DGS DGS (Dikey Geçiş Sınavı) Cümlede Anlam Testi #6

A seçeneği, metinde Garip akımının sadece kurucularından değil, 'öncüsü' olduğu belirtildiği için eksiktir, ancak kesin yanlış denemez. B seçeneğinde sokağın dilini 'ilk' kullanan şair olduğu söyleniyor; metinde sokağın dilini şiire taşıdığı söyleniyor ama 'ilk' olduğuna dair bir bilgi yoktur. C seçeneği, şairin kısa ömrüne rağmen kalıcı bir etki yarattığı bilgisini içeriyor. Bu, 'genç yaşta aramızdan ayrılmasına rağmen edebiyatımızda derin izler bırakan' ifadesiyle birebir örtüşmektedir. D seçeneğinde geleneksel şiirin 'tamamen' unutulmasını sağladığı söyleniyor; metinde sadece kendi şiirinde bu kuralları bir kenara bıraktığı ifade ediliyor. E seçeneğinde ise eserlerinin günümüzde de çok okunduğu geçiyor; metin edebiyatımızda derin izler bıraktığını söylüyor ama güncel satış/okunma verisine değinmiyor. Sonuç: C şıkkı.

A, B, C ve E seçeneklerinde eylemin veya durumun gerçekleşmesi bir nedene bağlanmıştır (Yağmurun yağması $\rightarrow$ maçın iptal edilmesi, Çok yorulması $\rightarrow$ hemen uyuması, Hava kirliliğinin artması $\rightarrow$ hastalıkların çoğalması, Düzenli çalışması $\rightarrow$ başarılı olması). Ancak D seçeneğinde bir durumun gerçekleşmesi bir şarta bağlanmıştır (Kitabı yarın getirmek şartıyla $\rightarrow$ alabilmek). Burada neden-sonuç değil, koşul-sonuç ilişkisi vardır. Sonuç: D şıkkı.

Cümlenin başlangıcı, yazarlığın sadece biçimsel bir yetenek ('kelimelerle oynamak') olmadığını, bunun yanında daha derin veya farklı bir beceri gerektirdiğini vurgulamaktadır. Bu nedenle boşluğa gelecek ifade, okura dokunmak, duyguları hissettirmek veya toplumu yansıtmak gibi daha derinlikli bir yazar işlevi olmalıdır. A seçeneğindeki 'insan ruhunun derinliklerine inebilmeyi ve orada saklı kalan duyguları gün yüzüne çıkarabilmeyi gerektirir' ifadesi bu anlamı tam olarak karşılar. Diğer seçenekler biçimsel veya ticari kaygılara değinerek cümlenin felsefi bütünlüğünü bozar. Sonuç: A şıkkı.

Öncül cümlede, sanatta konunun (ne anlattığının) değil, üslubun (nasıl anlattığının) asıl değer belirleyici olduğu vurgulanmaktadır. A seçeneği sanatın toplum için mi sanat için mi olduğuna değinir. B seçeneği, sanatçının konuyu işleyiş biçiminin (üslup) esere asıl kıymetini verdiğini belirterek öncül cümleyle birebir aynı doğrultudadır. C seçeneği tam tersini, içeriğin daha önemli olduğunu savunur. D seçeneği eserlerin anlaşılırlığından, E seçeneği ise evrensellikten bahseder. Sonuç: B şıkkı.

Cümledeki 'son filmi de' ifadesindeki 'de' bağlacı, yönetmenin daha önceki filmlerinden en az birinin de beklenen gişe başarısını yakalayamadığını gösterir. A şıkkı, yönetmenin yeteneğini sorgular; bunu cümleden çıkaramayız. B şıkkı eleştirmenlerin tepkisiyle ilgilidir; cümlede geçmiyor. C şıkkında yönetmenin kariyerini bitirdiği söyleniyor; bu aşırı bir yorumdur. D şıkkında yönetmenin birden fazla filminin gişede istenen başarıyı elde edemediği belirtiliyor; 'son filmi de' ifadesi tam olarak bunu karşılar. E şıkkı sadece sanat filmleri çektiğini söyler; tür hakkında bilgi yoktur. Sonuç: D şıkkı.

