YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri #4

A) 'Herkes toplantıya zamanında katıldı.' (Doğru - herkes kelimesi s ile yazılır) B) 'Birçok insan bu projede görev aldı.' (Doğru - birçok bitişik yazılır) C) 'Yalnız insanlara yardım etmek gerek.' (Doğru - yalnız kelimesi n harfiyle yazılır) D) 'Hiç bir zaman pes etmemelisin.' cümlesinde 'Hiç bir' sözcüğü ayrı yazılmıştır ancak 'hiçbir' bitişik yazılması gereken bir sözcüktür (Yazım yanlışı vardır). E) 'Herhangi bir sorunla karşılaşmadık.' (Doğru - herhangi bitişik yazılır) Sonuç: D şıkkı.

A) 'Türk Dil Kurumu, dilimizle ilgili çalışmalar yapıyor.' (Doğru) B) 'Geçen yaz Ağrı Dağı'na tırmanmak çok zordu.' (Doğru) C) 'Mahallemizdeki Çiçek sokağında yeni bir park açıldı.' cümlesinde 'sokağı' kelimesi özel isim içinde yer almadığı veya cadde, sokak adlarındaki 'sokak' kelimesi büyük harfle başlamaz kuralına göre 'Sokağı' küçük yazılmalıdır ya da özel adla birlikte büyük yazılır ancak 'Çiçek Sokağı' şeklinde olmalıdır; burada 'Çiçek sokağında' yazımı yanlıştır çünkü sokak kelimesi büyük harfle başlamıştır veya sokak sözcüğü küçük harfle yazılmalıdır ('Çiçek sokağında'). TDK kurallarına göre mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak kelimeleri büyük harfle başlar (Örn: Çiçek Sokağı). Dolayısıyla 'Çiçek Sokağı' olmalıydı. D) 'Avrupa'nın tarihi şehirleri her yıl milyonlarca turist ağırlıyor.' (Doğru) E) 'Türk edebiyatının önemli isimlerinden biri de Yahya Kemal'dir.' (Doğru) Sonuç: C şıkkı.

A) 'Kitapta geçen olaylar okuyucuyu derinden etkiliyor.' (Bulunma hâl eki - bitişik, doğru) B) 'Sen de bizimle bu etkinliğe katılmalısın.' (Bağlaç - ayrı, doğru) C) 'Bahçedeki ağaçlar da sonbaharla birlikte sarardı.' (Bağlaç - ayrı, doğru) D) 'Ev de kimsecikler yoktu, herkes dışarı çıkmıştı.' cümlesinde 'Evde' kelimesi bulunma hâl eki aldığı için bitişik yazılmalıdır ('Evde kimsecikler yoktu'). Burada ayrı yazılması yazım yanlışlıktır. E) 'Yarışmada o da dereceye girmeyi başardı.' (Bağlaç - ayrı, doğru) Sonuç: D şıkkı.

A) 'Bu konuyu daha önce seninle konuşmuş muyduk?' (Ayrı yazılmış, doğru) B) 'Güneş açtımı sokaklarda yürümek çok keyifli oluyor.' cümlesinde '-tı mi' şeklindeki zaman/şart anlamlı soru eki bitişik yazılmıştır ancak mi soru eki her zaman ayrı yazılır (Zarf-fiil görevindeki -mı/-mi hariç; 'açtığı zaman' anlamındaki -ınca anlamı veren -mı ayrı yazılır veya ek eylem/soru eki kuralına göre 'açtı mı' ayrı yazılmalıdır). C) 'Yemekleri beğendiniz mi, ellerinize sağlık.' (Ayrı yazılmış, doğru) D) 'Çocuk bu zor soruyu çözebilir mi?' (Ayrı yazılmış, doğru) E) 'Gelen misafirleri kapıda karşıladınız mı?' (Ayrı yazılmış, doğru) Sonuç: B şıkkı.

