YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) Milli Edebiyat ve Cumhuriyet Dönemi #1

Yeni Lisan makalesinde yazı dili ile konuşma dili arasındaki uçurumun kapatılması, İstanbul hanımlarının konuştuğu Türkçenin esas alınması, Türkçeye girmiş ve Türkçeleşmiş yabancı kelimelerin dilden atılmaması (Türkçeleşmiş Türkçe kabul edilmesi) ve yabancı dil bilgisi kurallarının (Arapça-Farsça terkip ve edatların) terk edilmesi savunulmuştur. Halk ağzındaki bütün mahalli sözcüklerin yazı diline doğrudan aktarılması hedeflenmemiş; aksine standart İstanbul Türkçesi ortak yazı dili kabul edilmiştir. Sonuç: C şıkkı.

Faruk Nafiz Çamlıbel'in 'Sanat' adlı şiiri, Batı özentisi veya saray merkezli sanat anlayışına karşı Anadolu'nun yerli değerlerini, doğasını ve insanını merkeze alan 'memleketçi edebiyat' hareketinin poetik bildirisi ve manifestosu niteliğindedir. Sonuç: A şıkkı.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun 'Yaban' romanında Çanakkale Savaşı'nda bir kolunu kaybeden yedek subay Ahmet Celal'in bir Orta Anadolu köyüne yerleşmesi ve burada köylülerin cehaleti ile aydın zümre arasındaki kopukluk derinlemesine işlenir. Sonuç: D şıkkı.

Ömer Seyfettin, Türk edebiyatında durum (Çehov tarzı) öyküsünün değil; serim, düğüm ve çözüm bölümlerine dayanan klasik olay (Maupassant tarzı) öyküsünün öncüsüdür. Çehov tarzı öykünün temsilcileri Cumhuriyet Dönemi'nde Memduh Şevket Esendal ve Sait Faik Abasıyanık'tır. Sonuç: B şıkkı.

Yahya Kemal Beyatlı, şiirlerinde Türkçe ile aruzu büyük bir uyumla birleştiren, 'Ok' şiiri haricinde heceyi hiç kullanmayan, 'Biz dikkatsiz bir nesildik, maziye döndük' anlayışıyla Osmanlı tarih ve medeniyetini yücelten şairdir. Eseri 'Kendi Gök Kubbemiz'dir. Sonuç: E şıkkı.

Mehmet Âkif Ersoy, 'Safahat' adlı külliyatında yer alan manzum hikâyelerinde (Küfe, Mahalle Kahvesi, Meyhane, Seyfi Baba vb.) toplumsal gerçekleri, yoksulluğu ve halkın acılarını realist ve ahlaki bir bakışla dile getirmiştir. Sonuç: C şıkkı.

Cumhuriyet Dönemi'nin ilk edebi topluluğu olan Yedi Meşaleciler (Ziya Osman Saba, Yaşar Nabi Nayır, Vasfi Mahir Kocatürk, Sabri Esat Siyavuşgil, Cevdet Kudret Solok, Kenan Hulusi Koray, Muammer Lütfi Bahşi), 1928 yılında 'Canlılık, samimiyet ve daima yenilik' sloganıyla ortaya çıkmışlardır. Sonuç: A şıkkı.

Saf şiir anlayışını benimseyen şairler (Ahmet Hamdi Tanpınar, Cahit Sıtkı Tarancı, Necip Fazıl Kısakürek, Asaf Hâlet Çelebi vb.) şiiri ideolojik, siyasi ve didaktik bir araç olarak görmeyi reddederler; şiirde estetik hazzı, bireyselliği, musikiyi ve imgeyi esas alırlar. Şiirin siyasal veya toplumsal davaları savunması gerektiğini ileri süren anlayış ise 'Toplumcu Gerçekçi' şiirdir. Sonuç: D şıkkı.

Garip (I. Yeni) akımının kurucu üç şairi Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat Horozcu ve Melih Cevdet Anday'dır (kısaca OMO olarak da kodlanır). Sonuç: B şıkkı.

Garip akımının basitliğine ve doğrudan anlatımına karşı çıkarak şiirde kapalılığı, çağrışımları, dilde deformasyonu ve soyut imgeleri savunan akım 'İkinci Yeni' şiiridir (Cemal Süreya, Edip Cansever, İlhan Berk, Turgut Uyar, Ece Ayhan, Ülkü Tamer, Sezai Karakoç). Sonuç: C şıkkı.

'Huzur', 'Saatleri Ayarlama Enstitüsü', 'Sahnenin Dışındakiler', 'Mahur Beste' ve 'Aydaki Kadın' romanlarının yazarı olan ve eserlerinde zaman, musiki, rüya kavramlarını merkeze alan sanatçı Ahmet Hamdi Tanpınar'dır. Sonuç: E şıkkı.

'Bereketli Topraklar Üzerinde', 'Murtaza', 'Hanımın Çiftliği', 'Eskici ve Oğulları', '72. Koğuş' gibi toplumcu gerçekçi eserlerin yazarı Orhan Kemal'dir. Yaşar Kemal genellikle Toroslar ve İnce Memed serisiyle; Kemal Tahir ise köy ve yakın tarih incelemeleriyle öne çıkar. Sonuç: B şıkkı.

'İnce Memed' roman serisiyle tüm dünyada tanınan, Çukurova ve Toroslar yöresinin halk masallarını ve destansı anlatımını modern romana aktaran usta yazar Yaşar Kemal'dir. Sonuç: A şıkkı.

'Tutunamayanlar', 'Tehlikeli Oyunlar', 'Korkuyu Beklerken' ve 'Bir Bilim Adamının Romanı' eserlerinin sahibi olan modernist edebiyat öncüsü Oğuz Atay'dır. Sonuç: C şıkkı.

Burgazada'yı, adalardaki Rum balıkçıları, denizi ve yalnız insanları sıcak bir üslupla anlatan, durum öykücülüğünün doruk ismi Sait Faik Abasıyanık'tır. Sonuç: D şıkkı.

'Keşanlı Ali Destanı' adlı ilk epik tiyatro eserini yazan, kabare tiyatrosunun öncüsü olan ve 'Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım', 'Sersem Kocanın Kurnaz Karısı' gibi oyunların sahibi Haldun Taner'dir. Sonuç: B şıkkı.

Milli Edebiyat anlayışını sürdüren ve bireyin iç dünyasını yansıtan güçlü romanlarıyla tanınan Tarık Buğra, 'Küçük Ağa' (Kurtuluş Savaşı) ve 'Osmancık' (Osmanlı'nın kuruluşu) adlı önemli tarihsel romanların yazarıdır. Sonuç: E şıkkı.

Türk edebiyatında toplumcu gerçekçi şiirin öncüsü olan, serbest nazmı ve Mayakovski etkisindeki fütürist-dinamik söyleyişi şiirimize yerleştiren usta şair Nâzım Hikmet Ran'dır. Sonuç: A şıkkı.

Modern Türk romanında yabancılaşma ve psikolojik yabancılaşmayı derinlemesine işleyen, 'Aylak Adam' (C.) ve 'Anayurt Oteli' (Zebercet) gibi başyapıtların yazarı Yusuf Atılgan'dır. Sonuç: B şıkkı.

Maviciler hareketinin sözcüsü ve öncüsü olan, Garip akımının sokak dili anlayışına karşı zengin imgeyi ve lirik coşkuyu savunan, 'Sisler Bulvarı' ve 'Ben Sana Mecburum' şiirlerinin şairi Attilâ İlhan'dır. Sonuç: D şıkkı.