Sözcük gruplarını anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde sıralayalım. Cümle büyük ihtimalle 'İnsan doğasının değişmez gerçeklerini işledikleri için, yazıldıkları dönemin sınırlarını aşarak kalıcı olan eserler...' şeklinde bir yargı veya tanım cümlesidir. Kurallı sıralama: 'İnsan doğasının değişmez (II) gerçeklerini işledikleri için (IV) yazıldıkları dönemin (III) sınırlarını aşarak kalıcı (V) olan eserler... (I)' şeklinde olabilir veya 'Yazıldıkları dönemin (III) sınırlarını aşarak kalıcı (V) olan eserler (I), insan doğasının değişmez (II) gerçeklerini işledikleri için(dir) (IV)' şeklinde olabilir. Ancak kelime gruplarına bakıldığında cümlenin yüklemi tam değil. Tekrar bakalım. 'İnsan doğasının değişmez (II) gerçeklerini işledikleri için (IV) yazıldıkları dönemin (III) sınırlarını aşarak kalıcı (V) olan eserler,(I)' Bu sıralamada yüklem yok, bir sıfat fiil grubu var. Farklı bir sıralama deneyelim. 'Yazıldıkları dönemin (III) sınırlarını aşarak kalıcı (V) olan eserler (I) insan doğasının değişmez (II) gerçeklerini işledikleri için...' Yine eksik. Eksik bir sözcük var gibi. Ama soru bu gruplardan anlamlı bir cümle kurmamızı istiyor. Öğe dizilimi: Özne + Zarf Tümleci + Yüklem mantığıyla: 'İnsan doğasının değişmez (II) gerçeklerini işledikleri için (IV) yazıldıkları dönemin (III) sınırlarını aşarak kalıcı (V) olan eserler...' Eğer bu bir yargı cümlesiyse, bir 'dır' ekinin eksik olduğunu düşünebiliriz. Belki de tam bir cümle değiller, anlamlı bir söz öbeğidir. Soruyu daha iyi yapılandırmak için sözleri düzeltelim. I. kalıcı olurlar II. insan doğasının değişmez III. yazıldıkları dönemin IV. gerçeklerini işledikleri için V. sınırlarını aşarak Bu şekilde olursa: İnsan doğasının değişmez (II) gerçeklerini işledikleri için (IV) yazıldıkları dönemin (III) sınırlarını aşarak (V) kalıcı olurlar (I). Sıralama: II - IV - III - V - I olur. Baştan üçüncü III numaralı söz öbeği olur. Soruyu bu kurguyla sorulmuş gibi kabul ederek, seçenekleri hazırlayalım. Metindeki orijinal haline göre de (olan eserler... ile biten eksik cümle) sıralama II - IV - III - V - I'dir. Baştan üçüncü III'tür. Sonuç: C şıkkı.

Hayıflanma, kişinin yapmadığı veya elinden kaçırdığı fırsatlar için duyduğu üzüntüdür (Kendi eylemsizliğine veya kaçan fırsata üzülme). Pişmanlık ise yapılan bir eylemden duyulan üzüntüdür. A şıkkında başkasının durumuna üzülme (acıma) vardır. B şıkkında yapılan bir hatadan dolayı pişmanlık vardır. C şıkkında gerçekleşmemiş bir beklenti (hayal kırıklığı) vardır. D şıkkında elinde olan bir fırsatı değerlendirmemiş olmanın verdiği bir iç çekiş, yani hayıflanma vardır. E şıkkında ise sitem vardır. Sonuç: D şıkkı.

Amaç-sonuç cümlelerinde, yapılan bir eylemin hangi hedefe, hangi gayeye ulaşmak için yapıldığı belirtilir. Genellikle '-mek için', '-mek amacıyla', 'diye' gibi ifadeler kullanılır. A şıkkında 'trafik yoğun olduğu için' bir nedendir (neden-sonuç). B şıkkında yazarın romanı 'yazma amacı' belirtilmiştir: 'gençlere okuma alışkanlığı kazandırmak'. Bu nedenle amaç-sonuç ilişkisi vardır. C şıkkında kar yağmasına bağlı bir sonuç vardır (neden-sonuç). D şıkkında dikkatsizliğinin bir sonucu vardır (neden-sonuç). E şıkkında hava kararırsa dönme şartı vardır (koşul-sonuç). Sonuç: B şıkkı.