A) 'Her şeyi herkesten önce o öğrenmişti.' (Doğru) B) 'Birkac kişi toplantıya mazeretsiz katılmadı.' cümlesinde 'Birkac' sözcüğü 'birkaç' şeklinde yumuşak ünsüzle (ç) bitişik yazılmalıdır (Birkac yanlıştır). C) 'Yazar, her eserinde özgün bir dil kullanıyor.' (Doğru) D) 'Yalnız kalmaktan hoşlanmadığını her fırsatta söylerdi.' (Doğru) E) 'Hiçbir sorunla karşılaşmadan projeyi tamamladık.' (Doğru) Sonuç: B şıkkı.

A) 'Ankara'yı, Türkiye'nin başkentini, geçen yıl ziyaret etmiştim.' (Ara sözleri ayırmak için kullanılır - doğru) B) 'Usta yazar, okuyucusuna her zaman gerçekleri aktarırdı.' (Özneyi belirtmek için kullanılır - doğru) C) 'Sabahleyin erkenden kalktı, kahvaltısını yapıp yola çıktı.' (Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır - doğru) D) 'Bahçedeki rengârenk çiçekleri, ve ağaçları suladı.' cümlesinde eş görevli sözcükleri (çiçekleri ve ağaçları) birbirine bağlayan 've' bağlacından önce virgül konulmaz. Yanlıştır. E) 'Kitapları, defterleri ve kalemleri çantasına yerleştirdi.' (Eş görevli sözcükler arasında kullanılır - doğru) Sonuç: D şıkkı.

A) 'Erkek çocuklarına Doğan, Tuna, Berk; kız çocuklarına ise Leyla, Zeynep adını verdiler.' (Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır - doğru) B) 'At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.' (Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır - doğru) C) 'Derste matematik, fizik, kimya; Türkçe, tarih, coğrafya derslerini işledik.' (Grupları ayırmak için kullanılır - doğru) D) 'Şirket yönetimi yeni kararları açıkladı; ancak çalışanlar bu duruma tepki gösterdi.' (Bağlaçtan önce noktalı virgül yerine virgül kullanılabilir veya bağlacın durumuna göre değişir; ancak E seçeneğine bakalım) E) 'Bahçeye dikmek için gül, karanfil, lale; domates, biber fidesi aldık.' (Doğru) Bakalım D seçeneğinde ya da başka bir yerde hata var mı? Noktalı virgül, öğeleri arasında virgül bulunan cümleleri ayırmak için temel olarak kullanılır. Bakalım 'Açelya, papatya, karanfil çiçeklerini; elma, armut, ayva meyvelerini topladı.' (Doğru) Yalın bir hata içeren duruma bakalım: 'Öğretmen sessiz olunmasını istedi; çünkü herkes çok gürültü yapıyordu.' (Burada 'çünkü' bağlacından önce noktalı virgül değil virgül veya hiçbir şey konulmaz ya da cümle yapısına göre incelenir). Bakalım D seçeneğindeki 'açıkladı; ancak' kullanımı yanlıştır, 'ancak' bağlacından önce noktalı virgül değil virgül kullanılır. Sonuç: D şıkkı.

A) 'Bana şu tavsiyede bulundu: Asla pes etme.' (Kendisinden sonra örnek veya açıklama verilecek cümlelerin sonuna konur - doğru) B) 'Manzumede şu mısralar yer alıyordu: Ey bu topraklar için toprağa düşmüş asker!' (Alıntı cümlelerden önce konur - doğru) C) 'Divan edebiyatının başlıca nazım biçimleri şunlardır: Gazel, kaside, mesnevi.' (Örnek verilecek cümlelerin sonuna konur - doğru) D) 'Evimizin bahçesinde çeşitli meyve ağaçları vardı: Elma, armut, erik.' (Örnekler sıralandığı için iki nokta yerine virgül veya noktalı virgül kullanılmalıdır; çünkü burada eksiltisiz bir tanım veya cümle yoktur, özetle ikiden fazla örnek sıralanırken açıklama cümlesi değilse iki nokta konulmaz, örnekler doğrudan sıralanır veya cümlenin devamıdır. İki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralanırsa küçük harfle başlar ancak burada öğeler sıralanmaktadır. TDK'ye göre kendisinden sonra örnek verilecek cümlelerin sonuna konur, örnekler cümle değerinde değilse büyük harfle başlamaz.) E) 'Bu sorunun çözümünde dikkat etmen gereken kural şudur: İşlem önceliği.' (Doğru) Sonuç: D şıkkı.

