YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) Dil Bilgisi (Sözcük Türleri & Ögeler) #3

A) 'Bahçedeki sarı yapraklar rüzgarla uçuşuyordu.' ('sarı' sözcüğü adın önüne gelerek onu nitelemiştir, sıfattır) B) 'Eski evlerin pencereleri artık kapanmaz olmuştu.' ('eski' sözcüğü sıfattır) C) 'Toplantıda alınan kararlar herkesi memnun etti.' ('alınan' sıfat-fiildir) D) 'Şirketimiz bu yıl oldukça başarılı bir grafik çizdi.' ('başarılı' sıfattır) E) 'Çocuk, masanın üzerine bıraktığı kalemi arıyordu.' ('masanın' sözcüğü isim tamlamasında tamlayan durumunda bir isimdir.) Sonuç: E şıkkı.

A) 'Biri gelip kapıyı yavaşça çaldı.' (Belgisiz zamir) B) 'Hiçbiri verilen görevleri eksiksiz yerine getirmemişti.' (Belgisiz zamir) C) 'Herkes bu konuda ortak bir karar almak zorundaydı.' (Belgisiz zamir) D) 'Bu zorlu süreçte bana en büyük desteği sen verdin.' (Kişi zamiri - 'sen') E) 'Birkaçımız yarın sabah erkenden yola çıkacağız.' (Belgisiz zamir) Sonuç: D şıkkı.

A) 'Birkaç gün içinde tüm işleri tamamlayacağız.' ('birkaç gün' - belgisiz sıfat) B) 'Bütün öğrenciler salonun önünde sıraya girdi.' ('bütün öğrenciler' - belgisiz sıfat) C) 'Her insan hayatında bazı zorluklarla karşılaşır.' ('her insan', 'bazı zorluklar' - belgisiz sıfat) D) 'Bazıları bu teklifi anında reddetmişti.' ('bazıları' ekiyle isimleşmiş belgisiz zamirdir, sıfat değildir) E) 'Birçok kişi bu konuda aynı fikirde olduğunu belirtti.' ('birçok kişi' - belgisiz sıfat) Sonuç: D şıkkı.

A) 'Öğrenciler sınav salonuna sessizce girdi.' cümlesinde 'sessizce' sözcüğü eylemin nasıl yapıldığını bildirdiği için durum zarfıdır. B) 'Yarın akşam bu konuyu daha detaylı konuşacağız.' (Zaman zarfı) C) 'Dışarı çıkarken arkasından uzun uzun baktı.' (Yer-yön / durum) D) 'Okuldan eve dönerken oldukça yorulmuştu.' (Miktar zarfı) E) 'Bu soruyu çözmek için ne kadar uğraştı.' (Soru zarfı) Sonuç: A şıkkı.

A) 'Kardeşiyle birlikte sinemaya gitmek için hazırlandı.' (Edat - birliktelik) B) 'Kalemle kağıdı masanın üzerine bıraktı.' (Edat - araç) C) 'Akşam rüzgarıyla dalgalanan deniz çok güzeldi.' (Edat - neden/vasıta) D) 'Şirket yönetimi ile çalışanlar ortak bir karar aldı.' ('ile' sözcüğü yerine 've' bağlacı gelebiliyorsa bağlaçtır; burada 'yönetim ve çalışanlar' olduğu için bağlaçtır). E) 'Uçakla seyahat etmek onun için en büyük keyifliydi.' (Edat - araç) Sonuç: D şıkkı.

A) 'Bahçedeki sararmış yaprakları topladı.' (Sıfat-fiil) B) 'Eve gelince ellerini yıkayıp yemeğe oturdu.' ('gelince' zarf-fiil, 'yıkayıp' zarf-fiil) C) 'Okumak insanın ufkunu genişleten en iyi eylemdir.' ('Okumak' isim-fiil, 'genişleten' sıfat-fiil) D) 'Çocuk koşarak annesinin yanına gitti.' (Zarf-fiil) E) 'Yazının başında belirtilen hususlara dikkat edilmeli.' (Sıfat-fiil) Sonuç: C şıkkı.

Cümlelerde yüklemden hemen önceki öge vurgulanan ögedir. A) 'Sanatçı, yeni romanını geçen hafta çıkardı.' (Yüklem 'çıkardı', yüklemden önce 'geçen hafta' zarf tümlecidir) B) 'Çocuklar bahçede neşeyle oyun oynuyordu.' (Yüklemden önce 'oyun' nesnedir; 'oyun oynamak' birleşik fiil veya nesne-yüklem ilişkisi; bakalım: 'oyun oynuyordu' -> ne oynuyordu? oyun - nesne). C) 'Toplantıda alınan kararları yönetim onayladı.' (Yüklem 'onayladı', yüklemden önce 'yönetim' öznesidir) D) 'Şirketimiz pazar payını her geçen gün artırıyor.' (Yüklem 'artırıyor', neyi artırıyor? pazar payını - belirtili nesne). E) 'Biz bu şehre yıllar önce gelmiştik.' (Yüklemden önce 'yıllar önce' zarf tümlecidir). Bakalım D seçeneğinde nesne doğrudan yüklemin hemen önündedir. Sonuç: D şıkkı.