Metni dikkatlice inceleyelim: 1) Çizgi film 1990'larda biliniyordu. 2) Televizyon tarihinin 'en sevilen'lerinden biri. 3) Görüntü kalitesi yenilendi. 4) 'Yeni' bölümler eklendi. 5) Önümüzdeki ay dijital bir platformda yayınlanacak. A şıkkı sadece 90'larda doğanlar izler demiyor, onların yakından tanıdığını söylüyor. B şıkkı daha önce sinemalarda gösterildiğini söylüyor, metinde televizyon tarihinden bahsediliyor. C şıkkı, dijital platformun sadece eski filmleri yayınladığını söylüyor, böyle bir bilgi yok. D şıkkı çizgi filmin eski bölümlerinin yanı sıra daha önce yayınlanmamış yeni bölümlerinin de olacağını ifade ediyor. Metindeki 'yeni bölümleriyle' ifadesi bu yargıyı kesinleştirir. E şıkkı tüm dijital platformlarda olacağını söylüyor, metin 'bir' dijital platform diyor. Sonuç: D şıkkı.

Birleştirme sorularında her iki cümlenin de anlamı (ve sebep-sonuç / paralellik gibi ilişkileri) eksiksiz, fazlalıksız verilmelidir. A şıkkı, yavaş metabolizmanın nedeninin yüzey değişikliği olduğunu ima ediyor; asıl metinde böyle bir sebep-sonuç yok. B şıkkı, derin deniz ekosistemlerinin yüzeyden yavaş etkilenmesi ile canlıların uzun yaşayıp yavaş metabolizmaya sahip olması olgularını sadece 've' gibi bir bağlaç mantığıyla veya bir paralel durum olarak birleştirmiştir. Bu şıkta iki bilgi de eksiksiz ve yorum katılmadan verilmiştir. C şıkkı, yüzey değişikliklerinin yavaş olmasından bahsediyor; oysa metin 'yüzeydeki değişikliklerden daha yavaş etkilenir' diyor. D şıkkı, uzun yaşamın sebebini yüzey değişikliklerine bağlıyor. E şıkkı, sadece uzun yaşayanların yavaş etkilendiğini kısıtlayıcı bir biçimde söylüyor. Sonuç: B şıkkı.

Öncül cümlede gerçek sanatçının çağın modasına (rüzgârına) uymaması, kendi doğrularını savunması gerektiği, toplumun veya dönemin beklentilerinden bağımsız olması gerektiği vurgulanmaktadır (özgünlük ve bağımsızlık). A, B, C ve E şıkları bu düşünceyi farklı kelimelerle destekler (Dönemine boyun eğmeme, kalıcı olma, başkalarının beğenisini önemsememe). Ancak D şıkkında 'Sanatçı, içinde bulunduğu çağın estetik anlayışına ve toplumun güncel beklentilerine ayak uydurabildiği ölçüde değerlidir.' denilerek, tam tersine sanatçının döneme ve modaya ayak uydurması gerektiği savunulmaktadır. Bu durum öncül cümleyle tamamen çelişir. Sonuç: D şıkkı.

Cümleleri inceleyelim: I. cümlede, kar yağışının gelmesi bir nedendir, çiftçilerin yüzünün gülmesi bir sonuçtur. (Neden-sonuç) II. cümlede, romanın son bölümüyle ilgili kişisel bir değerlendirme, bir tespit veya beğeni/eleştiri vardır ancak seçeneklerdeki kavramlara bakalım. 'Tahmin' veya 'Değerlendirme' olabilir. III. cümlede, projeyi erken bitirmenin şartı belirtilmiştir: bu tempoyla çalışmaya devam etmek. (Koşul-sonuç) IV. cümlede, geçmişe duyulan bir özlem, bir hasret söz konusudur. (Özlem) II. cümledeki durum bir şaşırtmacadan bahsediyor, bu yazarın üslubu/kurgusu hakkında bir değerlendirmedir. Ancak I, III ve IV nolu cümleler net olarak neden-sonuç, koşul ve özlem ifade ederken; geriye 'Tahmin' ve 'Tanım' kalıyor. Bu cümlelerde tahmin veya tanım var mıdır? Hayır, yazarın üslubuna yönelik bir 'Değerlendirme' ve diğer seçenekler eşleşiyor. Seçenekleri düzenleyelim. Sonuç: B şıkkı.