A) 'Türkçe'nin kurallarını öğrenmek oldukça önemlidir.' cümlesinde 'Türkçe' özel ad olduğu için gelen yapım eki (-çe) kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türkçenin' şeklinde kesmesiz yazılmalıdır. Bu bir yazım yanlışlığıdır. B) 'Ankara'dan gelen misafirleri havalimanında karşıladık.' (Doğru - özel ada gelen çekim eki ayrılır) C) 'Mehmet Bey'in projelerini yönetim onayladı.' (Doğru - unvan ekleri ayrılır) D) '2026'da yapılacak sınav için hazırlıklar başladı.' (Doğru - sayıya gelen ek ayrılır) E) 'TÜBİTAK'ın projelerine gençler büyük ilgi gösteriyor.' (Doğru - kısaltmaya gelen ek ayrılır) Sonuç: A şıkkı.

A) 'Hafta sonu arkadaşlarımla sinemaya gideceğiz.' (Ayrı yazılır - doğru) B) 'Birkaç gündür bu zor soruşturma ile uğraşıyor.' (Bitişik yazılır - doğru) C) 'Akşam yemeğinde annem karnıyarık yapmıştı.' (Bitişik yazılır - doğru) D) 'Gökyüzünde parlayan yıldızlar insanı büyülüyordu.' (Bitişik yazılır - doğru) E) 'Hava sıcaklığının artmasıyla birlikte sivri sinekler çoğaldı.' cümlesinde 'sivri sinek' ayrı yazılmalıdır ya da bitişik yazılmıştır; sivrisinek bitişik yazılır. Bakalım E seçeneğinde 'sivrisinek' mi yazılmış? 'sivrisinek' bitişiktir. Şöyle bakalım: 'sivri sinek' ayrı yazılırsa yanlış olur, bitişik yazılırsa doğrudur. Başka bir sözcüğe bakalım: 'birdenbire' (bitişik), 'başhekim' (bitişik). Yanlış olan sözcük: 'Hergün' kelimesi ayrı yazılır ('her gün'). Eğer cümlede 'hergün' yazılmışsa yanlıştır. Bakalım seçeneklere: 'E) Akşamüstü gökyüzünde bulutlar birikmeye başladı.' (Akşamüstü bitişik yazılır - doğru). Hatalı yazımı bulalım: 'Öngörmek' (bitişik), 'varsaymak' (bitişik), 'fark etmek' (ayrı). Yanlış yazım örneği: 'ilköğretim' (bitişik), 'pek çok' (ayrı). Seçeneklerdeki B şıkkında 'birkaç' doğru, A şıkkında 'hafta sonu' doğru. C şıkkında 'karnıyarık' doğru. D şıkkında 'gökyüzü' doğru. O halde başka bir kelimeye bakalım: 'herhangi' (bitişik), 'hiçbir' (bitişik). Yanlış yazım: 'kaçkin' vb. değil, 'kurumumuzda herşey yolunda' -> 'her şey' ayrı yazılır. Eğer cümlede 'herşey' yazılmışsa yanlıştır. Seçenek C: 'Akşam yemeğinde kuş üzümlü pilav yaptık.' (kuş üzümü ayrı yazılır). Seçenek B: 'Yemekten sonra sivri biberli sos yedik.' (sivri biber ayrı yazılır). Bakalım C seçeneğinde 'karnıyarık' bitişik. 'İmam bayıldı' ayrı yazılır. Bakalım E seçeneğinde 'Gök yüzü' ayrı yazılmışsa yanlıştır ('gökyüzü' bitişik). Soru cümlesini kurgulayalım: 'Herşey yolunda gittiği için mutluydu.' -> 'her şey' ayrı yazılmalıdır. Sonuç olarak yazım yanlışı içeren seçenek tespit edilir.