A) 'Çocuklar bahçede top oynuyordu.' (Yüklem 'oynuyordu', nerede? bahçede - yer tamlayıcısı yüklemin hemen önündedir). B) 'Yarın akşam sinemaya gideceğiz.' (Zarf tümleci) C) 'Kitabı masanın üzerine bıraktı.' (Belirtili nesne) D) 'Gelen misafirleri kapıda karşıladı.' (Zarf tümleci) E) 'Okuldan eve dönerken çok yorulmuştu.' (Zarf tümleci) Sonuç: A şıkkı.

A) 'Gecenin bu saatinde sokaklarda kimsecikler yoktu.' (Yüklem 'yoktu', kim yoktu? kimsecikler - özne; nerede? sokaklarda - yer tamlayıcısı, ne zaman? gecenin bu saatinde - zarf tümleci). B) 'Bahçedeki ağaçlar sonbaharla birlikte sararmıştı.' (Yüklem 'sararmıştı', ne sararmıştı? bahçedeki ağaçlar - özne; ne zaman/nasıl? sonbaharla birlikte - zarf tümleci). C) 'Sanatçının son romanı eleştirmenlerden tam not almıştı.' (Yüklem 'tam not almıştı', ne tam not almıştı? sanatçının son romanı - özne; nereden? eleştirmenlerden - yer tamlayıcısı). D) 'Çocukların neşeli kahkahaları tüm evi doldurmuştu.' (Yüklem 'doldurmuştu', ne doldurmuştu? çocukların neşeli kahkahaları - özne; nerede/neye? tüm evi - belirtili nesne). E) 'Bu kasabanın sabahları insanı ferahlatan bir havası vardı.' Yüklem: 'vardı'; ne vardı? insanı ferahlatan bir havası - özne; nerenin? bu kasabanın - tamlayan (öznenin unsuru). Sadece özne ve yüklemden oluşmuştur. Sonuç: E şıkkı.

Ek fiilin iki temel görevi vardır: 1) İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak, 2) Basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı yapmak. A) 'Yıllar önce bu kasabada yaşayan bir yazardı.' (İsim cümlesini yüklem yapmış) B) 'Odamın duvarı rengarenk boyalıydı.' (İsim soylu sözcüğü yüklem yapmış) C) 'Sınavı kazanmak için günden güne daha çok çalışıyordu.' ('çalışıyordu' - şikeli/şimdiki zamanın hikayesi, fiile gelerek birleşik zamanlı yapmıştır) D) 'Çocukluğumun en güzel yılları bu mahallede geçti.' (Ek fiil yüklemde) E) 'Hava bugün oldukça soğuktu.' (İsim soylu sözcüğü yüklem yapmış) Sonuç: C şıkkı.

Zincirleme isim tamlaması, en az iki isim tamlamasının birbirine bağlanmasıyla (en az üç ismin) oluşan tamlamadır. A) 'Bahçedeki yeşil ağaçlar çiçek açmıştı.' (Sıfat tamlaması) B) 'Okulun bahçesindeki büyük havuz temizlendi.' ('Okulun bahçesi' - belirtili isim tamlaması, 'bahçesindeki havuz' - sıfat tamlamasıyla karışık) C) 'Şirket yönetiminin aldığı son kararlar çalışanları sevindirdi.' ('Şirket yönetimi' - belirtisiz isim tamlaması, 'yönetimin kararları' - belirtili isim tamlaması; burada yönetim kelimesi hem tamlanan hem tamlayan olduğu için zincirleme isim tamlaması oluşturmuştur). D) 'Masanın üzerindeki defterler dağınıktı.' (İsim ve sıfat tamlaması) E) 'Eski evin ahşap pencereleri yenilendi.' (Sıfat ve isim tamlaması) Sonuç: C şıkkı.

Adlaşmış sıfat, niteleme sıfatının çekim eki alarak ismin yerini tutmasıyla oluşur. A) 'İhtiyar adam kütüphaneden kitap seçiyordu.' (Sıfat) B) 'Küçük çocuklar parkta neşeyle koşuyordu.' (Sıfat) C) 'Yarışmada birinci olan öğrenci ödülünü aldı.' (Sıfat-fiil grubu) D) 'Zenginin malı züğürdün çenesini yorarmış.' ('Zengin' ve 'züğürd' sözcükleri niteleme sıfatı iken ek alarak insan anlamında adlaşmış sıfattır). E) 'Güzel günlerin geleceğine inanıyordu.' (Sıfat) Sonuç: D şıkkı.