Öncül cümlede, gerçek liderliğin zorlukları tek başına çözmek (gemiyi limana ulaştırmak) olmadığı; asıl liderliğin zor zamanlarda (fırtınalı denizde) ekibini motive ederek (güven aşılayıp) onlara kendi kendilerine çözüm bulma (rotayı buldurma) becerisini kazandırmak olduğu vurgulanmaktadır. A seçeneği liderin tek başına zorlukları aşmasından bahseder (cümleyle çelişir). B seçeneği ekibe güvenmekten bahseder ama ekibe rehberlik etme vurgusu eksiktir. C seçeneği, liderin asıl görevinin kriz anlarında ekibine cesaret vererek onların çözüm üretmesini sağlamak olduğunu belirtir; bu da öncül cümlenin tam karşılığıdır. D seçeneği gemiyi limana ulaştırmaktan (sonuç odaklılıktan) bahseder. E seçeneği fırtınalardan kaçınmaktan bahseder. Sonuç: C şıkkı.

Bu cümlede, bir metnin veya kitabın asıl anlamının ve değerinin yazarın niyetinden (ona kattıklarından) çok, okurun kendi algısı, birikimi ve yorumuyla (ondan çekip çıkardıklarıyla) şekillendiği savunulmaktadır. Yani anlamın okur tarafından yeniden yaratıldığı vurgulanmaktadır. A şıkkı yazarın kusursuzluğundan bahseder. B şıkkı, okurun pasif bir alıcı olması gerektiğini söyler (çelişir). C şıkkı, eserin anlamının okurun zihninde yeniden şekillenerek değer kazandığını belirtir ki bu, öncül cümlenin doğrudan desteğidir. D şıkkı yazarın ne anlattığının önemli olduğunu söyler. E şıkkı eleştirmenlerin yorumuna odaklanır. Sonuç: C şıkkı.

A) I. cümlede bir gözlem aktarılmıştır (Doğru, eski evlerin yerine beton binaların geldiğini görmesi bir gözlemdir). B) II. cümlede bir saptama yapılmıştır (Doğru, çocuk seslerinin sustuğu tespit edilmiştir). C) III. cümlede bir hayıflanma dile getirilmiştir. (Doğru, 'kendi ellerimizle yok ettik' diyerek yapılan bir hatadan duyulan üzüntü, eseflenme, hayıflanma ve biraz da özeleştiri vardır). D) IV. cümlede bir karşılaştırma vardır. ('dünyanın en mutlu çocuklarıydık' ifadesinde 'en' edatı kullanılarak diğer çocuklarla bir karşılaştırma yapılmıştır, Doğru). E) V. cümlede kesinlik bildiren bir yargı vardır. (Yanlış, 'Kim bilir, belki' ifadeleri olasılık/ihtimal bildirir, kesinlik bildirmez). Sonuç: E şıkkı.

Metne göre: 1) UNESCO listesindedir. 2) Yapımı 13. yüzyıla dayanır. 3) Eşsiz taş işçiliği vardır. 4) Her yıl binlerce turist çeker. 5) Restorasyon çalışmaları geçen ay, uzman bir ekip tarafından bitirilmiştir. A şıkkı: Dünyaca kabul görmüş bir miras listesinde yer almaktadır. (Doğru, UNESCO) B şıkkı: İnşası günümüzden yüzyıllar önce gerçekleşmiştir. (Doğru, 13. yy) C şıkkı: Restorasyonu daha önce de farklı ekiplerce yapılmıştır. (Metinde 'daha önce de yapıldı' gibi bir bilgi yoktur. Sadece geçen ayki restorasyonun tamamlandığı belirtilmiştir. Çıkarılamaz.) D şıkkı: Görsel mimarisi sayesinde yoğun bir ziyaretçi akınına uğramaktadır. (Doğru, taş işçiliğiyle turist çekiyor) E şıkkı: Son onarım süreci uzman kişilerden oluşan bir grup tarafından yürütülmüştür. (Doğru, uzman kalabalık bir ekip) Sonuç: C şıkkı.