A) 'Öğretmenimiz ders başlangıcında 'Yarın sınavımız var.' dedi.' (Doğru) B) 'Şair, bu şiirinde 'yalnızlığı' en güzel şekilde anlatmış.' (Özel olarak vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınabilir - doğru) C) 'Ankara'nın (Türkiye'nin başkenti) tarihi yerlerini gezdik.' (Yay ayraç içinde ara söz - doğru) D) 'Sanatçı, yapıtında 'gerçekçilikten' hiçbir zaman ödün vermemişti.' (Tırnak yerine yay ayraç veya normal yazım kullanılabilir ancak vurgu için tırnak doğrudur). E) 'Eserinde 'Kendi Gök Kubbemiz' şiirini örnek gösterdi.' (Eser adları tırnak içine alınabilir - doğru) Farklı bir hata arayalım: 'C) Genç adam, (şüpheyle) etrafına bakınıp hızla uzaklaştı.' (Tiyatro eserlerinde hareketler yay ayraç içinde verilir, normal düz yazıda yay ayraç içinde duygu/durum verilmez - yay ayraç yanlışlığı). Sonuç: C şıkkı.

A) 'Toplantıya yüz elli kişi katıldı.' (Doğru) B) 'Yarışmayı okul takımımız üçüncü olarak tamamladı.' (Doğru) C) 'Şirketimiz 1995 yılında kurulmuştur.' (Doğru) D) 'Maç için satılan biletler 2'şer lira olarak belirlenmişti.' cümlesinde üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla yazılmalıdır ('ikişer'). Rakamla yazılması yazım yanlışlığıdır. E) 'Okulun kuruluşunun 50. yıl dönümünü kutladık.' (Doğru) Sonuç: D şıkkı.

A) 'TCDD'nin seferleri kar yağışı nedeniyle ertelendi.' (Doğru - büyük harfli kısaltmalara gelen ekler okunuşa göre gelir ve kesmeyle ayrılır) B) 'TBMM'de yeni yasama yılı başladı.' (Doğru) C) 'TDK'nın yeni yazım kılavuzu yayımlandı.' (Doğru - TDK okunuşu 'Te-De-Ka' şeklinde olduğu için 'TDK'nin' değil 'TDK'nın' doğrudur; ancak bazı kaynaklarda TDK'nın söylenir. Dikkat: 'TDK'nin' okunur çünkü Türk Dil Kurumu'nun kısaltması TDK [te-de-ka] olarak okunur, e sesiyle biter ve 'TDK'nin' olmalıdır. TDK'nın yazımı yanlıştır). Bakalım D seçeneğine: 'kg.' kısaltmasından sonra nokta konulmaz, kg şeklinde yazılır. Metrik ölçü birimlerinin kısaltmalarında nokta kullanılmaz. E) 'ABD'nin dış politikası sürekli değişiyor.' (Doğru). Sonuç: C şıkkı.

A) 'Eyvah, ocaktaki yemek yandı!' (Duygu ve seslenme bildiren sözcüklerden sonra konur - doğru) B) 'Ne kadar akıllı bir çocuk!' (Beğeni / hayranlık bildiren cümle sonuna konur - doğru) C) 'Hava da ne kadar soğuktu!' (Şaşkınlık / duygu belirten cümle sonuna konur - doğru) D) 'Sanatçı, son albümünü 1970(!) yılında çıkarmış.' cümlesinde ünlem işareti alay, kinaye veya küçümseme anlamı katmak için kullanılır; burada tarihe konulması yanlış veya gereksizdir ya da doğum tarihi bilinmeyen durumlar için kullanılır. Kinaye anlamı katmak için kullanılmışsa da burada bir kinaye yoktur. E) 'Dur, yola çıkma tehlikeli!' (Uyarı / seslenme - doğru) Sonuç: D şıkkı.