A) 'Hava bugün oldukça soğuktu.' ('oldukça' miktar/derece zarfıdır) B) 'Çocuk hızlı hızlı yürüyerek uzaklaştı.' (Durum zarfı) C) 'Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.' (Zaman zarfı) D) 'Kapıyı açıp içeriye doğru baktı.' (Yer-yön zarfı) E) 'Bu soruyu nasıl çözdüğünü anlattı.' (Soru zarfı) Sonuç: A şıkkı.

Ara söz, iki virgül veya iki kısa çizgi arasında bir ögenin açıklayıcısı olarak kullanılır. A) 'Ankara'yı, Türkiye'nin başkentini, geçen yıl ziyaret ettim.' ('Ankara'yı' belirtili nesnedir, açıklayıcısı da nesnedir). B) 'O, en yakın arkadaşını, dün sahilde görmüş.' ('en yakın arkadaşını' nesnedir, 'O' özne; burada nesnenin açıklayıcısı ara sözdür). Bakalım seçeneklere tam uygun olanı bulalım: 'C) Edebiyat öğretmenimiz,imzasını taşıyan ilk kitabını, bana hediye etti.' Bakalım A seçeneğinde nesnenin açıklayıcısı net olarak verilmiştir. Sonuç: A şıkkı.

Nesnesine göre fiiller: Geçişli (nesne alabilen) ve Geçişsiz (nesne alamayan). A) 'Bahçedeki ağaçları suladı.' (Neyi suladı? ağaçları - geçişli) B) 'Eski defterleri dolaptan çıkardı.' (Geçişli) C) 'Yolculuk boyunca sabırsızlıkla bekledi.' (Neyi bekledi? belirtilmemiş ama geçişli olabilir; bakalım D seçeneğine) D) 'Bebek sabaha kadar deliksiz uyudu.' (Neyi uyudu? nesne alamaz - geçişsiz) E) 'Sorunun cevabını hemen buldu.' (Geçişli) Sonuç: D şıkkı.

Nesnenin açıklayıcısı olan ara söz, yükleme sorulan 'neyi/kimi' sorularının yanıtı olan nesneden hemen sonra iki virgül arasında açıklanan ifadedir. A) 'En sevdiği rengi, maviyi, üzerinde taşıyordu.' ('maviyi' nesnedir ve önceki 'rengi' nesnesinin açıklayıcısıdır). Sonuç: A şıkkı.

A) 'Bu kitabı geçen hafta kütüphaneden aldım.' (İşaret sıfatı) B) 'Şu adamı görünce hemen yolunu değiştirdi.' (İşaret sıfatı) C) 'Bunları masanın üzerine düzenli bir şekilde bırakın.' ('bunları' sözcüğü varlıkların yerini işaret yoluyla tuttuğu için işaret zamiridir). D) 'O gün yaşananları hiç kimse unutmamıştı.' (İşaret sıfatı) E) 'Öteki odayı misafirler için hazırladık.' (İşaret sıfatı) Sonuç: C şıkkı.

A) 'Toplantıda alınan kararları herkes onayladı.' (Yüklem 'onayladı') B) 'Sınavı kazandığını duyunca dünyalar onun oldu.' (Yüklem 'dünyalar onun oldu' - deyimdir) C) 'Çocuk sokakta neşeyle koşuyordu.' (Yüklem 'koşuyordu') D) 'Şirket yönetimi yeni bütçeyi açıkladı.' (Yüklem 'açıkladı') E) 'Akşam yemeğinde lezzetli çorbalar içtiler.' (Yüklem 'içtiler') Sonuç: B şıkkı.

Kurallı birleşik sıfat, ad ile sıfatın yer değiştirmesi, iyelik eki alması veya "-li / -lik" ekleriyle oluşturulmasıdır (Örn: 'iki katlı ev', 'kırmızı kapılı bina'). A) 'Bahçedeki yeşil ağaçlar büyümüştü.' (Niteleme sıfatı) B) 'Kırmızı kapılı evi geçen hafta satın almışlar.' ('kırmızı kapılı' - kurallı birleşik sıfat). C) 'Birkaç öğrenci sınavı kazanmayı başardı.' (Belgisiz sıfat) D) 'Bu masadaki defterler bana ait.' (İşaret sıfatı) E) 'Nasıl bir ev aradığını biliyorum.' (Soru sıfatı) Sonuç: B şıkkı.

A) 'Yıllar önce bu kasabada yaşayan bir yazardı.' (İsim cümlesi) B) 'Çocukluğumun en güzel yılları bu evde geçti.' (Fiil cümlesi - 'geçti') C) 'Sabah erkenden yola koyuldular.' (Fiil cümlesi - 'koyuldular') D) 'Küçük çocuk parkta neşeyle koşuyordu.' (Fiil cümlesi - 'koşuyordu') E) 'Okuldan eve dönerken çok yorulmuştu.' (Fiil cümlesi - 'yorulmuştu') Sonuç: A şıkkı.