelişi ve Saka hükümdarı Şu'nun zekice taktikleri
B
Bozkurt Destanı - Düşmanlarınca yok edilen Türk boyundan sağ kalan yaralı bir çocuğun dişi bir kurt tarafından büyütülmesi ve soyun devamı
C
Göç Destanı - Uygurların kutlu taşlarını (Kutlu Dağ) Çinlilere vermesi üzerine yurdun bereketsizleşip göç etmek zorunda kalınması
D
Türeyiş Destanı - Düşman kuşatmasından kaçan Türklerin sarp bir dağdaki demir madenini eriterek dünyaya yeniden hükmetmesi
E
Oğuz Kağan Destanı - Hun hükümdarı Mete'nin doğumu, yiğitlikleri ve cihan hâkimiyeti ülküsüyle yaptığı fetihler
Adım Adım Çözüm Analizi:
Göktürklerin demir dağı eriterek düşmanlarından intikam alıp atalarının yurduna dönmelerini anlatan destan Ergenekon Destanı'dır. Türeyiş Destanı ise Uygurlara aittir ve Uygur hakanının kızlarını insanlarla evlendirmeye kıyamayıp Tanrı'ya yalvarması sonucu Tanrı'nın bir kurt şeklinde gelerek kızlarla evlenmesini ve Uygur soyunun bu birliktelikten çoğalmasını anlatır. Dolayısıyla D seçeneği yanlıştır. Sonuç: D şıkkı.
#18

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: D
'Türk milleti için gece uyumadım, gündüz oturmadım. Ondan sonra Tanrı lütfettiği için, talihim ve kısmetim var olduğu için ölecek milleti diriltip doyurdum. Çıplak milleti giydirdim, fakir milleti zengin ettim, az milleti çok kıldım.' Köktürk Kitabeleri'nden alınan bu metinden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A
Devleti yöneten kağanın halkın refahından sorumlu olduğu 'sosyal devlet' anlayışının benimsendiğine
B
Hükümdarın yönetme meşruiyetini ilahi bir kaynağa (Kut inancı) dayandırdığına
C
Halka doğrudan seslenen, hesap veren ve uyarıcı nitelik taşıyan bir hitabet üslubunun hâkim olduğuna
D
Milletin refah ve selametinin yabancı dinlerin (Maniheizm gibi) kabul edilmesine bağlandığına
E
Devlet başkanının milleti birleştirme ve nüfusu artırıp güçlendirme hedefine sahip olduğuna
Adım Adım Çözüm Analizi:
Metinde kağanın milleti için gece gündüz çalıştığı, onları yedirip giydirdiği (sosyal devlet anlayışı), devleti yönetme ve milleti yüceltme gücünü Tanrı'dan aldığı (Kut anlayışı) ve halkına hesap verdiği (hitabet/söylev üslubu) açıkça görülmektedir. Ancak metinde veya Köktürk Yazıtları genelinde yabancı dinlerin (Maniheizm, Budizm vb.) benimsenmesine yönelik hiçbir telkin yoktur; tam aksine Çin'in kültürel ve dinî tuzaklarına kapılınmaması öğütlenir. Dolayısıyla D seçeneğine ulaşılamaz. Sonuç: D şıkkı.
#19

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: A
İslamiyet öncesi Türk edebiyatında yer alan 'sav' türü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Yalnızca Orhun Kitabeleri'ndeki mezar taşlarına kazınmış dinî yasakları ve hükümleri bildiren kurallardır.
B
Toplumun ortak hayat tecrübelerini ve ahlaki değerlerini aktaran kalıplaşmış özlü sözlerdir.
C
Günümüz Türkçesindeki atasözü kavramının İslamiyet öncesi dönemdeki karşılığıdır.
D
Kısa, ritmik, ahenkli ve çoğunlukla aliterasyonlu bir anlatım yapısına sahiptir.
E
İlk derli toplu ve zengin örneklerine Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lügati't-Türk eserinde rastlanır.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Savlar, mezar taşlarına kazınan dinî yasaklar veya buyruklar değildir. Toplumun yüzyıllar boyu edindiği tecrübeleri aktaran, sözlü gelenekte yaşayan ve günümüzdeki atasözlerini karşılayan özlü sözlerdir. Bu atasözlerinin en eski derli toplu yazılı örnekleri Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lügati't-Türk adlı eserinde kayda geçirilmiştir. Dolayısıyla A seçeneğindeki ifade yanlıştır. Sonuç: A şıkkı.
#20

Türk Dili ve Edebiyatı • İslamiyet Öncesi ve Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı

Doğru Cevap: D
Geçiş Dönemi'nin dört temel eseri olan Kutadgu Bilig, Divanü Lügati't-Türk, Atabetü'l-Hakayık ve Divan-ı Hikmet ile ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?
A
Kutadgu Bilig devlet yönetimini ve adaleti öne çıkarırken Atabetü'l-Hakayık bireysel ve ahlaki erdemleri öğütler.
B
Divanü Lügati't-Türk Araplara Türkçe öğretmeyi amaçlayan ansiklopedik bir sözlükken Divan-ı Hikmet halka tasavvufi düşünceyi aşılayan manzum bir derlemedir.
C
Kutadgu Bilig mesnevi tarzında ve bütünüyle aruzla yazılmışken Divan-ı Hikmet'te ağırlıklı olarak hece vezni ve dörtlük nazım birimi kullanılmıştır.
D
Bu dört eserin tamamı 14. yüzyılda Anadolu sahasında Osmanlı Türkçesiyle kaleme alınarak saraya sunulmuştur.
E
Eserlerin tümünde İslamiyet'in getirdiği yeni inanç değerleri ile köklü Türk kültür ögeleri bir arada yer almaktadır.
Adım Adım Çözüm Analizi:
Geçiş Dönemi'nin dört temel eseri (Kutadgu Bilig, Divanü Lügati't-Türk, Atabetü'l-Hakayık, Divan-ı Hikmet) Anadolu sahasında ve Osmanlı Türkçesiyle değil; Orta Asya'da, Karahanlı coğrafyasında ve Hakaniye Türkçesiyle (Karahanlı Türkçesi) kaleme alınmıştır. Anadolu sahasındaki ilk İslami eserler ise 13. yüzyıldan itibaren vücut bulmaya başlamıştır. Dolayısıyla D seçeneği yanlıştır. Sonuç: D şıkkı.

İlgili YKS Türk Dili ve Edebiyatı Testleri

Tümünü Gör