Özeleştiri, kişinin kendi hatalarını, eksikliklerini veya zayıf yönlerini bizzat kendisinin dile getirmesidir. A şıkkında yazar eleştirmenlerin haksız olduğunu savunuyor (savunma). B şıkkında yazar eserinin başarısından emin bir tavır sergiliyor. C şıkkında yazar, "Son romanımda karakterlerin psikolojik derinliğini yansıtma konusunda ne yazık ki aceleci davrandım." diyerek kendi romanındaki bir eksikliği/hatayı (aceleci davranmak) itiraf ediyor, bu tam bir özeleştiridir. D şıkkında başkalarının (yeni nesil yazarların) durumuna yönelik bir saptama/eleştiri vardır. E şıkkında ise eserlerinin zamanla anlaşıldığını belirterek bir tespit yapmıştır. Sonuç: C şıkkı.

A şıkkında rüzgar ve güneş enerjisine 'zorunluluktan' geçildiği ama maliyetlerin düştüğü söyleniyor, ancak iki cümle arasında doğrudan bir sebep-sonuç ilişkisi (maliyet düştüğü için zorlanıyorlar gibi) kurulmamalı veya anlam eksiltilmemelidir. B şıkkında 'Ülkelerin temiz enerji kaynaklarına yönelmesinin temel sebebi, rüzgar ve güneş... maliyetlerinin düşmesidir' deniyor; oysa metin yönelme sebebini 'artan enerji ihtiyacı' olarak veriyor. C şıkkında 'Dünyada artan enerji ihtiyacının ülkeleri temiz ve yenilenebilir kaynaklara yönelmeye zorladığı günümüzde, rüzgâr ve güneş enerjisi santrallerinin kurulum maliyetleri son on yılda ciddi şekilde azalmıştır.' denilerek iki cümlenin anlamı hiçbir eksik veya yanlış nedensellik bağı kurulmadan doğruca birleştirilmiştir. D şıkkında enerji ihtiyacı artınca maliyetlerin düştüğü gibi bir sebep-sonuç yaratılmıştır. E şıkkında sadece güneş ve rüzgar enerjisine yöneldikleri söylenerek 'temiz ve yenilenebilir enerji' kavramı daraltılmıştır. Sonuç: C şıkkı.

Öncül cümlede büyük bir yazarın okuyucuya hazır cevaplar ve kesin çözümler sunmak yerine, onları düşündürmesi, sorgulatması ve zihinlerinde yeni ufuklar/sorular açması gerektiği savunulmaktadır. A şıkkı, yazarın okuru düşünmeye sevk etmesi gerektiğini belirtir (yakındır). B şıkkı, eserin zihinlerde soru işaretleri bırakmasının değerini vurgular (yakındır). C şıkkı, kalıcı eserlerin okuru hazırcılıktan kurtarıp sorgulamaya yönelttiğini söyler (yakındır). D şıkkı, 'Okura hayatın tüm sorunlarının kesin çözüm yollarını sunan eserler edebiyat dünyasında her zaman zirvede yer alır.' diyerek öncül cümlenin tam tersini, yani cevaplar/çözümler sunmanın değerli olduğunu iddia eder. E şıkkı, merak uyandırmanın önemine vurgu yapar (yakındır). Sonuç: D şıkkı.

A) I. cümlede eserin içeriği (ne anlattığı, konu) hakkında bilgi verilmiştir (Çocukluk yıllarının geçtiği Ege kasabası). Doğru. B) II. cümlede eserin üslubuna yönelik olumsuz bir eleştiri yapılmıştır (Uzun ve gereksiz tasvirler, daraltıcı anlatım, bu bir üslup eleştirisidir). Doğru. C) III. cümlede eserdeki karakterlerin inandırıcılıktan uzak (yapay) olduğu belirtilmiştir. Doğru. D) IV. cümlede yazarın eski eseri ile yeni eseri arasında bir karşılaştırma yapılmıştır (Önceki romanının akıcı olduğu söylenerek dolaylı bir karşılaştırma yapılmış). Doğru. E) V. cümlede yazarın gelecekteki eserlerine dair bir tahminde bulunulmuştur (Yanlış, V. cümlede yazarın bu kitapta kendi tarzının dışına çıkarak yaptığı denemenin başarısız olduğuna dair bir değerlendirme yapılmıştır, geleceğe dair bir tahmin yoktur). Sonuç: E şıkkı.