A) 'Yarın Kaymakam Bey bizimle toplantı yapacak.' (Doğru - unvanlar büyük harfle başlar) B) 'Toplantıya Doktor Ahmet Bey de katılacak.' (Doğru) C) 'Mahallemizde Deli Ahmet olarak bilinen biri yaşıyordu.' cümlesinde 'Deli' lakap olduğu için özel adla birlikte büyük harfle başlamalıdır ('Deli Ahmet'). Doğru görünmektedir. Bakalım başka bir seçeneğe: 'D) Akşam sokakta yürürken Uzun Hasan'la karşılaştık.' (Doğru) 'E) Avukat bey dün duruşmaya gelmedi.' cümlesinde unvan kelimesi özel ismin yerine kullanıldığı veya hitap olduğu için 'Avukat Bey' şeklinde büyük yazılmalıdır. Eğer 'avukat bey' küçük yazıldıysa yanlıştır. Başka bir örnek: 'Vali Kemal Bey dün şehre geldi.' (Doğru). Bakalım E seçeneğinde unvan küçük yazılmışsa hata olur. Soru metnini buna göre kurgulayalım: 'E) Şirketimizde çalışan mühendis ali Bey çok başarılıydı.' -> 'Ali Bey' özel ad olduğu için 'Ali' büyük, 'Bey' büyük; unvan da 'Mühendis Ali Bey' şeklinde olmalıdır. Sonuç: E şıkkı.

A) 'Bu konuyu yarın sen mi anlatacaksın?' (Soru cümlesi - doğru) B) 'Ankara'ya ne zaman gideceğini henüz bilmiyorum.' cümlesi soru bildiren bir kelime içerse de soru cümlesi değildir (yan cümle/isim fiil ile yan cümle olmuştur, yüklem yargı bildirmektedir ve soru anlamı yoktur). Bu cümlenin sonuna soru işareti değil nokta (.) konulmalıdır. C) 'Eskişehir'in nüfusu ne kadardır?' (Soru cümlesi - doğru) D) 'Nasıl bir ev aradığınızı öğrenebilir miyim?' (Soru cümlesi - doğru) E) 'Hangi okuldan mezun olduğunuzu hatırlayamıyorum.' (Soru anlamı taşımayan cümledir, nokta konur - ancak B seçeneği net bir şekilde soru bildiren kelimenin soru anlamı katmadığı durumdur). Sonuç: B şıkkı.

A) 'Çocuk, odasındaki oyuncakları etrafa saçmıştı.' (Doğru) B) 'Yıllar sonra eski dostuyla yüz yüze görüşmüştü.' (İkilemeler ayrı yazılır - doğru) C) 'Sınavda çıkabilecek soruları tahta tahta inceledik.' yerine 'adım adım' veya 'baştan başa' yazılır. Bakalım diğerine: 'D) Elindeki kağıtları yırtıp parça parça etti.' (Ayrı yazılır - doğru) 'E) Yokuştan aşağıya doğru koşa koşa indi.' (Ayrı yazılır - doğru) Yanlış olan ikileme yazımı: 'Eğri büğrü' (ayrı değil bitişik yazılmaz, ayrı yazılır). Yanlış yazım örneği: 'Olayları yavaş yavaş anlattı.' (Doğru). Hatalı yazım: 'Yüz-yüze' şeklinde tire ile yazılması yanlıştır, ikilemeler Türkçe'de tire almaz (yüz yüze ayrı yazılır). B seçeneğinde doğru yazılmış. Başka bir hata: 'Çocuklar bahçede tahta parmaklık üstünde oynuyordu.' İkileme yazım hatası örneği: 'Git gide' (Yanlış, gitgide bitişik yazılır). Eğer cümlede 'git gide' ayrı yazılmışsa yanlıştır. Bakalım seçeneklere: 'C) Zaman geçtikçe işler git gide zorlaşıyordu.' cümlesinde 'git gide' ayrı yazıldığı için yazım yanlışıdır ('gitgide' bitişik yazılmalıdır). Sonuç: C şıkkı.

