YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) Asitler, Bazlar ve Tuzlar #1

Sulu çözeltiye $H^+$ iyonu veren maddelerin asit, $OH^-$ iyonu veren maddelerin baz olduğunu belirten tanım Arrhenius asit-baz tanımıdır. Sonuç: B şıkkı.

Oda koşullarında $pH + pOH = 14$ bağıntısı geçerlidir. $pOH = 3$ ise $pH = 14 - 3 = 11$ olur. pH değeri 7'den büyük olduğu için çözelti bazik özellik gösterir. Sonuç: A şıkkı.

Soy metaller altın (Au) ve platin (Pt) olup yalnızca kral suyu (hidroklorik asit ve nitrik asit karışımı) ile çözünürler, diğer asitlerle tepkime vermezler. Sonuç: C şıkkı.

Sülfürik asit ($H_2SO_4$) ile sodyum hidroksit ($NaOH$) tepkimeye girdiğinde sodyum sülfat tuzu ve su oluşur. $2NaOH + H_2SO_4 \to Na_2SO_4 + 2H_2O$. Oluşan tuz sodyum sülfattır ($Na_2SO_4$). Sonuç: D şıkkı.

Seçenekler incelendiğinde hidroklorik asit ($HCl$) güçlü (kuvvetli) bir asittir. Asetik asit ($CH_3COOH$), karbonik asit ($H_2CO_3$), hidrojen florür ($HF$) ve fosforik asit ($H_3PO_4$) zayıf asitlerdir. Sonuç: B şıkkı.

Çinko (Zn) ve alüminyum (Al) amfoter metallerdir; asitlerin yanı sıra kuvvetli bazlarla da (örn. NaOH) tepkime verip $H_2$ gazı açığa çıkarırlar. Sonuç: E şıkkı.

Turnusol kağıdı asidik ortamlarda kırmızı, bazik ortamlarda ise mavi renk alır. Sonuç: C şıkkı.

Bakır (Cu) yarı soy bir metaldir ve derişik nitrik asit ($HNO_3$) ile tepkimesinde zehirli ve kahverengi renkli azot dioksit ($NO_2$) gazı açığa çıkarır. Sonuç: A şıkkı.

Kuvvetli bir asit ($HCl$) ile zayıf bir bazın ($NH_3$) tepkimesinden oluşan amonyum klorür ($NH_4Cl$) tuzu suda çözündüğünde hidroliz olur ve çözeltisi asidik özellik ($pH < 7$) gösterir. Sonuç: B şıkkı.

Amonyak, yapısında metal bulundurmayan ancak suda çözündüğünde $OH^-$ iyonu üreten zayıf bir bazdır ve formülü $NH_3$'tür. Sonuç: D şıkkı.

$HCl$ kuvvetli bir asittir ve suda %100 iyonlaşır. $[H^+] = [HCl] = 0.01\text{ M} = 10^{-2}\text{ M}$ olur. $pH = -\log[H^+] = -\log(10^{-2}) = 2$ bulunur. Sonuç: C şıkkı.

Hidroflorik asit ($HF$), camdaki silisyum dioksit ile tepkime verdiği için cam kaplarda saklanamaz ve cam işleme/aşındırma işlemlerinde kullanılır. Sonuç: E şıkkı.

Hem asit hem de baz özelliği gösterebilen (proton alıp verebilen) maddelere amfoter maddeler veya amfiprotik maddeler denir. Sonuç: A şıkkı.

Göz taşı olarak bilinen bakır(II) sülfat pentahidrat ($CuSO_4 \cdot 5H_2O$) yapısında kristal suyu içeren bir hidrat tuzudur. Sonuç: B şıkkı.

Kalsiyum hidroksit $Ca(OH)_2$ sönmüş kireç olarak bilinir ve sulu çözeltisi zayıf baz özelliği gösteren az çözünen bir bileşiktir. Sonuç: D şıkkı.

Asit yağmurları toprak verimliliğini düşürür, tarihi eserleri aşındırır, su kaynaklarının pH değerini düşürerek canlı yaşamını olumsuz etkiler. Ancak ozon tabakasının incelmesi temel olarak kloroflorokarbon (KFC) gazlarıyla ilgilidir, asit yağmurlarının doğrudan küresel bir ozon delinmesi etkisi yoktur. Sonuç: C şıkkı.

Aktif metaller asitlerle tepkime vererek tuz oluşturur ve hidrojen ($H_2$) gazı açığa çıkarırlar. Sonuç: E şıkkı.

Oda koşullarında pH değeri 7'den küçük olan çözeltiler asidiktir. Asidik çözeltilerde $[H^+] > [OH^-]$ ilişkisi kesinlikle geçerlidir. Sonuç: A şıkkı.

Çamaşır suyu ($NaClO$) ile tuz ruhu ($HCl$) karıştırıldığında zehirli klor ($Cl_2$) gazı açığa çıkar. Sonuç: B şıkkı.

Titrasyonda eşdeğerlik noktasında asitten gelen $H^+$ iyonu mol sayısı ile bazdan gelen $OH^-$ iyonu mol sayısı birbirine eşit olur ($n_{H^+} = n_{OH^-}$). Sonuç: D şıkkı.