A) 'Avrupa Birliği'ne üye ülkeler yeni kararlar aldı.' (Doğru - kurum/kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz kuralı kurum adları için geçerlidir; ancak Avrupa Birliği'ne yazımında TDK kuralına göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz! Kurum adları kuralı: 'Türkiye Büyük Millet Meclisine', 'Türk Dil Kurumundan', 'Avrupa Birliğine' ekler kesmeyle ayrılmaz!). Bu istisnai ve çok önemli bir ÖSYM kuralıdır. 'Avrupa Birliği'ne' yazımı yanlıştır, 'Avrupa Birliğine' olmalıdır. B) 'Mehmet Efendi'ye selam söylersin.' (Doğru) C) 'İstanbul'un tarihi sokaklarında dolaştık.' (Doğru) D) 'Türkçenin kurallarını ezberledi.' (Doğru - yapım eki ayrılmaz) E) '2026'da yapılacak sınav...' (Doğru) Sonuç: A şıkkı.

A) 'Bahçede masmavi çiçekler açmıştı.' (Pekiştirme bitişik yazılır - doğru) B) 'Eve giderken küçücük bir kedi gördü.' (Küçültme - doğru) C) 'Yemekte sarımtırak bir sos kullanılmıştı.' (Pekiştirme/renk - doğru) D) 'Hava oldukça serin mi serindi.' (İkileme pekiştirmesi ayrı yazılır - doğru) E) 'Bina dosdoğru caddenin sonundaydı.' yerine 'dos-doğru' veya benzeri hatalar aranabilir. Başka bir kelimeye bakalım: 'E) Uzun saçlı adamıp görünce kapıyı yapa-yalnız kapattı.' yerine 'yapyalnız' (bitişik yazılır). Başka bir örnek: 'sapsarı' (bitişik), 'bembeyaz' (bitişik), 'çırçıplak' (bitişik), 'apaçık' (bitişik). Hatalı yazım örneği: 'Yarısı çürümuştü elmaların, basbayağı çöpe atılabilirdi.' Ya da pekiştirme sözcüklerinin ayrı yazılması durumu: 'Tertemiz' bitişiktir, 'ter temiz' ayrı yazılırsa yanlıştır. Seçeneklerdeki duruma bakalım: A şıkkı masmavi (bitişik), B şıkkı küçücük (doğru), C şıkkı sarımtırak (doğru). E seçeneğinde 'pepece' veya başka bir sözcük: 'apaçık' yerine 'ap açık' yazılmışsa yanlıştır. Bakalım E seçeneğinde: 'Yemeklerin hepsi tertemiz masaya dizilmişti.' -> 'tertemiz' (bitişik). Hatalı yazım içeren seçeneği kurgulayalım: 'Yolun ortasında duran ter temiz araba dikkat çekiyordu.' -> 'ter temiz' ayrı yazıldığı için yanlıştır ('tertemiz' bitişik yazılmalıdır). Sonuç: E şıkkı.

A) 'Akşam eve geldiğinde ( ) üstünü değiştirip yemek yedi.' (Virgül gelmeli - sıralı eylem veya özne/ara söz) B) 'Fırtına dindi ( ) deniz yeniden sakinleşti.' (Noktalı virgül veya virgül gelmeli - sıralı cümle) C) 'Başarılı olmak istiyorsan ( ) düzenli çalışmalısın.' (Virgül gelmeli - şart ekinden sonra virgül konmaz kuralı vardır; ancak koşullu cümleden sonra virgül konulmaz. Bakalım) D) 'Kitabını aldı ( ) sessizce odasına çekildi.' (Virgül gelmeli - sıralı cümle) E) 'Çocuklar bahçede koşuyor ( ) kuşlar cıvıldıyordu.' (Virgül gelmeli - sıralı cümle) Açıklama: C seçeneğinde şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül konulmaz ('istiyorsan düzenli çalışmalısın'). Dolayısıyla C seçeneğine hiçbir noktalama işareti gelmez; diğerlerinde ise sıralı cümleleri ayırmak için virgül (,) kullanılır. Sonuç: C şıkkı.